گودال مرموز کشفشده در گوگل مپس، دهانه شهابسنگی ۳۹۰ میلیون ساله از آب درآمد
ستارهشناس آماتوری که مشغول برنامهریزی برای سفر کمپینگ در منطقهی کوت-نور کبک کانادا بود، هنگام مرور تصاویر گوگل مپس با گودال عظیمی به شکل حلقه مواجه شد. اکنون، دانشمندان تأیید کردهاند این گودال، در واقع دهانهی برخوردی یک شهابسنگ است.
جوئل لاپوینت در سال ۲۰۲۴ درحال بررسی مسیرهای احتمالی برای کمپینگ بود که چشمش به فرورفتگی بزرگی در زمین افتاد. گودال که دریاچه مارسال در مرکز آن قرار داشت، حدود ۲۵ کیلومتر قطر داشت و شکل حلقهای، آن را از گودالهای معمولی متمایز میکرد. لاپوینت با کمک تیمی از زمینشناسان به رهبری گوردون اوسینسکی، استاد زمینشناسی دانشگاه وسترن کانادا، موفق شد ماهیت واقعی این گودال را کشف کند.
ستارهشناس آماتوری که برای کمپینگ برنامهریزی میکرد، با گودال مرموزی در گوگل مپس مواجه شد
آزمایشهای اولیه روی نمونههای جمعآوریشده از منطقه، وجود مادهی معدنی زیرکن را نشان داد که اغلب در اثر برخورد شهابسنگها شکل میگیرد. اما این یافته به تنهایی برای اثبات منشأ فرازمینی گودال کافی نبود.
برای تأیید قطعی، تیم اوسینسکی تصمیم گرفت خودشان به این مکان سفر کنند. اوسینسکی در ایمیلی به لایوساینس توضیح داد که یکی از نشانههای کلیدی برای تأیید برخورد شهابسنگ، وجود دگرگونی ضربهای است که فقط در اثر فشارهای عظیم ناشی از برخورد شهابسنگ یا انفجارهای هستهای ایجاد میشود. بیشتر این ویژگیها میکروسکوپی هستند، اما یک نشانهی مشاهدهپذیر با چشم غیرمسلح، وجود «مخروطهای شکسته» است؛ شیارها یا خطوطی روی سطح سنگ که در اثر عبور امواج شوک از زمین ایجاد میشوند.
- با ۱۰ دهانه برخوردی شگفتانگیز روی زمین آشنا شوید12 آبان 00مطالعه '15
- کشف شواهد قاطع از قدیمیترین دهانه برخوردی زمین با عمر سه میلیارد سال21 روز قبلمطالعه '3
- سیارک قاتل دایناسورها دهانه برخوردی خود را تا ۸ میلیون سال داغ نگه داشت22 خرداد 05مطالعه '3
تیم اوسینسکی در اکتبر ۲۰۲۵ راهی منطقه شد. او این سفر را یکی از سختترین ماموریتهای اکتشافی زندگیاش توصیف کرد: «زمین بسیار ناهموار و صعبالعبور بود و پشههای زیادی وجود داشت.»
درنهایت، تلاشهای آنها به ثمر نشست و موفق به یافتن مخروطهای شکسته و همچنین صخرههای بزرگ از سنگهای ذوبشدهی برخوردی شدند. این سنگها در اثر دمای عظیم و فشار وحشتناک ناشی از برخورد شهابسنگ شکل گرفتهاند. اوسینسکی گفت: «وقتی شهابسنگ نسبتا بزرگی به زمین برخورد میکند، میتواند دهها کیلومتر مکعب از پوستهی زمین را ذوب کند.» با نمونهبرداری از این سنگها، تیم موفق شد قدمت دهانه را ۳۹۰ میلیون سال تعیین کند.
اوسینسکی که وبسایتی به نام «Impact Earth» برای تأیید مکانهای برخورد شهابسنگ راهاندازی کرده، میگوید پیامهای زیادی از افراد مختلف دربارهی یافتن دهانههای شهابسنگ دریافت میکند، اما «۹۹ درصد از ۱۰۰ مورد، چنین نیست. این یکی از آن نمونههای نادر است که نشان میدهد چنین کشفی ممکن است.»
تاکنون حدود ۲۰۰ دهانهی برخوردی در زمین شناسایی شده که ۳۱ مورد از آنها در کانادا قرار دارند. به طور معمول، سالانه یک یا دو دهانه کشف میشود، اما اغلب آنها کوچکتر از ۵ تا ۱۰ کیلومتر هستند. اوسینسکی تأکید میکند که «دهانهای به این اندازه، بسیار نادر است.» آخرین دهانهی شهابسنگ تأییدشده در کانادا در سال ۲۰۱۰ کشف شد.
در کانادا به دلایل متعددی تعداد زیادی دهانهی برخوردی کشف شده است. دلیل اصلی به وجود «سپر کانادا» برمیگردد؛ منطقهای وسیع از سنگهای بسیار قدیمی و سخت که میلیونها سال پایدار مانده و مانند دفترچهی تاریخ طبیعی، آثار برخوردهای باستانی را به خوبی در خود حفظ کرده است. در بسیاری از نقاط دیگر زمین، فرسایش یا فعالیتهای زمینشناسی آثار برخوردها را محو کرده، اما سپر کانادا این امکان را فراهم کرده که دهانهها برای مدت طولانی قابل شناسایی باقی بمانند.
علاوهبراین، دانشمندان کانادایی از دههی ۱۹۵۰ با برنامهریزی منسجم و بررسی هزاران عکس هوایی، پیشگام کشف دهانهها بودهاند. همچنین، وسعت زیاد کانادا به عنوان دومین کشور بزرگ جهان، شانس وجود و کشف دهانههای بیشتر را افزایش داده است. بسیاری از آنها در مناطق دورافتادهای قرار دارند که به دلیل پایداری زمینشناسی، هنوز قابل شناسایی هستند.
اوسینسکی و تیمش به کار روی نمونههای جمعآوریشده ادامه خواهند داد تا اطلاعات بیشتری دربارهی محل برخورد به دست آورند. او میگوید: «هر دهانهای که کشف میشود، بینش جدیدی دربارهی نحوهی شکلگیری دهانهها و تأثیرات آنها بر زمینشناسی، زیستشناسی و اقلیم زمین به ما ارائه میدهد.»
یافتههای پژوهش در نشست سالانهی انجمن هواشناسی ارائه خواهد شد.
