پژوهشگران دریافته‌اند که حتی نیم‌ساعت حضور در سونا می‌تواند تعداد گلبول‌های سفید خون را به‌طور موقت افزایش دهد.
سونا برای بسیاری از افراد راهی برای رفع خستگی و احساس شادابی است، اما دانشمندان هنوز اطلاعات چندانی درباره‌ی تأثیر واقعی آن بر سلامت بدن ندارند. اکنون پژوهش جدیدی در فنلاند نشان می‌دهد که حتی یک جلسه‌ی ۳۰ دقیقه‌ای سونا می‌تواند واکنشی فوری در سیستم ایمنی ایجاد کند و تعداد سلول‌های دفاعی بدن را در جریان خون افزایش دهد.
به‌گزارش ساینس‌آلرت، پژوهشگران دانشگاه تورکو در فنلاند دریافتند که قرارگرفتن در معرض گرمای سونا، واکنشی مشابه برخی تغییرات ناشی از ورزش در بدن ایجاد می‌کند. در این فرایند، تعداد گلبول‌های سفید در گردش خون افزایش می‌یابد؛ سلول‌هایی که وظیفه‌ی شناسایی و مقابله با عوامل بیماری‌زا را برعهده دارند.
پژوهشگران برای بررسی تأثیر سونا بر سیستم ایمنی، ۵۱ زن و مرد میانسال را در آزمایشی شرکت دادند. داوطلبان به‌مدت ۳۰ دقیقه در سونای سنتی فنلاندی با دمای حدود ۷۳ درجه‌ی سانتی‌گراد نشستند و در میانه‌ی جلسه نیز دوش آب سرد گرفتند.
آزمایش خون شرکت‌کنندگان بلافاصله پس از پایان سونا نشان داد که تعداد انواع مختلفی از گلبول‌های سفید افزایش یافته است. از جمله‌ی این سلول‌ها می‌توان به نوتروفیل‌ها اشاره کرد که در خط مقدم دفاع بدن در برابر عوامل بیماری‌زا قرار دارند. تعداد لنفوسیت‌ها که در ایجاد حافظه‌ی ایمنی نقش دارند، نیز بیشتر شد.
واکنش بدن به گرمای سونا از برخی جهات شبیه تغییراتی است که هنگام فعالیت ورزشی رخ می‌دهند
پژوهشگران همچنین افزایش تعداد مونوسیت‌ها را مشاهده کردند؛ سلول‌هایی که به پاک‌سازی عوامل بیماری‌زا و بقایای سلولی کمک می‌کنند. شمار ائوزینوفیل‌ها و بازوفیل‌ها، که در واکنش‌های التهابی نقش دارند، نیز افزایش یافت.
بااین‌حال، تغییرات سیستم ایمنی پس از سونا بسیار کوتاه‌مدت بودند. ۳۰ دقیقه پس از پایان جلسه، بیشتر افزایش مشاهده‌شده در تعداد گلبول‌های سفید از بین رفت و مقدار آن‌ها به سطح پیش از آزمایش نزدیک شد.
ایلکا هاینونن، پژوهشگر علوم ورزشی دانشگاه تورکو، احتمال می‌دهد که گرمای سونا باعث آزادشدن گلبول‌های سفید از بافت‌ها و ورود موقت آن‌ها به جریان خون شود. به‌گفته‌ی او، این جابه‌جایی می‌تواند به سلول‌های ایمنی فرصت دهد تا بهتر در بدن گردش کنند و عوامل بیماری‌زا را شناسایی کنند.
البته پژوهشگران تأکید دارند که افزایش موقت گلبول‌های سفید لزوماً به معنای تقویت سیستم ایمنی نیست. در این مطالعه، میزان پروتئین‌های پیام‌رسان سیستم ایمنی، موسوم به سیتوکین‌ها، نیز به‌طور میانگین تغییر چندانی نکرد؛ هرچند سطح برخی از آن‌ها با افزایش دمای بدن بیشتر شد.
- 09 خرداد 00مطالعه '7
- 05 خرداد 04مطالعه '4
- 11 مهر 05مطالعه '3
یافته‌های جدید با نتایج برخی پژوهش‌های پیشین همخوانی دارند. مطالعات مشاهده‌ای نشان داده‌اند که استفاده‌ی منظم از سونا با کاهش احتمال ابتلا به بعضی بیماری‌ها، از جمله ذات‌الریه، ارتباط دارد. پژوهش‌های دیگری نیز نشان داده‌اند که قرارگرفتن در معرض گرما می‌تواند فشار خون را کاهش دهد و تغییراتی مشابه فعالیت ورزشی در سیستم قلبی‌عروقی ایجاد کند.
بااین‌حال، هنوز مشخص نیست که آیا تغییرات کوتاه‌مدت سلول‌های ایمنی پس از سونا می‌توانند خطر ابتلا به بیماری‌ها را کاهش دهند یا خیر.
مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۳ نشان داده بود که استفاده‌ی مکرر از سونا می‌تواند بر تعداد سلول‌های T و سلول‌های کشنده‌ی طبیعی، که از اجزای مهم سیستم ایمنی هستند، تأثیر بگذارد. جالب اینکه واکنش بدن به میزان تجربه‌ی افراد در استفاده از سونا بستگی داشت. تعداد گلبول‌های سفید در افرادی که به سونا عادت داشتند افزایش یافت، اما تعداد برخی از سلول‌های T در افراد کم‌تجربه کاهش پیدا کرد.
بیشتر تغییرات سلول‌های ایمنی ۳۰ دقیقه پس از پایان سونا از بین می‌روند
پژوهش جدید فنلاند نیز محدودیت‌هایی دارد. دانشمندان فقط ۵۱ نفر را بررسی کردند و تغییرات خون آن‌ها را حداکثر تا ۳۰ دقیقه پس از پایان سونا زیر نظر گرفتند. همچنین، زیرگروه‌های مهم سلول‌های ایمنی، از جمله سلول‌های T و کشنده‌ی طبیعی، به‌طور جداگانه اندازه‌گیری نشدند.
از سوی دیگر، شرکت‌کنندگان در میانه‌ی جلسه دوش آب سرد گرفتند؛ بنابراین، براساس این آزمایش نمی‌توان اثر گرمای سونا را به‌طور کامل از اثر تغییر ناگهانی دما جدا کرد.
نتایج نشان می‌دهد که نیم‌ساعت سونا برای ایجاد تغییرات قابل‌اندازه‌گیری در سلول‌های ایمنی کافی است، اما هنوز شواهدی وجود ندارد که ثابت کند این واکنش موقت به محافظت بیشتر بدن در برابر بیماری‌ها منجر می‌شود.
پژوهشگران یادآوری می‌کنند که قرارگرفتن در معرض گرمای شدید نیز ممکن است با خطراتی همراه باشد و برای شناخت فواید و عوارض بلندمدت سونا، انجام مطالعات گسترده‌تر ضروری است.
پژوهش در ژورنال Temperature منتشر شده است.
