عفونت کووید-۱۹ میتواند ویروسهای پنهان بدن را دوباره فعال کند
در اوایل دنیاگیری کرونا، دانشمندان متوجه پدیدهای عجیب شدند: در برخی از بیماران مبتلا به کووید-۱۹، ویروسهای دیگری که سالها در بدن آنها خفته بودند، دوباره فعال میشدند. حالا مطالعهی جامعی که روی دادههای بیش از هزار بیمار بستری انجام شده، این مشاهدات اولیه را تأیید کرده است.
بدن انسان در مقابله با ویروسها بسیار کارآمد است، اما برخی از آنها هرگز به طور کامل از بین نمیروند. ویروسهایی مانند اپشتین-بار (EBV) که عامل بیماری مونونوکلئوز (تب غدهای) است، پس از عفونت اولیه، برای همیشه در سلولهای خاصی از بدن باقی میمانند و در حالت خفته به سر میبرند. این ویروسها تا زمانی که سیستم ایمنی قوی باشد، بیخطر میمانند، اما در اثر بیماریهای شدید، استرس یا تضعیف سیستم ایمنی، میتوانند دوباره فعال شوند.
ویروسهای اپشتین-بار، سیتومگالوویروس و آنلوویروسها از جمله رایجترین ویروسهای خفتهای هستند که در طول بیماری کووید فعال میشوند
پژوهشگران با بررسی نمونههای خون و سوابهای بینی از بیماران کووید-۱۹، دریافتند که ویروس اپشتین-بار و سیتومگالوویروس (CMV) که در برخی افراد علائم شبهآنفولانزا ایجاد میکند، از جمله رایجترین ویروسهای خفتهای هستند که در طول بیماری کووید بیدار میشوند. جالب اینجاست که زمان فعالشدن این ویروسها با هم متفاوت است: ویروس اپشتین-بار اغلب در زمان بستری تشخیص داده میشود، در حالی که سیتومگالوویروس معمولاً چند هفته بعد فعال میشود.
به گزارش ساینس، دادههای مطالعه نشان میدهد فعالشدن این ویروسهای خفته، با وخامت بیشتر بیماری کووید-۱۹ در هفتههای اولیه مرتبط هستند. به عبارت دیگر، بیمارانی که سیستم ایمنیشان نتوانسته این ویروسها را در حالت خفته نگه دارد، معمولاً دورهی شدیدتری از کووید را تجربه کردهاند.
محققان همچنین به بررسی ارتباط بین فعالشدن ویروسهای خفته و علائم کووید طولانی مانند خستگی مزمن و مه مغزی پرداختند. برخلاف برخی مطالعات قبلی، پژوهش جدید ارتباط قابلتوجهی بین فعالشدن ویروس اپشتین-بار و کووید طولانی پیدا نکرد. بااینحال، پیوند جالبی بین فعالشدن گروه دیگری از ویروسها به نام آنلوویروسها (که بسیار شایع هستند و معمولاً بیآزار به نظر میرسند) و علائمی مانند خستگی مشاهده شد.
دکتر استر ملد، نویسندهی همکار مطالعه از دانشگاه تگزاس، میگوید: «متوجه شدیم که وجود آنلوویروسهای فعالشده با فعالیت بالاتر در برخی از گلبولهای سفید خون مرتبط است. برهمیناساس، این ویروسها ممکن است کاملاً منفعل نباشند و در اختلال عملکرد سیستم ایمنی نقش داشته باشند.»
- چرا برخی ویروسها به طور دائم در بدن انسان پنهان میشوند؟21 فروردین 05مطالعه '3
- ویروسهای خفته در دوران کووید با رفتارهای غیرمنتظره درحال بازگشت هستند09 خرداد 01مطالعه '7
با وجود یافتههای ارزشمند، مطالعه محدودیتهایی نیز دارد و نمیتواند ثابت کند فعالشدن ویروسهای خفته، عامل مستقیم کووید طولانی است. همچنین، تمام افراد مورد مطالعه در این پژوهش، واکسینه نشده بودند و به سویههای اولیهی ویروس مبتلا شده بودند که به بستریشدن در بیمارستان منجر شده بود. بنابراین، تعمیم نتایج به کل جمعیت نیازمند احتیاط است.
تیموتی هنریش، متخصص بیماریهای عفونی از دانشگاه کالیفرنیا، که در تحقیق نقشی نداشته، توضیح میدهد که بیماران مورد مطالعه، افرادی بودند که به شدت بیمار شده و در بیمارستان بستری شده بودند و ویروس کووید در بدن آنها التهاب شدیدی ایجاد کرده بود. بنابراین، طبیعی است که در چنین شرایطی که بدن به شدت ضعیف شده، ویروسهای دیگری که قبلاً خفته بودند، دوباره فعال شوند و این اتفاق چندان عجیب نیست.
فعالشدن ویروسهای خفته با شدت بیشتر بیماری کووید و افزایش خطر ابتلا به کووید طولانی همراه است
با تمام محدودیتها، مطالعه جدید گامی مهم در درک یکی از مکانیسمهای احتمالی کووید طولانی است. محققان درحال برنامهریزی برای آزمایشهای بالینی هستند تا ببینند آیا داروهای ضدویروسی که از بیدارشدن مجدد ویروسهای خفته جلوگیری میکنند، میتوانند از بروز کووید طولانی نیز پیشگیری یا آن را درمان کنند.
در یکی از کارآزماییها، داروی ترووادا (که معمولاً برای درمان اچآیوی استفاده میشود) روی بیماران مبتلا به کووید طولانی در حال آزمایش است و نتایج آن تا پایان سال مشخص خواهد شد. این پژوهشها میتواند روزنههای جدیدی برای درمان این عارضهی پیچیده و ناتوانکننده بگشاید.
پژوهش در ژورنال Nature منتشر شده است.
