پنل خورشیدی که از رطوبت هوا آب آشامیدنی تولید می‌کند

شرکتی آمریکایی با ساخت پنل‌هایی که از رطوبت هوا آب آشامیدنی تولید می‌کردند، صدها میلیون دلار سرمایه جذب کرد؛ اما اکنون وب‌سایتش از دسترس خارج شده و نشانه‌هایی از توقف فعالیت آن دیده می‌شود.

تصور کنید در خانه‌ای دورافتاده زندگی می‌کنید که نه چاه آب دارد و نه به شبکه‌ی آب‌رسانی متصل است. شرکت آمریکایی SOURCE Global مدعی بود با نصب چند پنل خورشیدی می‌تواند این مشکل را تا حدی برطرف کند. پنل‌هایی که به‌جای تولید برق برای مصرف خانگی، از نور خورشید برای استخراج رطوبت هوا و تبدیل آن به آب آشامیدنی استفاده می‌کردند.

این شرکت که ابتدا با نام Zero Mass Water فعالیت می‌کرد، فناوری خود را با نام Hydropanel توسعه داد. ایده‌ی اصلی ساده بود: تأمین آب آشامیدنی بدون نیاز به چاه، شبکه‌ی آب‌رسانی یا اتصال به برق شهری.

طبق اطلاعات منتشرشده در وب‌سایت شرکت SOURCE، هر پنل می‌توانست در شرایط مناسب مناطق خشک حدود ۲٫۵ لیتر و در اقلیم‌های مرطوب بیش از ۳٫۵ لیتر آب در روز تولید کند. البته میزان تولید به رطوبت نسبی هوا، شدت تابش خورشید و شرایط محیطی بستگی داشت.

سازوکار پنل‌های سورس بر جذب بخار آب موجود در هوا استوار بود. فن‌هایی که انرژی خود را از نور خورشید دریافت می‌کردند، هوا را به داخل دستگاه می‌کشیدند. سپس ماده‌ای مخصوص، بخار آب موجود در هوا را جذب می‌کرد.

با استفاده از گرمای خورشید، رطوبت جذب‌شده دوباره به بخار تبدیل می‌شد و در مرحله‌ی بعد با تقطیر به شکل آب مایع درمی‌آمد. آب تولیدشده به مخزن انتقال پیدا می‌کرد و پس از افزودن مواد معدنی مانند کلسیم و منیزیم، برای آشامیدن آماده می‌شد.

به گزارش سال ۲۰۲۳ نشریه‌ی pv magazine، برخی مدل‌ها حتی در رطوبت نسبی حدود ۱۰ درصد نیز قادر به فعالیت بودند. بااین‌حال، تولید آب در چنین شرایطی لزوماً به معنای بازده بالا نبود.

قیمت هر پنل خانگی در سال ۲۰۲۳ حدود ۲۹۵۰ دلار اعلام شده بود و شرکت آن‌ها را معمولاً به‌صورت جفت عرضه می‌کرد. هزینه‌ی اولیه‌ی نصب و نیاز به تعویض دوره‌ای فیلترها و کارتریج‌ها از محدودیت‌های این فناوری به شمار می‌رفت.

داستان سورس فقط به فناوری تولید آب محدود نمی‌شود. این شرکت توانسته بود توجه سرمایه‌گذاران بزرگی ازجمله صندوق سرمایه‌گذاری مرتبط با بیل گیتس، بلک‌راک و صندوق نوآوری اقلیمی مایکروسافت را جلب کند.

سورس در اواسط ۲۰۲۲ از جذب ۱۳۰ میلیون دلار سرمایه‌ی جدید خبر داد و اعلام کرد مجموع سرمایه‌ی جذب‌شده‌اش به حدود ۲۷۰ میلیون دلار رسیده است. در همان زمان، شرکت از حضور در بیش از ۵۰ کشور سخن می‌گفت.

اما چند سال بعد، وضعیت تغییر کرد. کودی فریزن، بنیان‌گذار سورس، در سال ۲۰۲۵ از شرکت جدا شد و این موضوع را در حساب لینکدین خود تأیید کرد. در همان سال شرکت دور تازه‌ای از تأمین مالی را با هدف جذب ۷۵ میلیون دلار ثبت کرد که طبق داده‌های مالی موجود، حدود ۱۹٫۳ میلیون دلار آن جذب شده بود.

در سال ۲۰۲۶ نشانه‌های بیشتری از مشکلات شرکت آشکار شد. دامنه‌ی رسمی source.co به‌جای نمایش وب‌سایت، خطای مربوط به فروشگاه غیرفعال را برمی‌گرداند.

وب‌سایت تخصصی Don't Waste Water نیز در گزارشی در سال جاری، سورس را شرکتی عملاً غیرفعال توصیف کرد و از مشکلات پشتیبانی محصولات و توقف فعالیت رسانه‌ای آن نوشت. البته این ارزیابی به معنای تأیید رسمی ورشکستگی یا انحلال شرکت نیست و تا زمان نگارش این مطلب، بیانیه‌ی معتبری درباره‌ی تعطیلی قطعی سورس پیدا نشده است.

ساخت پنلی که از هوا آب آشامیدنی تولید کند، از نظر فنی امکان‌پذیر است؛ اما تبدیل چنین دستگاهی به محصولی اقتصادی و قابل‌اعتماد، چالش متفاوتی محسوب می‌شود.

مقدار آب تولیدی پنل‌های خانگی سورس نسبتاً محدود بود و شرایط آب‌وهوایی بر عملکرد آن‌ها تأثیر می‌گذاشت. به همین دلیل، برای تأمین آب بیشتر باید تعداد پنل‌ها افزایش می‌یافت؛ موضوعی که هزینه‌ی خرید، نصب و نگهداری را بالا می‌برد.

از طرفی، دستگاه‌هایی که در مناطق دورافتاده نصب می‌شوند، باید سال‌ها بدون مشکلات جدی کار کنند و خدمات تعمیر و تأمین قطعات آن‌ها نیز در دسترس باشد. گزارش Don't Waste Water به مشکلات فنی و پشتیبانی برخی دستگاه‌های سورس اشاره کرده است، هرچند هنوز نمی‌توان با اطمینان گفت این مشکلات علت اصلی توقف احتمالی فعالیت شرکت بوده‌اند.

سرنوشت سورس نشان می‌دهد که حتی جذب صدها میلیون دلار سرمایه نیز موفقیت تجاری یک فناوری را تضمین نمی‌کند. پنل‌های تولید آب از هوا همچنان از نظر فنی ایده‌ای قابل‌اجرا هستند؛ اما وضعیت مبهم این شرکت، پرسش‌هایی جدی درباره‌ی هزینه، دوام و امکان استفاده‌ی گسترده از چنین محصولاتی باقی گذاشته است.