درمان آزمایشی جدید، کلسترول بد را با یک تزریق بیش از ۵۰ درصد کاهش داد

سطح بالای کلسترول LDL (لیپوپروتئین کم‌چگالی معروف به کلسترول بد) یکی از عوامل مهم افزایش خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی است و بسیاری از بیماران برای کنترل آن به مصرف مداوم دارو نیاز دارند. اکنون پژوهشگران روشی مبتنی‌بر ویرایش ژن کریسپر را آزمایش کرده‌اند که با یک بار تزریق توانسته در برخی بیماران، سطح کلسترول بد را بیش از ۵۰ درصد کاهش دهد و اثر آن تا یک سال باقی بماند.

کلسترول LDL بالا می‌تواند به تجمع پلاک در دیواره رگ‌ها منجر شود و خطر حمله قلبی و سکته را افزایش دهد. سن، ژنتیک و رژیم غذایی از مهم‌ترین عواملی هستند که بر سطح آن اثر می‌گذارند و درمان معمولاً شامل اصلاح سبک زندگی و مصرف داروهایی مانند استاتین‌ها است.

روش آزمایشی جدید که CTX310 نام دارد، از فناوری ویرایش ژن کریسپر استفاده می‌کند و هدف آن ایجاد تغییری دائمی در سلول‌های کبدی است که بتواند فقط با یک بار درمان، سطح چربی‌های مضر خون را برای مدت طولانی پایین نگه دارد.

به گزارش ساینس‌آلرت، درمان CTX310 ژن ANGPTL3 را در سلول‌های کبد هدف می‌گیرد که دستور ساخت پروتئینی به همین نام را می‌دهد. این پروتئین در تنظیم چربی‌های خون نقش دارد و فعالیت برخی آنزیم‌هایی را که به تجزیه چربی‌ها کمک می‌کنند، محدود می‌کند.

در نخستین مرحله آزمایش، ۱۵ بیمار مبتلا به اختلالات شدید کلسترول یا تری‌گلیسیرید که به درمان‌های معمول پاسخ کافی نداده بودند، CTX310 را به‌صورت تزریق وریدی دریافت کردند. نانوذرات موجود در تزریق، دستورالعمل‌های کریسپر را به سلول‌های کبد منتقل می‌کردند.

اکنون نتایج پیگیری ۱۲ ماهه بیماران نشان می‌دهد اثر درمان در بیشتر آن‌ها همچنان باقی مانده است. در چهار بیماری که بالاترین دوز CTX310 را دریافت کردند، سطح ANGPTL3 به‌طور متوسط ۷۸٫۶ درصد کاهش یافت. کلسترول LDL نیز به‌طور متوسط ۵۲٫۵ درصد و تری‌گلیسیرید ۴۷٫۸ درصد پایین آمد.

یکی از شرکت‌کنندگان ۱۷۹ روز پس از درمان جان باخت، اما پژوهشگران نتیجه گرفتند که مرگ او ارتباطی با CTX310 نداشته است. در ۱۴ بیمار دیگر، کاهش سطح چربی‌های خون ادامه داشت و در طول دوره پیگیری، عارضه جانبی جدی تازه‌ای گزارش نشد.

نتایج اولیه امیدوارکننده به نظر می‌رسند، اما تعداد شرکت‌کنندگان بسیار کم است و هنوز برای نتیجه‌گیری درباره ایمنی و اثربخشی این درمان زود است. برای مشخص‌شدن عملکرد CTX310 در جمعیت بزرگ‌تر و در بلندمدت، به آزمایش‌های بیشتری نیاز خواهد بود.

یکی از مزیت‌های احتمالی روش جدید، بی‌نیاز شدن بیمار از مصرف مداوم دارو است. بسیاری از درمان‌های کاهش کلسترول باید روزانه یا در فواصل منظم استفاده شوند، درحالی‌که هدف CTX310 ایجاد اثری پایدار با یک بار درمان است.

البته ویرایش ژن به‌معنای ایجاد تغییر ماندگار در DNA سلول‌ها است و به همین دلیل، ایمنی آن باید با دقت زیادی بررسی شود. یکی از نگرانی‌های اصلی این است که ابزار کریسپر به‌اشتباه بخش‌های دیگری از ژنوم را نیز تغییر دهد یا اثرات پیش‌بینی‌نشده‌ای ایجاد کند که شاید در کوتاه‌مدت آشکار نشوند.

مرحله بعدی آزمایش درمان روی انسان اکنون درحال انجام است. در این مرحله، پژوهشگران از مقدار ثابتی از درمان استفاده می‌کنند که معادل مؤثرترین مقدار مرحله قبلی است و اثربخشی آن را در گروه‌های مختلف بیماران مبتلا به اختلالات چربی خون می‌سنجند.

نتایج پژوهش در ژورنال New England Journal of Medicine منتشر شده است.