دانشمندان برای نخستین‌بار از پیوند مدفوع برای درمان آلرژی غذایی استفاده کردند

پژوهشگران بیمارستان کودکان بوستون با انجام کارآزمایی بالینی روی ۱۵ بزرگسال، نشان دادند پیوند مدفوع می‌تواند تحمل به بادام‌زمینی را در افراد مبتلا به آلرژی شدید افزایش دهد. این روش که با استفاده از کپسول‌های خوراکی حاوی باکتری‌های روده اهداکنندگان سالم انجام شد، برای اولین بار در جهان به عنوان رویکرد درمانی برای آلرژی غذایی در انسان آزمایش شده است.

آلرژی غذایی یکی از معضلات جدی سلامت در سراسر جهان است و تخمین زده می‌شود که حدود ۸ درصد از کودکان و ۴ درصد از بزرگسالان را درگیر کرده باشد. در میان انواع آلرژی‌های غذایی، آلرژی به بادام‌زمینی یکی از شایع‌ترین و خطرناک‌ترین موارد محسوب می‌شود.

متأسفانه، گزینه‌های درمانی مؤثر برای این بیماران بسیار محدود است و اغلب تنها راهکار موجود، اجتناب کامل از ماده‌ی آلرژی‌زا و همراه داشتن تزریق آدرنالین برای مواقع اضطراری است. به همین دلیل، یافته‌های مطالعه جدید، توجه جامعه علمی را به خود جلب کرده است.

به گزارش نیچر، محققان از این افراد خواستند تا یک بار و به صورت خوراکی، ۳۶ کپسول بدون بو و مزه را مصرف کنند. این کپسول‌ها حاوی باکتری‌های مفید روده‌ای بودند که از مدفوع اهداکنندگان کاملاً سالم و بدون هیچ گونه آلرژی به بادام‌زمینی تهیه شده بودند.

بد نیست بدانید قرص مدفوع کپسولی حاوی میکروب‌های روده‌ی افراد سالم است، نه مدفوع خام به شکل معمول. برای تهیه‌ی آن، ابتدا اهداکنندگان سالم با آزمایش‌های دقیق از نظر بیماری‌های عفونی، عوامل بیماری‌زا و وضعیت میکروبیوم غربال می‌شوند. سپس نمونه‌ی مدفوع در شرایط کنترل‌شده پردازش می‌شود تا بخش حاوی باکتری‌ها جدا و مواد زائد تا حد زیادی حذف شوند. این ترکیب معمولاً با موادی مثل گلیسرول مخلوط می‌شود تا باکتری‌ها هنگام انجماد زنده بمانند و بعد داخل کپسول‌های مخصوص، اغلب با پوشش مقاوم در برابر اسید معده، قرار می‌گیرد. کپسول‌ها تا زمان مصرف به‌صورت منجمد نگهداری می‌شوند.

چهار ماه پس از درمان، از ۱۵ شرکت‌کننده، ۶ نفر (۴۰ درصد) به این روش پاسخ مثبت دادند و تحمل آنها نسبت به بادام‌زمینی به طور قابل‌توجهی افزایش یافت. به طوری که یک نفر توانست ۳۰۰ میلی‌گرم و پنج نفر دیگر توانستند ۶۰۰ میلی‌گرم یا بیشتر پروتئین بادام‌زمینی (معادل حدود دو و نیم بادام‌زمینی کامل) را بدون واکنش آلرژیک تحمل کنند.

جالب‌ترین بخش پژوهش، کشف مکانیسم دقیق اثر بود. محققان دریافتند که باکتری‌های مفید پیوندشده، متابولیسم نمک‌های صفراوی را در بدن تغییر می‌دهند. این تغییر به افزایش سلول‌های ایمنی خاصی به نام سلول‌های T تنظیمی RORγt+ منجر می‌شود که نقش کلیدی در سرکوب پاسخ‌های آلرژیک و ایجاد «تحمل خوراکی» در سیستم ایمنی روده ایفا می‌کنند. به عبارت ساده، باکتری‌های خوب به سیستم ایمنی روده «آموزش» می‌دهند که به جای حمله به پروتئین بادام‌زمینی، آن را به عنوان ماده غذایی بی‌خطر بپذیرد.

هرچند نتایج امیدوارکننده است، محققان می‌گویند این تحقیق آزمایشی اولیه با تعداد کم شرکت‌کننده بوده و قبل از اینکه بتوان آن را به عنوان درمانی عمومی معرفی کرد، باید مطالعات بزرگ‌تری انجام شود.

توجه به این نکته نیز ضروری است که مصرف آنتی‌بیوتیک قبل از درمان، شانس موفقیت را بالا می‌برد. همچنین، از شش نفری که درمان روی آنها جواب داد، پنج نفر مرد بودند و بنابراین، جنسیت هم ممکن است در نتیجه‌ی درمان نقش داشته باشد.

با‌این‌حال، دکتر رشید و همکارانش درحال طراحی کارآزمایی‌های بالینی بعدی با دوزهای بالاتر و با تمرکز بر جمعیت نوجوانان هستند. هدف نهایی آنها، ارائه‌ی راه‌حلی پایدار برای رهایی بیماران از نگرانی دائمی در مورد مواجهه با مواد غذایی آلرژی‌زا است.

یافته‌های پژوهش جدید، درک ما از ارتباط پیچیده میان میکروبیوم روده و سیستم ایمنی را متحول می‌سازد و می‌تواند در آینده، راه را برای درمان سایر بیماری‌های آلرژیک نیز هموار کند.

پژوهش در ژورنال Science Translational Medicine منتشر شده است.