کمبود عضو اهدایی یکی از چالشهای اصلی پیوند اعضا در جهان است و بسیاری از بیماران سالها در انتظار کلیه مناسب بهسر میبرند. به همین دلیل، پژوهشگران مدتهاست روی استفاده از اندامهای حیوانی اصلاح ژنتیکیشده بهعنوان جایگزین یا راهحل موقت کار میکنند.
در دستاوردی تازه، کلیهای اصلاح ژنتیکیشده خوک توانست مردی ۶۶ ساله مبتلا به نارسایی کلیه را به مدت ۹ ماه از دیالیز بینیاز نگه دارد؛ رکوردی که تاکنون برای پیوند کلیه خوک به انسان ثبت نشده بود. این عضو در نهایت بهعنوان «پل درمانی» عمل کرد تا بیمار بتواند کلیهای انسانی دریافت کند.
تیم اندروز، ساکن نیوهمپشایر، به بیماری کلیوی مرحله نهایی ناشی از دیابت نوع ۲ مبتلا بود. شانس او برای دریافت کلیه انسانی در پنج سال آینده فقط ۹ درصد برآورد شده بود و در مقابل، احتمال مرگ یا حذفشدن از فهرست انتظار بیش از ۴۰ درصد بود.
به گزارش گاردین، جراحان آمریکایی در ژانویه ۲۰۲۵ کلیهای از خوکی مینیاتوری به نام «ویلما» را به اندروز پیوند زدند. پیش از عمل، ۶۹ تغییر ژنتیکی در ژنوم خوک ایجاد شده بود تا کلیه با بدن انسان سازگاری بیشتری پیدا کند، احتمال پسزدن آن کاهش یابد و خطر انتقال برخی ویروسهای خوکی نیز کمتر شود.
- 13 خرداد 05مطالعه '3
- 24 شهریور 04مطالعه '3
کلیه پیوندی ۲۷۱ روز، یعنی حدود ۹ ماه، در بدن اندروز کار کرد و او را از دیالیز بینیاز نگه داشت. پژوهشگران میگویند این طولانیترین دوره ثبتشده برای بقای بدون دیالیز پس از پیوند کلیه خوک به یک انسان زنده است.
حدود شش ماه پس از پیوند، آسیبهایی در رگهای خونی کلیه خوک ایجاد شد و عملکرد عضو بهتدریج کاهش یافت. در نهایت، کلیه پس از ۹ ماه از بدن بیمار خارج شد.
اندروز چند ماه دوباره تحت دیالیز قرار گرفت و سپس کلیهای از یک اهداکننده انسانی فوتشده دریافت کرد. کلیه انسانی در شش ماه نخست پس از پیوند عملکرد مناسبی داشت.
پس از ازکارافتادن کلیهی خوک، بیمار چند ماه دیالیز شد و سپس کلیهی انسانی دریافت کرد
نکته مهم این بود که پژوهشگران هیچ آنتیبادی تازهای علیه بافت انسانی در بدن اندروز پیدا نکردند. به بیان ساده، پیوند قبلی کلیه خوک ظاهراً باعث نشد بدن او در برابر کلیه انسانی حساستر شود یا احتمال موفقیت پیوند بعدی کاهش پیدا کند. در طول دوره پیگیری، هیچ ویروس یا عامل بیماریزای مرتبط با خوک نیز در بدن بیمار شناسایی نشد.
پژوهشگران میگویند این نخستینبار است که کلیه خوک در انسان زنده بهعنوان راهحلی موقت تا زمان پیداشدن کلیه انسانی به کار میرود. چنین روشی میتواند در آینده به بیمارانی کمک کند که باید سالها در فهرست انتظار پیوند بمانند.
بااینحال، نتیجه فقط مربوط به یک بیمار است و هنوز نمیتوان آن را به تمام بیماران تعمیم داد. اندروز نیز تحت مراقبت بسیار تخصصی و فشرده قرار داشت و برای مشخصشدن ایمنی و ماندگاری این روش، به کارآزماییهای بالینی بیشتری نیاز است.
یافتههای پژوهشگران در ژورنال The Lancet منتشر شده است.
