سال‌هاست پژوهش‌های متعدد، رابطه‌ی میان کیفیت خواب و سلامت عمومی را تأیید کرده‌اند. بی‌خوابی با کاهش عملکردهای شناختی و افزایش خطر بیماری‌های مزمن ارتباط دارد. با‌این‌حال، مطالعه‌ای نوین، این رابطه را به حوزه‌ی عملکرد تحصیلی کشانده و در آزمایشی میدانی، تأثیر مستقیم خواب بر نمرات دانشگاهی را به اثبات رسانده است.

براساس مطالعه جدید، دانشجویان به طور میانگین تنها ۶٫۶ ساعت در شب می‌خوابند و در ۲۹ درصد از شب‌های هفته، کمتر از ۶ ساعت خواب دارند، در حالی که متخصصان خواب، حداقل ۷ تا ۸ ساعت خواب را برای بزرگسالان توصیه می‌کنند. کم‌خوابی مزمن در میان دانشجویان به قدری رایج است که بسیاری از دانشگاه‌ها به دنبال راه‌هایی برای بهبود عادات خواب دانشجویان خود هستند.

محققان دانشگاه پیتسبورگ به سرپرستی اوزیا جیونتلا، اقتصاددان سلامت، آزمایشی میدانی طراحی کردند تا ببینند آیا می‌توانند با مداخله‌ای ساده و کم‌هزینه، خواب دانشجویان را بهبود بخشند و تأثیر آن را بر نمرات تحصیلی اندازه‌گیری کنند یا خیر. برای این کار، آنها ۱۱۴۹ دانشجو را به دو گروه تقسیم کردند:

  • گروه مداخله (درمان): این دانشجویان علاوه بر دریافت دستگاه ردیاب خواب پوشیدنی، تشویق شدند که هر شب حداقل ۷ ساعت بخوابند. برای کمک به این هدف، آنها یادآوری‌های شخصی برای زمان خواب دریافت می‌کردند و اگر به مدت چهار هفته به هدف خواب خود می‌رسیدند، مبلغ ۴٫۷۵ دلار در شب به عنوان پاداش دریافت می‌کردند.
  • گروه کنترل: این دانشجویان فقط دستگاه ردیاب خواب را دریافت کردند و هیچ تشویق یا یادآوری برای تغییر عادات خواب خود نداشتند.

نتایج آزمایش چشمگیر بود. به گزارش ساینس‌آلرت، در طول آزمایش، دانشجویان گروه مداخله در نهایت خواب بیشتری داشتند؛ به‌طوری‌که سهم شب‌هایی که دانشجویان در آن به هدف ۷ ساعت خواب خود رسیدند، ۲۶ درصد افزایش یافت. همچنین، مدت خواب آن‌ها به‌طور کلی ۱۹ دقیقه در هر شب بیشتر شد.

حتی پس از پایان مداخله، دانش‌آموزان هنوز بیشتر از زمان شروع مطالعه می‌خوابیدند، اگرچه پس از قطع پاداش‌ها و یادآوری‌ها، این اثر به تنها ۸ دقیقه خواب اضافی کاهش یافت.

بیشتر بخوانید

مهم‌ترین یافته، تأثیر خواب اضافی بر عملکرد تحصیلی بود. دانشجویانی که خواب بیشتری داشتند، در طول ترم تحصیلی، میانگین نمرات خود را بین ۰٫۰۷۵ تا ۰٫۰۸۹ نمره بهبود بخشیدند. این بهبود حتی در ترم بعدی نیز ادامه یافت و نشان داد که تغییر در عادات خواب، تأثیری پایدار و بلندمدت بر موفقیت تحصیلی دارد.

جالب‌ترین بخش مطالعه، هزینه‌ی ناچیز مداخله است. محققان محاسبه کرده‌اند که بهبود نمرات حاصل از این برنامه، با برنامه‌های بورسیه‌ای و انگیزشی مالی رقابت می‌کند، اما هزینه‌ی آن بسیار کمتر است. این یعنی دانشگاه‌ها با هزینه‌ای بسیار کم، می‌توانند به طور مؤثری عملکرد تحصیلی دانشجویان خود را بهبود بخشند.

حداقل هفت ساعت خواب باکیفیت، سرمایه‌ای است که بازدهی آن در نمرات و یادگیری شما به وضوح دیده خواهد شد

جیونتلا درباره‌ی یافته‌ها می‌گوید: «نکته‌ای که بیش از همه برای من هیجان‌انگیز است، سادگی این راهکارهاست. این مداخلات را می‌توان به راحتی در محیط‌های مختلف، از دانشگاه و مدرسه گرفته تا محل کار، پیاده‌سازی و آزمایش کرد.»

درنهایت می‌توان گفت کم‌خوابی یکی از موانع اصلی موفقیت تحصیلی است و با مداخله‌ای ساده و کم‌هزینه، می‌توان این مشکل را حل کرد. تشویق دانشجویان به خواب کافی، نه تنها سلامت آنها را بهبود می‌بخشد، بلکه به طور مستقیم و ملموس، نمرات تحصیلی‌شان را نیز افزایش می‌دهد. این یافته، پیامی روشن برای دانشگاه‌ها و حتی مدارس دارد: سرمایه‌گذاری روی خواب دانشجویان، سرمایه‌گذاری روی آینده‌ی علمی آنهاست.

پژوهش در ژورنال Journal of Political Economy منتشر شده است.