پرش به محتوای اصلی

کشف شواهد تازه از مردی که شاهد پایان عصر شکارچی‌-گردآورندگان و آغاز کشاورزی بود

مرد رودھالس هم‌زمان در دو دنیای متفاوت زندگی کرد
مطالعه ۳ دقیقه
جمجمه و استخوان‌های بازوی مرد رودھالس

استخوان‌ها و دندان‌های یک مرد ۶هزارساله، داستان زندگی در یکی از مهم‌ترین دوره‌های تغییر تاریخ بشر را روایت می‌کنند.

پژوهشگران با بررسی بقایای فردی که به مرد رودھالس شهرت دارد، به شواهدی دست یافته‌اند که از تغییر تدریجی رژیم غذایی او در دوران کودکی و نوجوانی حکایت می‌کند. این یافته‌ها می‌توانند اطلاعات تازه‌ای درباره‌ی یکی از مهم‌ترین تغییرات شیوه‌ی زندگی انسان در دوران پیشاتاریخ ارائه دهند.

مرد رودھالس حدود ۶هزار سال پیش در جزیره‌ی کوچک سِیرو در دانمارک زندگی می‌کرد. بقایای او در دهه‌ی ۱۹۵۰ و در میان توده‌ای از صدف‌های دریایی و زباله‌های خانگی باستانی کشف شد. بررسی‌های اولیه نشان می‌داد که او از نظر ژنتیکی به جامعه‌ای از شکارچی‌گردآورندگان دوره‌ی میان‌سنگی تعلق داشته که عمدتاً از منابع غذایی دریایی استفاده می‌کردند.

بااین‌حال، مرد رودھالس در دوره‌ای زندگی می‌کرد که کشاورزی به‌تدریج در منطقه گسترش می‌یافت و رژیم غذایی مردم از شکار و ماهیگیری به سمت مصرف محصولات کشاورزی و غذاهای حاصل از خشکی تغییر می‌کرد. مطالعه‌ای در سال ۱۹۸۱ نشان داده بود که مرد رودھالس برخلاف الگوی غذایی رایج آن زمان، بیشتر از غذاهای دریایی استفاده می‌کرد.

مرد رودھالس از حدود ۱۱ سالگی، در کنار غذاهای دریایی، پروتئین‌های حاصل از حیوانات خشکی‌زی را نیز مصرف می‌کرد

آندرس فیشر از دانشگاه گوتنبرگ سوئد و همکارانش برای حل معما، ترکیبات ایزوتوپی کربن، نیتروژن و گوگرد را در چند استخوان مرد بررسی کردند. از آنجا که استخوان‌های مختلف با سرعت‌های متفاوتی بازسازی می‌شوند، می‌توانند اطلاعاتی از رژیم غذایی فرد در دوره‌های مختلف زندگی‌اش ارائه دهند. پژوهشگران همچنین ترکیبات شیمیایی یکی از دندان‌های او را بررسی کردند تا درباره‌ی تغذیه‌ی دوران کودکی‌اش اطلاعات بیشتری به دست آورند.

نتایج نشان داد که مرد رودھالس در بیشتر سال‌های زندگی خود از جانورانی تغذیه می‌کرد که در علفزارهای دریایی آب‌های کم‌عمق زندگی می‌کنند. این جانوران احتمالاً شامل نرم‌تنان، ماهی‌های پهن‌ و مارماهی‌ها بوده‌اند.

اما از حدود ۱۱ سالگی، رژیم غذایی او تغییر کرد. سهم پروتئین‌های حاصل از حیوانات خشکی‌زی افزایش یافت؛ موادی که احتمالاً از دام‌های پرورش‌یافته توسط کشاورزان تأمین می‌شدند. چنین ترکیبی از منابع غذایی پیش‌تر در بقایای شکارچی‌گردآورندگان دوره‌ی میان‌سنگی مشاهده نشده بود.

شیوه‌ی دفن مرد رودھالس نیز سرنخ دیگری در اختیار پژوهشگران قرار داد. برخلاف بسیاری از شکارچی‌گردآورندگان اواخر دوره‌ی میان‌سنگی، استخوان‌های مرد رودھالس با رنگ اُخرایی پوشانده نشده بودند و محل دفنش چارچوبی سنگی داشت. این ویژگی‌ها بیشتر در تدفین کشاورزان اوایل دوره‌ی نوسنگی دیده می‌شوند.

پژوهشگران براساس این شواهد احتمال می‌دهند مرد رودھالس با جوامع کشاورز ارتباط داشته و بخشی از عادت‌های غذایی و فرهنگی آن‌ها را پذیرفته باشد؛ بااین‌حال، همچنان به شیوه‌ی زندگی اجداد شکارچی‌گردآورنده‌ی خود ادامه می‌داده است.

جان میدوز از دانشگاه کیل آلمان می‌گوید ممکن است این مرد بخشی از سال را در اجتماع‌های کشاورزی جزیره‌ی زلاند و بخش دیگری را در جزیره‌ی محل سکونتش سپری می‌کرده باشد. جزیره‌ی سِیرو فقط ۱۲ کیلومتر مربع مساحت دارد و در فاصله‌ی حدود پنج کیلومتری زلاند، با مساحت تقریبی ۷۰۰۰ کیلومتر مربع، قرار گرفته است.

مارچلو مانینو از دانشگاه آرهوس دانمارک می‌گوید تغییر عادت‌های غذایی در آن دوران احتمالاً چندان ساده نبوده است؛ زیرا رژیم غذایی با شیوه‌ی تأمین معاش، باورهای مذهبی و جهان‌بینی جوامع ارتباط داشت. به اعتقاد او، کشاورزان احتمالاً ابتدا مناطق حاصلخیزتر را برای سکونت انتخاب کردند و بعد به‌تدریج در مناطق کم‌حاصلخیزتر ساکن شدند.

پژوهشگران می‌گویند برای درک دقیق‌تر چگونگی گسترش کشاورزی و تعامل آن با جوامع شکارچی‌گردآورنده، به بررسی بقایای انسانی بیشتری از دوره‌ی گذار نیاز است.

پژوهش در ژورنال Antiquity منتشر شده است.

مقاله رو دوست داشتی؟
نظرت چیه؟

به محتوای این مطلب چه امتیازی میدی؟

نظر شما برامون مهمه و به بهتر شدن کیفیت مطالب کمک می‌کنه.

۱ - بسیار بد۱۰ - بسیار خوب

نظرات

از دیگر اعضاء خانواده قلم