نتایج تازه واکسن سرطان مدرنا؛ کاهش ۴۲ درصدی خطر بازگشت بیماری یا مرگ

واکسن سرطان مبتنی بر فناوری mRNA شرکت مدرنا در کارآزمایی بالینی بزرگ خود به نتایج امیدوارکننده‌ای دست یافته است. براساس داده‌های جدیدی که شرکت‌های داروسازی مدرنا و مرک منتشر کرده‌اند، ترکیب این واکسن شخصی‌سازی‌شده با داروی ایمنی‌درمانی کیترودا، خطر بازگشت سرطان یا مرگ را در بیماران مبتلا به ملانومای پرخطر، در مقایسه با استفاده از کیترودا به‌تنهایی، ۴۲ درصد کاهش داده است.

به‌گزارش ساینتیفیک آمریکن، داده‌های مربوط به کارآزمایی بالینی فاز سوم واکسن پنجشنبه ۲۲ اکتبر (۳۰ مهر) فاش و در شبکه‌های اجتماعی انتشار شد. افشای زودهنگام اطلاعات باعث شد مدرنا و مرک پیش از موعد برنامه‌ریزی‌شده، بخشی از نتایج پژوهش را در اختیار عموم قرار دهند.

انتشار داده‌ها با کاهش ارزش سهام مدرنا همراه شد؛ بااین‌حال، متخصصان حوزه‌ی سرطان نتایج را امیدوارکننده ارزیابی می‌کنند. کارن نادسن، مدیرعامل مؤسسه‌ی غیرانتفاعی پارکر برای ایمنی‌درمانی سرطان، یافته‌های جدید را بسیار دلگرم‌کننده توصیف کرده است.

در مرداد ۱۴۰۵، زومیت از موفقیت اولیه‌ی همین واکسن در فاز سوم کارآزمایی بالینی خبر داده بود، اما در آن زمان هنوز میزان دقیق کاهش خطر بازگشت یا گسترش سرطان اعلام نشده بود.

کارآزمایی بالینی مشترک مرک و مدرنا با مشارکت ۱٬۱۳۷ بیمار مبتلا به ملانومای پرخطر انجام شد. ملانوما نوعی سرطان پوست است که می‌تواند به سایر اندام‌های بدن گسترش یابد و در مراحل پیشرفته، جان بیمار را تهدید کند.

در مطالعه، پژوهشگران اثربخشی دو روش درمانی را مقایسه کردند. گروه نخست، واکسن شخصی‌سازی‌شده‌ی mRNA با نام اینتیسمران اتوژن را همراه با داروی پمبرولیزوماب دریافت کردند. گروه دیگر فقط با پمبرولیزوماب که با نام تجاری کیترودا (Keytruda) عرضه می‌شود، تحت درمان قرار گرفت.

در مقابل، کیترودا نوعی داروی ایمنی‌درمانی است که با مهار یکی از سازوکارهای سرکوب پاسخ ایمنی، مانع از آن می‌شود که سلول‌های سرطانی به‌راحتی از دید سیستم دفاعی بدن پنهان بمانند. پژوهشگران امیدوارند ترکیب دو روش بتواند توانایی بدن را برای شناسایی و ازبین‌بردن سلول‌های سرطانی باقی‌مانده پس از جراحی افزایش دهد.

براساس نتایج جدید، پس از دوره‌ی میانه‌ی پیگیری حدود دو سال، ترکیب واکسن mRNA و کیترودا خطر بازگشت سرطان یا مرگ را نسبت به درمان با کیترودا به‌تنهایی، ۴۲ درصد کاهش داده است. همچنین درمان ترکیبی توانسته است خطر گسترش سرطان به سایر بخش‌های بدن یا مرگ را در مقایسه با استفاده‌ی انفرادی از کیترودا، ۳۸ درصد کاهش دهد.

اعداد اعلام‌شده نشان‌دهنده‌ی کاهش نسبی خطر در گروه دریافت‌کننده‌ی درمان ترکیبی هستند و به این معنا نیستند که ۴۲ درصد از بیماران به‌طور قطعی درمان شده‌اند.

با وجود نتایج امیدوارکننده، هنوز یکی از مهم‌ترین پرسش‌های مربوط به اثربخشی واکسن بی‌پاسخ مانده است: آیا بیمارانی که واکسن را دریافت می‌کنند، در مقایسه با افرادی که فقط از درمان متداول استفاده کرده‌اند، عمر طولانی‌تری خواهند داشت؟

کارن نادسن تأکید می‌کند که داده‌های منتشرشده هنوز شامل نتایج مربوط به بقای کلی بیماران نیستند. به‌گفته‌ی او، علاوه‌بر تأثیر واکسن بر طول عمر، باید مشخص شود درمان جدید چه اثری بر کیفیت زندگی بیماران دارد.

نادسن می‌گوید پاسخ این پرسش‌ها با انتشار نتایج بعدی کارآزمایی روشن‌تر خواهد شد؛ اما یافته‌های فعلی را می‌توان دستاوردهایی بسیار مثبت در مسیر ساخت واکسن‌های شخصی‌سازی‌شده‌ی سرطان دانست.

به‌گفته‌ی پستو، استفاده از درمان ترکیبی پس از برداشتن ملانوما با جراحی می‌تواند باعث شود بیماران کمتری در آینده با بازگشت بیماری روبه‌رو شوند. در چنین شرایطی، نیاز به درمان‌های تکمیلی مانند پرتودرمانی، جراحی‌های مجدد و سایر روش‌های پیچیده نیز احتمالاً کاهش خواهد یافت.

استفان بانسل، مدیرعامل مدرنا، می‌گوید نتایج جدید نشان می‌دهد فناوری mRNA می‌تواند زمینه‌ساز ابداع درمان‌های شخصی‌سازی‌شده براساس ویژگی‌های تومور هر بیمار باشد و شیوه‌ی درمان سرطان را تغییر دهد.

کلی آلسباخ، مدیر اجرایی ائتلاف داروهای mRNA، نیز بر ضرورت به‌روزرسانی مقررات نظارتی و تداوم سرمایه‌گذاری دولت آمریکا در پژوهش‌های این حوزه تأکید کرد. او حمایت‌های دولتی گذشته، ازجمله برنامه‌ی عملیات وارپ اسپید را از عوامل پیشرفت فناوری mRNA دانست.

مدرنا و مرک اعلام کرده‌اند که نتایج کارآزمایی برای انتشار در مجله‌ی پزشکی The New England Journal of Medicine پذیرفته شده است.

دو شرکت اکنون برای دریافت مجوز واکسن با نهادهای نظارتی مذاکره می‌کنند. بااین‌حال، واکسن همچنان آزمایشی است و برای مشخص‌شدن تأثیر آن بر طول عمر بیماران و ارزیابی کامل مزایا و خطرات درمان، به داده‌های بیشتری نیاز است.