واکسن دومرحله‌ای با یک تزریق؛ رویکرد نوین استرالیا برای نجات کوآلاهای در معرض انقراض

ده ماه پس از خبر بزرگ تأیید واکسن کلامیدیا برای جمعیت کوآلاهای استرالیا، کوآلای ماده‌ی ۱۸‌ ماهه‌ای به نام بامسه به نخستین جانوری تبدیل شد که این داروی پیشگامانه را در قالبی تازه و دو‌مرحله‌ای دریافت می‌کند. این اقدام درمان در مقیاس وسیع را ممکن می‌سازد.

به‌گزارش نیواطلس، بامسه که نامش در نروژی به معنای «خرس عروسکی» است، از جمعیتی وحشی در برلی کوئینزلند به بیمارستان حیات‌وحش کورومبین انتقال یافت. سپس به او آرام‌بخش داده شد و تحت درمان قرار گرفت. او همان روز با گردنبندی مجهز به ردیاب جی‌پی‌اس به خانه بازگشت تا کارایی واکسن زیر نظر گرفته شود.

دکتر مایکل پاین، دامپزشک ارشد بیمارستان حیات‌وحش کورومبین، می‌گوید: «بامسه نامزد فوق‌العاده‌ای بود، یک کوآلای ماده‌ی جوان و چهره‌ی نمادین آینده‌ی این گونه. محافظت از او با ایمپلنت واکسن دقیقا همان کاری است که می‌خواهیم انجام دهیم. درطول شش ماه آینده او را زیر نظر خواهیم داشت. دیدن او وقتی نخستین بچه‌کوآلایش را به دنیا بیاورد، هیجان‌انگیز خواهد بود.»

واکسن در واقع یک دوز دوگانه است که تزریق را با یک ایمپلنت جفت می‌کند. ایمپلنتی که دانشمندان دانشگاه فناوری کوئینزلند ساخته‌اند، درطول ۳۰ روز تجزیه می‌شود و دوز دوم را آزاد می‌کند؛ راهکاری که دردسر گرفتن دوباره‌ی کوآلاهای وحشی واکسینه‌شده در نوبت اول را برای دریافت درمان تکمیلی از میان برمی‌دارد.

هرچند ابتلای کوآلاها به کلامیدیا دستمایه‌ی شوخی‌های زیادی بوده، در واقع مشکل جدی و مرگبار است. برآورد می‌شود که حدود ۵۰ درصد از کوآلاهای باقی‌مانده‌ی استرالیا به این بیماری آلوده باشند، هرچند نرخ ابتلا به‌شدت به جمعیت‌های محلی وابسته است؛ بنابراین در برخی گروه‌ها شمار مبتلایان بسیار کم است و در برخی دیگر ممکن است تا ۹۰ درصد کوآلاها درگیر باشند.

دو نوع کلامیدیا کوآلاها را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد، کلامیدیا پکوروم و سی. پنومونیه، اما عفونت غالب حاصل پاتوژن کلامیدیا پکوروم است. این بیماری می‌تواند بی‌علامت باشد، اما در برخی موارد به نابینایی می‌انجامد و در ماده‌ها باعث ناباروری می‌شود.

ناباروری ضربه‌ای سنگین به این گونه‌ی نمادین می‌زند که به‌تدریج در مسیر انقراض پیش می‌رود. هرچند فهرست سرخ اتحادیه‌ی بین‌المللی حفاظت از طبیعت کوآلا با نام علمی فاسکولارکتوس سینره‌ئوس را «آسیب‌پذیر» و دارای روند کاهشی می‌داند، این ارزیابی الزاما بازتاب کامل نگرانی اصلی بوم‌شناسان نیست.

جمعیت کلی فقط بخشی از ماجرا را نشان می‌دهد و تصویر واقعی را کامل نمی‌کند. از‌دست‌رفتن زیستگاه‌ها باعث شده گروه‌های کوآلا بیشتر و بیشتر، تکه‌تکه و منزوی شوند و عمدتا در پهنه‌ای وسیع در امتداد ساحل شرقی استرالیا پراکنده بمانند. در نظریه‌ی بوم‌شناسی به‌خوبی مشخص شده که جمعیت‌های منزوی بیشترین احتمال را برای تجربه‌ی سقوطی دارند که به انقراض محلی منتهی می‌شود؛ این رخداد تا حد زیادی از فقدان گردش ژنی کافی برای حفظ تنوع خزانه ژنی ناشی می‌شود.

هر گروه محلی از جانوران یک حداقل اندازه‌ی جمعیت پایا دارد؛ یعنی آستانه‌ای که اگر شمار افراد از آن پایین‌تر برود، بازگشتی در کار نخواهد بود. با چنین زمینه‌ای روشن است که ناباروری ناشی از کلامیدیا برای کوآلاها به‌مراتب خطرناک‌تر است، زیرا فشارهای انباشته بر این گونه هم‌زمان در حال افزایش‌اند.

از زمانی که بامسه در ماه مه درمان پیشگیرانه را دریافت کرد، چهار کوآلای دیگر نیز واکسن تزریقی ایمپلنت را گرفته و دوباره در زیستگاه طبیعی خود رها شده‌اند. بامسه و کوآلایی دیگر نیز پس از یک ماه دوباره گرفته و ارزیابی شدند و مشخص شد همچنان از کلامیدیا پاک مانده‌اند.

در مجموع، بیش از ۵۰۰ کوآلا در بیمارستان حیات‌وحش کورومبین و مرکز بازتوانی کوآلای موگیل تنها یک نوبت واکسن دریافت کرده‌اند که شامل ۳۰ عضو جوان هم بوده است. با‌این‌حال، در روش قبلی لازم بود چهار هفته پس از تزریق نخست، جانوران دوباره گرفته شوند تا دوز تقویتی دریافت کنند؛ روشی که با الگوی تازه جای خود را به فرآیندی داده که استرس این جانوران و منابع لازم برای ردیابی و بازگرفتن این تعداد زیاد از کوآلاهای به‌طور مشهور خجالتی را به‌مراتب کاهش می‌دهد.

همه‌ی نشانه‌ها از تثبیت امیدوارکننده‌ی جمعیت در این منطقه از جنوب کوئینزلند خبر می‌دهند. در سال ۲۰۲۰ بیش از ۷۰ درصد کوآلاهای همان جمعیتی که در بیمارستان درمان شده بودند، به کلامیدیا مبتلا بودند. اکنون برآورد می‌شود میزان عفونت ۷۵ درصد کاهش یافته باشد.