پلاستیک به یکی از گستردهترین آلایندههای ساختهی دست انسان در اقیانوسها تبدیل شده است. این مواد به دلیل دوام بالا، سالها در محیط باقی میمانند و بهتدریج از زبالههای بزرگ به ذرات کوچکتر تبدیل میشوند.
در حالی که بخش زیادی از این آلودگی از چشم انسان دور است، جانوران دریایی هر روز با پیامدهای مختلف آن از گیر افتادن در زبالههای پلاستیکی گرفته تا بلعیدن قطعاتی که گاهی با غذا اشتباه گرفته میشوند، مواجه میشوند.
بررسی بدن پرندگان دریایی در سالهای اخیر تصویری نگرانکننده از گستردگی این مشکل ارائه کرده و نشان داده است که حتی گونههایی که در دورافتادهترین نقاط اقیانوسها زندگی میکنند نیز از اثرات پلاستیک در امان نیستند.
به گزارش آیافالساینس، پژوهشگران در بررسی لاشهی یک پرندهی دریایی در جزیرهی لرد هاو استرالیا، ۸۹۴ قطعه پلاستیک را در دستگاه گوارش آن پیدا کردند. پرنده از گونهی کبوتر دریایی پاگوشتی بود که بیشتر عمر خود را در اقیانوس سپری میکند. پژوهشگران موزهی تاریخ طبیعی لندن سالهاست این گونه را در جزیرهی لرد هاو بررسی میکنند تا اثرات آلودگی پلاستیکی بر سلامت آن را بررسی کنند.
در میان قطعات پیداشده در بدن پرنده، فقط ذرات کوچک پلاستیکی وجود نداشت. پژوهشگران بخشهایی از وسایل مصرفی روزمره مانند تکههای بستهبندی، در بطریها، قطعات ظروف پلاستیکی و دیگر زبالههای مصنوعی را نیز شناسایی کردند. این یافته نشان میدهد پرندگان دریایی گاهی قطعات نسبتاً بزرگ پلاستیک را هم بهعنوان غذا میبلعند.
پرندگان دریایی معمولاً پلاستیکهای شناور را با غذا اشتباه میگیرند و تجمع این مواد میتواند باعث سوءتغذیه، آسیب داخلی و مرگ شود
پرندگان دریایی معمولاً پلاستیکهای شناور روی سطح آب را با طعمههای طبیعی اشتباه میگیرند. برخی قطعات پلاستیکی به دلیل شکل، رنگ یا بوی مواد شیمیایی جذبشده از محیط، میتوانند شبیه ماهیها یا دیگر موجودات دریایی به نظر برسند. در بعضی گونهها، والدین حتی این مواد را به جوجههای خود منتقل میکنند و باعث ورود پلاستیک به نسل بعد میشوند.
تجمع پلاستیک در معده و دستگاه گوارش میتواند پیامدهای جدی داشته باشد. این مواد فضای معده را اشغال میکنند و باعث میشوند پرنده با وجود پر بودن معده، مواد غذایی کافی دریافت نکند. در موارد شدید، پلاستیک میتواند باعث انسداد دستگاه گوارش، آسیب به بافتهای داخلی و مرگ حیوان شود.
پژوهشگران در سالهای اخیر، نوعی بیماری به نام پلاستیکوز (Plasticosis) را نیز در برخی پرندگان دریایی شناسایی کردهاند. در این وضعیت، تماس مداوم با پلاستیک باعث التهاب و ایجاد بافت زخم در دستگاه گوارش میشود و میتواند توانایی بدن برای هضم غذا و جذب مواد مغذی را کاهش دهد.
جزیرهی لرد هاو با وجود فاصلهی زیاد از شهرهای بزرگ، نمونهای از گستردگی آلودگی پلاستیکی در اقیانوسها است. این منطقه صدها کیلومتر از نزدیکترین مراکز شهری فاصله دارد، اما جریانهای اقیانوسی زبالههای پلاستیکی را از مناطق مختلف به سواحل آن منتقل میکنند.
مشکل فقط قطعات بزرگ پلاستیک نیست. با گذشت زمان، این زبالهها به ذرات کوچکتری به نام میکروپلاستیک تبدیل میشوند که میتوانند وارد بدن جانوران دریایی و زنجیرهی غذایی شوند. دانشمندان هنوز در حال بررسی کامل اثرات بلندمدت این ذرات بر سلامت موجودات زنده هستند.
وجود صدها قطعه پلاستیک در بدن یک پرندهی دریایی نشان میدهد که زبالههای انسانی دیگر فقط مشکل مناطق پرجمعیت نیستند؛ آنها با جریانهای اقیانوسی به زیستگاههایی میرسند که کیلومترها از محل تولیدشان فاصله دارند.
پژوهش در ژورنال Earth’s Future منتشر شده است.