نخستین آزمایش انسانی برای معکوسکردن پیری بهزودی آغاز خواهد شد
شرکت آمریکایی لایف بایوساینسز در آستانهی تحولی تاریخی در دنیای زیستشناسی قرار دارد. این استارتاپ پیشرو واقع در شهر بوستون، ایالت ماساچوست آمریکا، قصد دارد برای نخستین بار، تکنولوژی قدرتمند برنامهریزی مجدد سلولی را با هدف درمان نابینایی روی داوطلبان انسانی آزمایش کند.
گفتوگوی اخیر ایلان ماسک در اجلاس داووس، توجه رسانهها به این پروژه جلب کرد. بهگزارش نشریهی دانشگاه امآیتی، ماسک در پاسخ به پرسشی دربارهی امکان معکوس کردن روند پیری، این امر را «بسیار دستیافتنی» دانست. مدت کوتاهی بعد، دیوید سینکلر، استاد برجستهی دانشگاه هاروارد و از بنیانگذاران لایف بایوساینسز، با تایید دیدگاه ماسک اعلام کرد که پیری توضیح علمی سادهای دارد و آزمایشهای بالینی یک درمان انقلابی بهزودی آغاز میشود. درمان که با کد رمز ER-100 شناخته میشود، بهتازگی تاییدیه سازمان غذا و داروی آمریکا را برای شروع فاز انسانی دریافت کرده است.
تکنولوژی برنامهریزی مجدد بر پایهی این ایده شکل گرفته که میتوان سلولهای آسیبدیده یا پیر را به وضعیت سلامت قبلی بازگرداند. فرآیند با بازنشانی کنترلهای اپیژنتیک انجام میشود؛ یعنی همان سوئیچهای مولکولی که تعیین میکنند کدام ژنها در بدن فعال یا غیرفعال باشند. کارشناسان این فناوری را به هوش مصنوعی دنیای زیستشناسی تشبیه میکنند که اکنون جذب سرمایههای کلانی را در سیلیکون ولی به همراه داشته است.
- رویای جوانی ابدی: آیا پیوند اعضا انسان را جوان میکند؟18 آبان 04مطالعه '5
- مکالمات شخصی شی و پوتین؛ آیا رهبران دنیای شرق بهدنبال جاودانگی هستند؟15 شهریور 04مطالعه '6
- افسانه جوانسازی واقعی میشود؛ خون جوانان میتواند پوست سالمندان را بازسازی کند27 مرداد 04مطالعه '3
نخستین داوطلبان آزمایش، حدود ۱۲ بیمار مبتلا به گلوکوم (آب سیاه چشم) هستند. در این عارضه فشار بالای چشم به عصب بینایی آسیب میزند و به نابینایی منجر میشود. دانشمندان قصد دارند با تزریق ویروسهای حامل سه ژن بازسازیکننده به درون چشم، سلولهای عصبی را جوانسازی کنند. برای جلوگیری از رشد بیرویه سلولها و خطراتی مانند سرطان، ژنها تنها زمانی فعال میشوند که بیمار دوز مشخصی از آنتیبیوتیک داکسیسایکلین را مصرف کند.
از رویای جوانی تا واقعیتهای آزمایشگاهی
ریشهی علمی دستاورد تازه به کشف برندهی جایزه نوبل در ۲۰ سال پیش بازمیگردد. آن کشف ثابت کرد که با استفاده از چند فاکتور خاص، معروف به فاکتورهای یاماناکا، میتوان سلول را به حالت بنیادین و جنینی بازگرداند. لایف بایوساینسز از نسخهی جزئی یا موقت این روش استفاده میکند تا سلولها بدون ازدستدادن هویت و وظیفه اصلی خود، صرفاً جوانتر و کارآمدتر شوند. دیوید سینکلر پیش از این در سال ۲۰۲۰ نشان داده بود که این روش میتواند بینایی را به موشهای نابینا بازگرداند؛ پروژهای که با عنوان «بازگشت زمان» به صدر اخبار علمی جهان رسید.
چالشهای ایمنی همچنان یکی از دغدغههای اصلی منتقدان است. استفاده از قطعات ژنتیکی باکتریها و ویروسها برای کنترل سوئیچهای درمانی، ممکن است واکنشهای سیستم ایمنی بدن انسان را به همراه داشته باشد. بااینحال، انتخاب چشم به عنوان اولین هدف آزمایش، هوشمندانه به نظر میرسد؛ چرا که عضو بینایی یک سیستم فیزیولوژیک مستقل و محدود است که خطرهای احتمالی را در سطح بدن کاهش میدهد.
موفقیت در آزمایش بالینی میتواند نقطه عطفی در تاریخ پزشکی باشد. اگرچه هدف فعلی درمان یک بیماری خاص است، مدیران شرکت و سرمایهگذارانی نظیر ایلان ماسک به افقهای دورتری مینگرند: روزی که شاید بتوان کل ارگانهای بدن، از جمله مغز را جوانسازی کرد. لایف بایوساینسز اکنون در این مسابقه علمی از رقبای بزرگ خود پیشی گرفته و به مرزهای تجربه انسانی رسیده است.