از حیوانات خانگی گرفته تا برنامههای درمانی با کمک حیوانات، رابطه انسان و حیوان سالهاست مورد توجه پژوهشگران سلامت روان است. اکنون مطالعهای جدید نشان میدهد حتی سه دقیقه نوازش یک الاغ یا اسب کوچک میتواند احساس تنهایی و ناراحتی نوجوانان را کاهش دهد.
پژوهشگران در مطالعهای دریافتند نوجوانانی که فقط سه دقیقه الاغهای نجاتیافته یا اسبهای کوچک را نوازش کردند، بلافاصله پس از این تجربه احساس آرامش بیشتری داشتند و گزارش کردند که حال روحیشان بهتر شده است.
نتیجهی مطالعه به معنای جایگزینشدن حیوانات با درمانهای تخصصی سلامت روان نیست، اما نشان میدهد ارتباط کوتاه با حیوانات میتواند روی احساسات انسان اثر بگذارد.
ربکا کالیسی-رودریگز، استاد عصبشناسی، فیزیولوژی و رفتار در دانشگاه کالیفرنیا دیویس و یکی از نویسندگان اصلی پژوهش، گفت: «دیدن اینکه تعامل با طبیعت میتواند در چنین مدت کوتاهی تفاوت مثبتی ایجاد کند، بسیار جالب بود.»
تأثیر حیوانات بر سلامت روان موضوع تازهای نیست. سالهاست برنامههای موسوم به «درمان با کمک حیوانات» برای کاهش استرس و بهبود وضعیت روحی افراد بررسی میشوند. اما پژوهشگران این مطالعه میخواستند یک پرسش کمتر بررسیشده را پاسخ دهند: آیا واکنش خود حیوان به رفتار انسان، روی تجربه فرد اثر میگذارد؟
کالیسی-رودریگز میگوید وقتی یک کودک و یک حیوان با هم تعامل دارند، فقط انسان تجربه نمیکند. او توضیح داد: «نمیتوانید در یک چراگاه، تعامل یک کودک و یک الاغ را تماشا کنید و تصور کنید فقط یکی از آنها تجربهای دارد. آنها یکدیگر را میبینند، به هم واکنش نشان میدهند و هر دو انتخابهایی انجام میدهند.»
پژوهشگران برای بررسی موضوع، ۶۱ نوجوان را در یک برنامه تعامل با حیوانات شرکت دادند. نوجوانان به دو گروه تقسیم شدند. یک گروه پشت الاغها و اسبهای مینیاتوری را بهآرامی نوازش کردند و گروه دیگر گردن حیوانات را خاراندند؛ رفتاری که شبیه نحوه مراقبت و تیمار متقابل در میان اسبسانان است.
- 25 مرداد 05مطالعه '4
- 24 شهریور 04مطالعه '3
به نوشته فیوچریسم، پژوهشگران پیش از شروع آزمایش، به نوجوانان آموزش دادند برخی نشانههای رفتاری حیوانات را تشخیص دهند. برای مثال، حرکت دادن لبها توسط الاغ معمولاً نشانه احساس راحتی و لذت بود، در حالی که دور شدن حیوان میتوانست نشان دهد که تمایل دارد فاصله بگیرد.
نتایج نشان داد الاغها هنگام خاراندن گردن بیشتر واکنش مثبت نشان دادند و زمانی که پشتشان نوازش میشد، بیشتر احتمال داشت از فرد فاصله بگیرند.
اما نکته جالبتر، تأثیر این واکنشها بر نوجوانان بود. همه شرکتکنندگان پس از تعامل با حیوانات احساس آرامش بیشتری داشتند، اما نوجوانانی که متوجه واکنش مثبت حیوان شدند، کاهش بیشتری در احساس تنهایی تجربه کردند. از طرف دیگر، حتی نوجوانانی نیز که دیدند حیوان از آنها فاصله گرفت، کاهش بیشتری در احساس غمگینی گزارش کردند.
اثر مثبت این تعامل فقط به نوازش حیوان مربوط نیست، بلکه به شکلگیری یک ارتباط دوطرفه و احساس انتخاب و مشارکت میان انسان و حیوان ارتباط دارد
پژوهشگران میگویند شاید دلیل این اثر، احساس واقعیتر بودن ارتباط باشد. وقتی حیوان آزاد است نزدیک شود، بماند یا دور شود، فرد احساس میکند با موجودی زنده و دارای انتخاب تعامل دارد، نه صرفاً با ابزاری برای ایجاد احساس خوب.
کالیسی-رودریگز گفت: «دیدن اینکه یک حیوان میتواند انتخاب کند؛ اینکه آزاد است به شما نزدیک شود، کنار شما بماند یا دور شود، ممکن است باعث شود این تعامل واقعیتر احساس شود.»
کالیسی-رودریگز افزود این پژوهش درباره پیداکردن «بهترین روش نوازش الاغ» نیست، بلکه درباره ارتباط متقابل میان انسان و حیوان است. به گفته پژوهشگران، این نوع تعامل فقط برای انسانها اهمیت ندارد. حیوانات نیز در این فرایند نقش دارند و واکنش آنها بخشی از تجربه درمانی محسوب میشود.
پژوهش در ژورنال Scientific Reports منتشر شده است.
