گرمایش زمین، پیوند کهن میان دو اقیانوس را بر هم زده است

پژوهشی تازه نشان می‌دهد که گرمایش جهانی در حال تغییر یکی از روابط اقلیمی دیرینه میان اقیانوس آرام و اقیانوس هند است؛ پیوندی که برای قرن‌ها بر دمای اقیانوس هند و در نتیجه الگوهای بارندگی در بخش‌هایی از آسیا، آفریقا و استرالیا اثر می‌گذاشت.

براساس مطالعه‌‌ای جدید، ارتباط میان «گردش واکر اقیانوس آرام» و دمای بخش گرمسیری اقیانوس هند در دهه‌های اخیر به‌شدت ضعیف شده و حتی جهت آن تغییر کرده است.

گردش واکر سامانه‌ی بزرگی از حرکت هوا بر فراز اقیانوس آرام گرمسیری است که تحت‌تأثیر تفاوت دمای آب شکل می‌گیرد. تغییر قدرت این گردش، از جمله در زمان وقوع ال‌نینو، می‌تواند از طریق جو بر دمای اقیانوس هند نیز اثر بگذارد.

در گذشته، تغییرات گردش واکر اقیانوس آرام معمولاً با تغییرات دمایی مشابهی در اقیانوس هند همراه بود. اما این الگو دیگر مانند گذشته پایدار نیست.

اقیانوس هند گرمسیری از دهه‌ی ۱۹۵۰ تاکنون تحت‌تأثیر افزایش گازهای گلخانه‌ای حدود ۰٫۱ درجه سانتی‌گراد در هر دهه گرم شده؛ هم‌زمان، گردش واکر اقیانوس آرام از دهه‌ی ۱۹۸۰ تقویت شده است.

کارولین اومنهوفر، دانشمند اقلیم در مؤسسه اقیانوس‌شناسی وودز هول، می‌گوید گرمایش جهانی و انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از فعالیت انسان اکنون در حال غلبه بر تأثیر طبیعی اقیانوس آرام بر اقیانوس هند هستند.

از آنجا که اندازه‌گیری مستقیم دمای اقیانوس‌ها عمدتاً به حدود یک قرن اخیر محدود می‌شود، پژوهشگران برای بررسی گذشته سراغ آرشیوهای طبیعی اقلیم رفتند. آن‌ها داده‌های مدرن و مدل‌های اقلیمی را با اطلاعات استخراج‌شده از ۳۵ نمونه‌ی مرجانی، سه نمونه حلقه درخت و یک استالاگمیت ترکیب کردند و توانستند الگوهای اقلیمی منطقه هند و اقیانوس آرام را از سال ۱۶۳۱ تا ۱۹۹۰ بازسازی کنند.

به گزارش ساینس‌آلرت، نتایج نشان داد در بیشتر دوره‌ی تقریباً چهارصدساله، تغییرات اقیانوس آرام و هند ارتباط نزدیکی با یکدیگر داشتند. یکی از معدود استثناها بین سال‌های ۱۸۱۰ تا ۱۸۵۰ رخ داد؛ زمانی که چند فوران آتشفشانی بسیار بزرگ، از جمله فوران تامبورا در اندونزی در سال ۱۸۱۵، اقلیم زمین را تحت‌تأثیر قرار دادند.

فوران‌های عظیم می‌توانند ذرات حاوی گوگرد را وارد لایه‌های بالایی جو کنند و با کاهش موقت نور خورشید، دمای سطح زمین را پایین بیاورند. این سردشدن نامتوازن می‌تواند الگوی بادها و دمای اقیانوس‌ها را تغییر دهد.

شبیه‌سازی‌ها نشان می‌دهند فوران‌های بزرگ قرن نوزدهم احتمالاً برای مدتی ارتباط معمول میان اقیانوس آرام و هند را مختل کرده بودند. اما تفاوت مهم این است که اختلال آن دوره موقتی و ناشی از فوران‌های آتشفشانی بود، درحالی‌که تغییر امروزی همراه با روند مداوم گرمایش ناشی از فعالیت انسان رخ می‌دهد.

پژوهشگران رابطه‌ی میان دو سامانه را در فاصله‌ی سال‌های ۱۹۴۵ تا ۲۰۲۵ با دوره‌های ۸۰ ساله‌ی مشابه در شبیه‌سازی‌ها و بازسازی‌های مربوط به هزار سال گذشته مقایسه کردند.

نتایج نشان داد تغییر مشاهده‌شده در دوره‌ی معاصر از محدوده‌ی ۹۵ درصدی تغییرات تاریخی و شبیه‌سازی‌شده خارج است؛ حتی در مقایسه با دوره‌هایی که فعالیت آتشفشانی شدیدی وجود داشت. البته تمام ارتباط‌های اقلیمی میان اقیانوس آرام و هند از بین نرفته‌اند. پژوهشگران در رابطه‌ای دیگر که به گردش واکر اقیانوس هند مربوط می‌شود، تغییر مشابهی پیدا نکردند.

اگر این روابط تداوم یابند و تغییر کنند، مدل‌های اقلیمی نیز باید خود را با شرایط تازه تطبیق دهند. نویسندگان مطالعه می‌گویند این موضوع می‌تواند برای مدیریت منابع آب و ارزیابی خطرهای اقلیمی در مناطق پرجمعیت اطراف اقیانوس هند اهمیت داشته باشد.

هنوز مشخص نیست گردش واکر اقیانوس آرام با ادامه‌ی گرمایش زمین دقیقاً چگونه تغییر خواهد کرد. بااین‌حال، یافته‌های جدید نشان می‌دهند تغییرات اقلیمی فقط اقیانوس‌ها را گرم‌تر نمی‌کند، بلکه می‌تواند نحوه‌ی اثرگذاری آن‌ها بر یکدیگر را نیز تغییر دهد.

پژوهش در ژورنال Nature Communications منتشر شده است.