سالها تصور میشد که کاهش تستوسترون در مردان، بخشی اجتنابناپذیر از فرآیند پیری است. از حدود ۳۵ سالگی، سطح این هورمون جنسی به تدریج کاهش مییابد و بسیاری آن را طبیعی میدانستند. اما تحلیل جدیدی این فرضیه را به چالش میکشد و نشان میدهد که محل ذخیره چربی در بدن، به ویژه چربی احشایی یا چربی عمیق شکم، نقش بسیار پررنگتری در این زمینه ایفا میکند.
براساس دادههای سلامت نزدیک به ۵۰۰۰ مرد آمریکایی در سنین ۲۰ تا ۵۹ سال، وجود چربی احشایی به شدت با کاهش تستوسترون مرتبط بود. در واقع، در این محدوده سنی، تأثیر این نوع چربی بر سطح تستوسترون به مراتب بیشتر از تأثیر پیری تقویمی بود. پس از در نظر گرفتن توزیع چربی، سن تنها ارتباطی متوسط با کاهش تستوسترون نشان داد.
چربی احشایی، برخلاف چربی زیرپوستی که در زیر پوست ذخیره میشود، در عمق حفره شکمی و اطراف اندامهای حیاتی مانند کبد، معده و روده قرار دارد. این نوع چربی بسیار فعال است و مواد التهابی ترشح میکند که میتواند به مقاومت به انسولین و اختلال در مسیرهای هورمونی بدن منجر شود.
چربی احشایی گیرندههای زیادی برای تستوسترون دارد و به همین دلیل، به این هورمون بسیار حساس است. محققان معتقدند که این نوع چربی میتواند تولید تستوسترون را از چند طریق مختل کند: اول، با ایجاد مقاومت به انسولین که بر توانایی سلولهای بیضه در تبدیل کلسترول به تستوسترون تأثیر میگذارد و دوم، با تحریک مسیرهای التهابی که سیگنالینگ هورمونی بدن را مختل میکند و تبدیل تستوسترون به استرادیول را افزایش میدهد.
- 07 تیر 05مطالعه '2
- 17 تیر 05مطالعه '3
شاخص توده بدنی (BMI) و دور کمر، معیارهای رایج برای سنجش چاقی هستند، اما نمیتوانند تصویر کاملی از سلامت متابولیک ارائه دهند. دو مرد با BMI یکسان میتوانند سطوح کاملاً متفاوتی از چربی احشایی و در نتیجه، تستوسترون داشته باشند.
برای مثال، مردی جوان با وزن ظاهراً سالم ممکن است درصد بالایی از چربی پنهان شکمی داشته باشد و این موضوع سطح تستوسترون او را تحت تأثیر قرار دهد. در مقابل، مردی مسنتر و عضلانی با چربی احشایی کم، ممکن است فقط به دلیل سن و نمره BMI خود، در معرض خطر بالاتر مشکلات تستوسترون در نظر گرفته شود. در چنین مواردی، سنجش دقیق چربی احشایی میتواند اطلاعات ارزشمندتری نسبت به معیارهای سنتی ارائه دهد.
چربی احشایی که گیرندههای زیادی برای تستوسترون دارد، با ایجاد مقاومت به انسولین و التهاب، تولید این هورمون را مختل میکند
یافتهها نشان میدهد که کاهش چربی احشایی، از طریق روشهایی مانند ورزش منظم، رژیم غذایی سالم و حتی داروهایی مانند اوزمپیک یا ویگووی، ممکن است در بهبود سطح تستوسترون مؤثرتر از درمان جایگزینی هورمون به تنهایی باشد. محققان تأکید میکنند که پزشکان باید پیش از تجویز تستوسترون، به توزیع چربی بدن بیمار و عوامل متابولیکی قابل برگشت توجه ویژهای داشته باشند.
اولین بار نیست که تحقیقات نشان میدهد چربی بدن بیش از سن بر تستوسترون تأثیر میگذارد. مطالعهای در سال ۲۰۰۷ روی ۱۶۶۷ مرد نشان داد که افزایش ۴ تا ۵ امتیاز BMI با کاهش تستوسترون مرتبط است و این کاهش با حدود ۱۰ سال پیری قابل مقایسه بود. همچنین، تحقیقی در سال ۲۰۱۳ که ۱۳۸۲ مرد را در طول پنج سال پیگیری کرد، نتیجه گرفت که کاهش سطح تستوسترون مرتبط با سن «اجتنابناپذیر نیست» و بیشتر با رفتار سیگار کشیدن، چاقی و افسردگی توضیح داده میشود.
مطالعه جدید بار دیگر تأکید میکند که سلامت مردان، بیش از آنکه به شناسنامه آنها وابسته باشد، به سبک زندگی و ترکیب بدنشان بستگی دارد. کاهش چربی شکم، نه تنها به بهبود سلامت قلب و متابولیسم کمک میکند، بلکه میتواند تعادل هورمونی را نیز به طور طبیعی بازگرداند. به عبارت دیگر، آنچه در آینه میبینید، ممکن است بیش از آنچه در تقویم میگذرد، درباره سلامت هورمونی شما بگوید.
پژوهش در ژورنال Journal of the Endocrine Society منتشر شده است.
