دانشمندان عضوی جدید را در جمجمه شناسایی کردند که با سرطان مغز مبارزه می‌کند

با وجود قرن‌ها مطالعه درباره بدن انسان، دانشمندان هنوز گاهی ساختارهای ناشناخته‌ای را پیدا می‌کنند که تا پیش از این از دیدشان پنهان مانده بودند. پژوهشی تازه نشان می‌دهد مغز استخوان جمجمه فقط بخش محافظی برای سر نیست؛ بلکه ساختارهای ایمنی ویژه‌ای را در خود جای داده که ممکن است در دفاع از مغز نقش داشته باشند.

پژوهشگران دانشگاه واشینگتن در سن‌لوئیس ساختارهایی شبیه «مراکز آموزش سلول‌های ایمنی» را در مغز استخوان جمجمه موش‌ها شناسایی کرده‌اند. این ساختارها به‌طور مستقیم در نزدیکی مغز قرار دارند و می‌توانند سلول‌های ایمنی را برای مقابله با تهدیدهایی مانند تومورهای مغزی آماده کنند.

سال‌ها تصور می‌شد سیستم ایمنی مغز و سیستم ایمنی سایر بخش‌های بدن تقریباً جدا از هم عمل می‌کنند. دلیل این تصور، وجود سدهای محافظتی مانند سد خونی-مغزی بود که ورود بسیاری از سلول‌های ایمنی به بافت عصبی را محدود می‌کند.

اما پژوهش‌های اخیر نشان داده‌اند ارتباط میان مغز و سیستم ایمنی پیچیده‌تر از آن چیزی است که تصور می‌شد. تیم پژوهشی دانشگاه واشینگتن پیش‌تر کانال‌های بسیار ریزی را کشف کرده بود که از مغز، از میان سخت‌شامه (غشای محافظ اطراف مغز)، به سمت مغز استخوان جمجمه امتداد دارند.

در مطالعه جدید، پژوهشگران با استفاده از نشانگرهای فلورسنت مسیر حرکت مولکول‌ها را در این کانال‌ها دنبال کردند و متوجه شدند این مسیرها به ساختارهایی در مغز استخوان جمجمه ختم می‌شوند که شباهت زیادی به «مراکز زایا» در غدد لنفاوی دارند. مراکز زایا محل‌هایی هستند که سلول‌های B در آن‌ها فعال می‌شوند، تکثیر پیدا می‌کنند و برای مقابله با عوامل بیماری‌زا یا تهدیدهای دیگر آماده می‌شوند.

جانگ هیون پارک، زیست‌شناس سلولی و نویسنده نخست مقاله، می‌گوید پژوهشگران پیش از این چنین ساختارهایی را در مغز استخوان سالم مشاهده نکرده بودند و این کشف نشان می‌دهد مغز احتمالاً برای دفاع از خود به مراکز ایمنی تخصصی در اطرافش وابسته است.

به گزارش ساینس‌آلرت، پژوهشگران برای بررسی نقش این ساختارها، آن‌ها را در مدل‌های حیوانی گلیوما، یکی از تهاجمی‌ترین انواع سرطان مغز، مطالعه کردند. آن‌ها با استفاده از هیدروژل حاوی ترکیبات تقویت‌کننده یا مهارکننده سیستم ایمنی، فعالیت این ساختارهای لنفوئیدی را تغییر دادند. موش‌هایی که عملکرد این ساختارهای ایمنی در جمجمه آن‌ها مختل شده بود، تومورهای تهاجمی‌تر و طول عمر کمتری داشتند.

نتایج پژوهش فعلاً فقط در موش‌ها تأیید شده و هنوز مشخص نیست این ساختار دقیقاً با همان ویژگی‌ها در انسان وجود دارد یا نه. بااین‌حال، پژوهشگران می‌گویند وجود برخی سلول‌های ایمنی مشابه در مغز استخوان جمجمه انسان می‌تواند نشانه‌ای از وجود ساختاری مشابه باشد.

اگر این موضوع در انسان تأیید شود، ممکن است راه تازه‌ای برای درمان بیماری‌های مغزی ایجاد کند. برای مثال، به‌جای ورود مستقیم به مغز برای تحریک پاسخ ایمنی، شاید بتوان با روش‌های کم‌تهاجمی‌تر مانند تزریق موضعی داروها در نزدیکی جمجمه، این مراکز ایمنی را هدف قرار داد.

پژوهشگران همچنین احتمال می‌دهند این کشف در آینده برای بررسی بیماری‌های دیگری که با سیستم ایمنی ارتباط دارند، مانند آلزایمر، پارکینسون و برخی اختلالات عصبی، کاربرد داشته باشد.

بااین‌حال، هنوز مشخص نیست این ساختارها در انسان چه نقشی دارند و آیا می‌توان از آن‌ها به‌عنوان هدف درمانی استفاده کرد یا نه. مرحله بعدی تحقیقات باید وجود و عملکرد دقیق این مراکز ایمنی را در بدن انسان بررسی کند.

پژوهش در ژورنال Nature منتشر شده است.