پژوهشی جدید نشان می‌دهد که گرمایش جهانی ناشی از فعالیت‌های انسانی، روند طبیعی گسترش یخچال‌های زمین را مختل کرده است.
زمین میلیون‌ها سال است که دوره‌های متناوب سرما و گرما را تجربه می‌کند؛ چرخه‌هایی که عمدتاً تحت تأثیر تغییرات مدار سیاره به دور خورشید قرار دارند. بااین‌حال، پژوهشی جدید نشان می‌دهد که فعالیت‌های انسانی ممکن است یکی از قدیمی‌ترین چرخه‌های طبیعی اقلیم زمین را مختل کرده باشند.
پژوهشگران در مطالعه‌ی خود با بررسی بقایای صفحه‌ی یخی باستانی در کانادا دریافتند که حدود دوهزار سال پیش، نشانه‌هایی از آغاز دوره‌ی سرد جدیدی ظاهر شده بود. اما افزایش دمای جهانی بر اثر انتشار گازهای گلخانه‌ای، این روند را در قرن بیستم معکوس کرد.
چرخه‌های یخبندان زمین تحت تأثیر پدیده‌ای به نام «چرخه‌های میلانکوویچ» قرار دارند. این چرخه‌ها شامل تغییرات تدریجی در شکل مدار زمین به دور خورشید، انحراف محور چرخش و جهت‌گیری آن هستند که میزان انرژی خورشیدی دریافتی در نقاط مختلف سیاره را تغییر می‌دهند.
زمین در طول عصرهای یخبندان، دوره‌های سردتر و گرم‌تری را تجربه می‌کند. در دوره‌های سرد، یخچال‌ها گسترش می‌یابند و در دوره‌های گرم‌تر، عقب‌نشینی می‌کنند.
شاید عجیب به نظر برسد، اما از نظر زمین‌شناسی، زمین هنوز در یک عصر یخبندان قرار دارد. برخلاف تصور رایج، عصر یخبندان به معنای پوشیده‌شدن دائمی تمام سیاره از یخ و برف نیست، بلکه به دوره‌ای طولانی گفته می‌شود که در آن صفحات یخی گسترده و یخچال‌های طبیعی در بخش‌هایی از زمین، به‌ویژه مناطق قطبی، وجود دارند.
در طول هر عصر یخبندان، دوره‌های سرد و گرم به‌طور متناوب رخ می‌دهند؛ در دوره‌های سرد، یخچال‌ها گسترش می‌یابند و در دوره‌های گرم‌تر، بخش‌هایی از آن‌ها ذوب می‌شوند و عقب‌نشینی می‌کنند. ما اکنون در یکی از همین دوره‌های گرم‌تر، موسوم به «دوره‌ی بین‌یخچالی» زندگی می‌کنیم که حدود ۱۱هزار و ۷۰۰ سال پیش، پس از پایان آخرین دوره‌ی یخچالی آغاز شد. بنابراین، اگرچه زمین نسبت به هزاران سال پیش گرم‌تر شده است، از دیدگاه زمین‌شناسی همچنان در عصر یخبندان سنوزوئیک پسین به سر می‌بریم.
در اوج آخرین دوره‌ی یخچالی، صفحه‌ی یخی عظیم لورنتاید بخش‌های گسترده‌ای از کانادا و شمال آمریکا را پوشانده بود. امروزه کلاهک یخی بارنز در جزیره‌ی بافین کانادا، تنها بازمانده‌ی این صفحه‌ی یخی است.
- 07 تیر 02مطالعه '4
- 11 اسفند 03مطالعه '4
- 30 مهر 03مطالعه '3
- 03 مهر 05مطالعه '2
پژوهشگران دانشگاه کلمبیا با بررسی گیاهانی که پس از عقب‌نشینی کلاهک یخی بارنز از زیر یخ‌ها بیرون آمده بودند، تاریخچه‌ی تغییرات آن را بازسازی کردند. نتایج نشان داد که این کلاهک یخی حدود سه‌هزار سال پیش به کمترین وسعت خود رسیده بود، اما از حدود دوهزار سال پیش دوباره شروع به گسترش کرد. پژوهشگران این تغییر را نشانه‌ای از آغاز احتمالی دوره‌ی یخچالی جدید می‌دانند.
ادامه‌ی انتشار گازهای گلخانه‌ای ممکن است آغاز دوره‌ی یخچالی بعدی زمین را صدها هزار سال به تأخیر بیندازد
بااین‌حال، روند گسترش یخ‌ها ادامه پیدا نکرد. در دهه‌ی ۱۹۶۰، افزایش دمای جهانی به حدی رسید که کلاهک یخی بارنز در تابستان بیشتر از مقدار یخی که در زمستان به دست می‌آورد، از دست می‌داد. این روند تا به امروز ادامه یافته است.
نیکولاس یانگ، ژئوشیمی‌دان دانشگاه کلمبیا و نویسنده‌ی اصلی پژوهش، می‌گوید روند طبیعی گسترش یخ‌ها تازه آغاز شده بود و همه‌چیز مطابق انتظار پیش می‌رفت، اما این فرایند متوقف شد.
مدل‌های اقلیمی نشان می‌دهند که کلاهک یخی بارنز احتمالاً در طول ۳۰۰ سال آینده به‌طور کامل ناپدید خواهد شد. ازبین‌رفتن این بازمانده از صفحه‌ی یخی لورنتاید ممکن است بر نحوه‌ی شکل‌گیری یخچال‌های بزرگ در آینده نیز تأثیر بگذارد.
شان مارکوت، یخچال‌شناس دانشگاه ویسکانسین مدیسن، در یادداشتی همراه با پژوهش توضیح می‌دهد که انتشار گازهای گلخانه‌ای در آینده می‌تواند آغاز دوره‌ی یخچالی بعدی را صدها هزار سال به تعویق بیندازد. بااین‌حال، زمان دقیق آغاز دوره‌ی یخچالی بعدی مشخص نیست و به عوامل مختلفی، از جمله میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای در آینده، بستگی دارد.
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که تأثیر انسان بر اقلیم زمین می‌تواند بسیار فراتر از افزایش دمای چند دهه‌ی آینده باشد و چرخه‌هایی را تغییر دهد که در مقیاس هزاران تا صدها هزار سال عمل می‌کنند.
پژوهش در ژورنال Science منتشر شده است.
