لبخندزدن همیشه مفید نیست؛ تظاهر به شادی می‌تواند نتیجه عکس دهد

سال‌هاست که روان‌شناسان تأثیر حالت‌های چهره بر احساسات انسان را بررسی می‌کنند. برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که حتی لبخندزدن عمدی، بدون وجود احساس شادی واقعی، می‌تواند تا حدی خلق‌وخو را بهبود دهد. بااین‌حال، به‌نظر می‌رسد تأثیر لبخند به شرایط، تعداد دفعات تکرار و میزان اختیار فرد بستگی دارد.

به‌ گزارش دانشگاه فلوریدا، پژوهشگران در مطالعه‌ای جدید تلاش کردند مشخص کنند چرا لبخندزدن در آزمایشگاه معمولاً احساس شادی را افزایش می‌دهد، اما در محیط‌هایی مانند مشاغل خدماتی که کارکنان مجبورند مدام لبخند بزنند، ممکن است تجربه‌ای ناخوشایند باشد.

پژوهشگران آزمایشی آنلاین با حضور ۱۲۰۱ نفر طراحی کردند که اطلاعات ۱۱۷۴ نفر از آن‌ها در تحلیل نهایی استفاده شد. شرکت‌کنندگان تصاویری خوشایند مانند گل‌ها و بچه‌گربه‌ها یا تصاویری ناراحت‌کننده از دزدی و آزار حیوانات مشاهده کردند. از برخی افراد خواسته شد هنگام تماشای تصاویر لبخند بزنند، درحالی‌که دیگران اجازه داشتند واکنش طبیعی خود را نشان دهند.

بسته به گروه آزمایشی، افراد این کار را یک بار یا ۱۰ بار انجام دادند. همچنین برای شبیه‌سازی فشار محیط کار، به نیمی از شرکت‌کنندگان گفته شد که در صورت لبخند نزدن ممکن است دو دلار از دستمزد شش‌دلاری خود را از دست بدهند؛ هرچند در پایان همه دستمزد کامل را دریافت کردند.

نتایج نشان داد که یک بار لبخندزدن عمدی هنگام مشاهده‌ی تصاویر ناخوشایند می‌تواند اندکی احساس شادی را افزایش دهد. اما با تکرار لبخند، این اثر مثبت ضعیف‌تر شد و زمانی که تکرار با تهدید جریمه‌ی مالی همراه بود، از بین رفت.

نتایج برای تصاویر خوشایند متفاوت بود. در این شرایط، یک بار لبخندزدن عمدی تأثیر چندانی بر شادی نداشت؛ اما تکرار آن یا فشار مالی باعث شد شرکت‌کنندگان احساس شادی کمتری نسبت به افرادی داشته باشند که واکنش طبیعی نشان می‌دادند. تحلیل‌های بیشتر نشان داد لبخندزدن اجباری در این شرایط می‌تواند احساس خشم و تحریک‌پذیری را نیز افزایش دهد.

به‌گفته‌ی پژوهشگران، یافته‌های جدید نشان می‌دهد که نتایج آزمایش‌های قبلی درباره‌ی فواید لبخندزدن لزوماً به شرایط واقعی زندگی تعمیم‌پذیر نیستند.

برای مثال، کارکنان فروشگاه‌ها، رستوران‌ها و مراکز خدمات مشتریان ممکن است در طول روز بارها مجبور به لبخندزدن شوند؛ حتی زمانی که خسته یا ناراحت هستند. پژوهش جدید نشان می‌دهد چنین فشاری می‌تواند مزایای احساسی لبخند را کاهش دهد یا از بین ببرد.

البته پژوهش جدید به این معنا نیست که لبخندزدن برای سلامت روان مضر است. نتایج صرفاً نشان می‌دهد که لبخندزدن عمدی در برخی شرایط مفید است، اما تکرار آن تحت فشار ممکن است تأثیر متفاوتی داشته باشد. ازآنجاکه آزمایش به‌صورت آنلاین و در شرایط کنترل‌شده انجام شده است، برای بررسی پیامدهای بلندمدت لبخندهای اجباری در محیط کار به مطالعات بیشتری نیاز داریم.

پژوهش در ژورنال Journal of Experimental Social Psychology منتشر شده است.