راز جوراب‌های پاره بازیکنان در جام جهانی ۲۰۲۶ چیست؟

خلاصه:

• سوراخ کردن جوراب در قسمت ساق پا به یکی از عادت‌های رایج برخی فوتبالیست‌های حرفه‌ای، از جمله در جام جهانی ۲۰۲۶، تبدیل شده است.
• بازیکنان معتقدند این کار فشار جوراب روی عضلات ساق را کاهش می‌دهد و احساس راحتی بیشتری هنگام دویدن و تغییر مسیر ایجاد می‌کند.
• تاکنون هیچ پژوهش علمی نشان نداده است که سوراخ کردن جوراب باعث افزایش عملکرد، کاهش گرفتگی عضلات یا پیشگیری از آسیب‌دیدگی می‌شود.
• متخصصان می‌گویند لباس‌های فشاری استاندارد، در صورت طراحی و اندازه مناسب، حتی می‌توانند به کاهش التهاب عضلات پس از فعالیت شدید کمک کنند.
• ماندگاری این عادت احتمالاً بیشتر به احساس راحتی و اثرات روان‌شناختی آن بر اعتمادبه‌نفس بازیکنان مربوط است تا یک مزیت واقعی فیزیولوژیک.

اگر مسابقات جام جهانی ۲۰۲۶ را دنبال کرده باشید، احتمالاً امری غیرعادی توجه شما را جلب کرده است: برخی بازیکنان با جوراب‌هایی به میدان می‌آیند که در قسمت ساق پا چندین سوراخ روی آن‌ها دیده می‌شود. این تصویر در سال‌های اخیر آن‌قدر رایج شده که بسیاری تصور می‌کنند با یک ترفند علمی برای افزایش عملکرد روبه‌رو هستند. اما تحقیقات نشان می‌دهد واقعیت داستان چیز دیگری است.

سوراخ کردن جوراب‌ها سال‌هاست در فوتبال حرفه‌ای دیده می‌شود. این کار پیش‌تر در رقابت‌های قهرمانی اروپا، بازی‌های المپیک و دیگر تورنمنت‌های بین‌المللی نیز مشاهده شده بود، اما جام جهانی ۲۰۲۶ بار دیگر آن را به یکی از سوژه‌های داغ میان هواداران و کاربران شبکه‌های اجتماعی تبدیل کرده است.

جوراب‌های حرفه‌ای فوتبال برخلاف جوراب‌های معمولی، تنها برای پوشاندن پا طراحی نشده‌اند. این جوراب‌ها باید محافظ ساق را در جای خود نگه دارند، از مچ و قوس کف پا حمایت کنند، از لغزش پا داخل کفش جلوگیری کنند و رطوبت را نیز تا حد امکان دفع کنند. به همین دلیل، شرکت‌های سازنده آن‌ها را کاملاً چسبان تولید می‌کنند.

بسیاری از فوتبالیست‌های حرفه‌ای می‌گویند فشار جوراب روی عضلات ساق پا برایشان آزاردهنده است. برخی احساس گزگز، بی‌حسی یا فشار بیش از حد را تجربه می‌کنند و معتقدند با ایجاد چند شکاف روی جوراب، این فشار کمتر می‌شود و راحت‌تر می‌توانند بازی کنند.

این احساس تا حدی از نظر بیومکانیکی قابل توضیح است. هنگام دویدن، شتاب گرفتن یا تغییر مسیر، عضلات بزرگ ساق بارها منقبض می‌شوند و حجم آن‌ها افزایش پیدا می‌کند تا نیروی لازم برای حرکت تولید شود. این تغییر حجم در طول یک مسابقه هزاران بار تکرار می‌شود. اگر جوراب فشار یکنواختی به عضله وارد کند، برخی بازیکنان این فشار را بیشتر از دیگران احساس می‌کنند.

با وجود رواج این عادت، تاکنون هیچ پژوهش علمی نشان نداده است که سوراخ کردن جوراب باعث افزایش سرعت، استقامت یا کیفیت بازی می‌شود. همچنین هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد این کار خطر گرفتگی عضلات یا آسیب‌دیدگی را کاهش می‌دهد.

حتی نتایج بسیاری از مطالعات درباره لباس‌های فشاری نتیجه‌ای کاملاً متفاوت را نشان می‌دهد. پژوهش‌ها حاکی از آن است که لباس‌های فشاری استاندارد، اگر اندازه مناسبی داشته باشند و به‌درستی طراحی شده باشند، می‌توانند پس از فعالیت شدید ورزشی به کاهش التهاب عضلات و تسریع روند ریکاوری کمک کنند. به همین دلیل، متخصصان پزشکی ورزشی معتقدند سوراخ کردن جوراب دست‌کم از نظر فیزیولوژیک مزیت اثبات‌شده‌ای ندارد.

کارشناسان می‌گویند احساس راحتی در ورزش حرفه‌ای نقش مهمی در اعتمادبه‌نفس بازیکن دارد. اگر ورزشکاری احساس کند بخشی از تجهیزاتش حرکت او را محدود کرده است، برطرف کردن این احساس می‌تواند باعث شود هنگام دویدن، شتاب گرفتن یا تغییر جهت، آزادی بیشتری احساس کند؛ حتی اگر از نظر علمی هیچ تغییری در عملکرد بدن او ایجاد نشده باشد. به بیان دیگر، ممکن است اثر این کار بیشتر روانی باشد تا جسمی.

احساس فشار یا راحتی کاملاً شخصی است. ساختار عضلات، اندازه ساق پا، حساسیت اعصاب، نحوه پوشیدن جوراب و حتی تجربه‌های قبلی هر ورزشکار می‌تواند بر این احساس اثر بگذارد. به همین دلیل ممکن است دو بازیکن با پوشیدن دقیقاً یک مدل جوراب، تجربه‌ای کاملاً متفاوت داشته باشند؛ یکی احساس راحتی کند و دیگری آن را بیش از حد تنگ بداند.

درنهایت، با وجود محبوبیت این کار در میان فوتبالیست‌های حرفه‌ای، شواهد علمی موجود نشان می‌دهد سوراخ کردن جوراب نه سرعت بازیکن را بیشتر می‌کند، نه خطر آسیب‌دیدگی را کاهش می‌دهد و نه مزیت فیزیکی اثبات‌شده‌ای به همراه دارد. گرچه، تا زمانی که بازیکنان احساس کنند این تغییر باعث راحتی بیشتر آن‌ها می‌شود، بعید است این عادت از فوتبال حرفه‌ای کنار برود.