داشتن چربی اضافی در ناحیه‌ی شکم و کمبود ویتامین دی، دو عاملی هستند که هر کدام به تنهایی می‌توانند خطر مرگ را افزایش دهند. اما مطالعه‌ای جدید نشان می‌دهد ترکیب این دو در افراد بالای ۵۰ سال، خطری بیش از دو برابر ایجاد می‌کند.

دکتر تیاگو سیلوا الکساندر، استاد دانشگاه فدرال سائو کارلوس برزیل و سرپرست مطالعه جدید، توضیح می‌دهد: «چاقی شکمی با التهاب و مشکلات متابولیک همراه است. از طرف دیگر، ویتامین دی هورمونی حیاتی است که کمبود آن، عملکردهای مختلف بدن را مختل می‌کند. وقتی این دو با هم باشند، تأثیر یکدیگر را تشدید می‌کنند و خطر مرگ را به شدت افزایش می‌دهند.»

چربی شکم، ویتامین دی را در سلول‌های چربی ذخیره کرده و از گردش آن در خون جلوگیری می‌کند

براساس مطالعه جدید، چاقی شکمی به تنهایی (دور کمر بیشتر از ۱۰۲ سانتی‌متر در مردان و ۸۸ سانتی‌متر در زنان) خطر مرگ را ۴۷ درصد افزایش می‌دهد. کمبود ویتامین دی به تنهایی (سطح کمتر از ۳۰ نانومول در لیتر) این خطر را تا ۹۱ درصد بالا می‌برد. اما ترکیب این دو، خطر مرگ را به ۱۲۳ درصد می‌رساند.

اما چرا این دو عامل اینقدر خطرناک هستند؟ پاسخ در چرخه‌ای معیوب نهفته است. چربی‌های انباشته‌شده در ناحیه‌ی شکم، ویتامین دی را از خون گرفته و در سلول‌های چربی خود ذخیره می‌کنند. به این ترتیب، ویتامین دی که باید در خون گردش کند و به اندام‌های مختلف برسد، در چربی‌ها محبوس می‌شود و بدن نمی‌تواند از آن استفاده کند.

افراد چاق همچنین آنزیم‌های لازم برای تبدیل ویتامین دی به شکل فعال آن را به میزان کمتری تولید می‌کنند. این کمبود ویتامین دی، سیستم ایمنی را تضعیف و التهاب ناشی از چربی اضافی را تشدید می‌کند و در نتیجه، زنجیره‌ای از مشکلات سلامتی را به وجود می‌آورد.

بیشتر بخوانید

با افزایش سن، بدن انسان به طور طبیعی دچار التهاب خفیف و مداومی می‌شود که به آن «التهاب پیری» می‌گویند. این التهاب، زمینه را برای بسیاری از بیماری‌های دوران سالمندی فراهم می‌کند. در چنین شرایطی، ویتامین دی به عنوان تنظیم‌کننده‌ی طبیعی سیستم ایمنی، نقش حیاتی در مهار این التهاب ایفا می‌کند. اما وقتی سطح ویتامین دی پایین باشد و چربی شکم نیز وجود داشته باشد، این التهاب از کنترل خارج می‌شود و به بیماری‌های قلبی-عروقی، دیابت و حتی تحلیل عضلانی دامن می‌زند.

کمبود ویتامین دی می‌تواند به کاهش قدرت عضلانی، کندی راه رفتن و از دست دادن استقلال در سالمندان منجر شود

پژوهش مورد بحث بخشی از مجموعه مطالعات گسترده‌تری است که نشان می‌دهند کمبود ویتامین دی چگونه می‌تواند به زنجیره‌ای از مشکلات در دوران سالمندی منجر شود. محققان قبلاً دریافته‌اند که کمبود ویتامین دی باعث کاهش قدرت عضلانی، کندی راه رفتن، از دست دادن استقلال و حتی کاهش توانایی‌های شناختی می‌شود. دکتر الکساندر تأکید می‌کند که ویتامین دی هورمونی کلیدی با نقش‌های متعدد است و کمبود آن، عملکرد سیستم‌های عصبی، ایمنی، قلبی و غدد درون‌ریز را به خطر می‌اندازد.

مطالعه، پیام مهمی برای همه‌ی افراد بالای ۵۰ سال دارد: کنترل وزن، به ویژه کاهش چربی شکم، و پایش منظم سطح ویتامین دی، دو اقدام ساده اما حیاتی برای افزایش طول عمر و بهبود کیفیت زندگی در دوران سالمندی هستند.

پژوهش در ژورنال Diabetes, Obesity and Metabolism منتشر شده است.