منفی ۸۴ درجه در عمق جنوبگان؛ رکورد سرمای ۱۴ سال اخیر در قاره یخی شکسته شد
در حالی که میلیونها نفر در بخشهای مختلف جهان با گرمای شدید دستوپنجه نرم میکنند، ایستگاهی پژوهشی در جنوبگان سردترین دمای زمین از سال ۲۰۱۲ را ثبت کرد. ایستگاه مرتفع کونکوردیا در ۱۸ ژوئیه به دمای منفی ۸۴٫۱ درجه سانتیگراد رسید و بار دیگر توجهها را به یکی از خشنترین نقاط سیاره جلب کرد.
بهگزارش لایوساینس، ایستگاه تحقیقاتی کنکوردیا در تاریخ ۱۸ ژوئیه دمایی معادل منفی ۸۴٫۱ درجه سانتیگراد را تجربه کرد. کنکوردیا در عمق قارهی جنوبگان و در بحبوحه زمستان قرار دارد، فصلی که هیچ نور خورشیدی به آن نمیرسد. در این زمان از سال، دما در این ایستگاه معمولاً به زیر منفی ۸۰ درجه سانتیگراد میرسد؛ بنابراین رکورد جدید بیسابقه نیست، اما همچنان قابلتوجه است.
گابریله کاروگاتی، رئیس ایستگاه کنکوردیا از سوی برنامه ملی تحقیقات قطب جنوب ایتالیا (PNRA)، اعلام کرد: «حتی در اینجا که سرمای شدید امری عادی است، دماهایی زیر منفی ۸۴ درجه سانتیگراد قابلتوجه هستند و نشان میدهند هوای جنوبگان همچنان چقدر متغیر است.»
مؤسسهی قطبی فرانسه پل امیل ویکتور که ایستگاه را بهطور مشترک با ایتالیا اداره میکند، اعلام کرد که دادههای خام مربوط به ۱۸ ژوئیه نشان میدهد دما دو بار، در ساعت ۶:۲۵ و ۶:۳۴ بامداد به وقت محلی، به منفی ۸۴٫۱ درجه سانتیگراد رسیده است.
دماهای زیر منفی ۸۴ درجه سانتیگراد نشان میدهند هوای جنوبگان چقدر متغیر است
سرمای شدید جنوبگان در تضاد آشکار با گرمای طاقتفرسایی قرار دارد که بسیاری از کشورها این روزها با آن روبهرو هستند. آمریکای شمالی و اروپا امسال درگیر موجهای گرما بودهاند و اروپای غربی گرمترین ماه ژوئن تاریخ خود را ثبت کرده است. همزمان، آتشسوزیهای گستردهای در کانادا، آمریکا، فرانسه، اسپانیا و چند کشور دیگر در جریان است.
میانگین دمای جهانی به دلیل افزایش گازهای گلخانهای ناشی از فعالیت انسان رو به افزایش است، اما سامانههای هوایی زمین پیچیدهاند و تغییرات اقلیمی به این معنا نیست که همهجا در همه زمانها گرمتر میشود.
کاروگاتی در این باره توضیح میدهد: «تغییرات اقلیمی روندهای بلندمدت جهانی را توصیف میکند، در حالی که رویدادهای هواشناسی مجزا همچنان میتوانند سرمای استثنایی به همراه بیاورند. جنوبگان تحتتأثیر فرایندهای پیچیده جوی قرار دارد، بنابراین دمای فوقالعاده پایین در یک نقطه، تصویر کلیتر گرمایش جهانی را نقض نمیکند.»
«فضانوردان یخ»
کنکوردیا مرموزترین ایستگاه تحقیقاتی جهان به شمار میرود. این ایستگاه بر فراز کلاهکی یخی به ضخامت ۳٬۳۰۰ متر ساخته شده و براساس اعلام مؤسسهی قطبی پل امیل ویکتور فرانسه، کاربردهای متنوعی از جمله مشاهدات لرزهنگاری، اخترشناسی و مدلسازی اقلیم گذشته زمین دارد.
کاروگاتی دربارهی ویژگیهای خاص این ایستگاه میگوید: «کنکوردیا روی فلات جنوبگان و در فاصلهی بیش از هزار کیلومتری از خط ساحلی قرار دارد. در طول زمستان، ماهها هیچ نور خورشیدی وجود ندارد، جو بهشدت خشک و پایدار است و در آسمان صاف، گرما بهطور پیوسته به فضا میگریزد، چون هیچ ابری برای بازتاب آن وجود ندارد؛ همین موضوع باعث میشود دما تا سطوح فوقالعادهای سقوط کند.»
شرایط کنکوردیا آنقدر سخت و منزوی است که از این ایستگاه برای درک بهتر چالشهای جسمی، روانی و اجتماعی فضانوردان در مأموریتهای فضایی نیز استفاده میشود. کاروگاتی میگوید تنها فردی که در ایستگاه روی محیط زیست پژوهش نمیکند، یک پزشک زیستپزشکی از آژانس فضایی اروپا است که بهجای مطالعه محیط، پژوهشگرانی را بررسی میکند که در آنجا کار میکنند و به «فضانوردان یخ» شهرت دارند.
با آغاز زمستان، پروازها به کنکوردیا امکانپذیر نیست و نزدیکترین ایستگاه تحقیقاتی دیگر حدود ۶۰۰ کیلومتر با آن فاصله دارد. به گفتهی آژانس فضایی اروپا، این فاصله عملاً کارکنان کنکوردیا را از خدمه ایستگاه فضایی بینالمللی که در مداری به ارتفاع حدود ۴۰۰ کیلومتری زمین میچرخد، منزویتر میکند.
سردترین دمای ثبتشده تاریخ چقدر است؟
براساس اعلام رصدخانهی هواشناسی اقلیمشناسی قطب جنوب ایتالیا، سردترین دمای ثبتشده در کنکوردیا منفی ۸۴٫۷ درجه سانتیگراد بوده که در زمستان ۲۰۱۰ به ثبت رسید. بااینحال، رکورد سردترین دمای تاریخ زمین متعلق به ایستگاه هواشناسی وستوک روسیه، نزدیکترین ایستگاه به کنکوردیا است که براساس گزارش سازمان هواشناسی جهانی، در ژوئیه ۱۹۸۳ دمایی معادل منفی ۸۹٫۲ درجه سانتیگراد را ثبت کرد.
طبق مطالعهای که سال ۲۰۱۸ منتشر شد، دادههای ماهوارهای نشان میدهند دما در شرق جنوبگان میتواند تا منفی ۹۸ درجه سانتیگراد نیز کاهش یابد. بااینحال، هرچند جنوبگان سردترین و خشکترین قاره زمین است، از تأثیرات گرمایش جهانی مصون نمانده است.
- موج گرمای بیسابقه در جنوبگان دانشمندان را وحشتزده کرده است25 خرداد 05مطالعه '3
- آخرین تکیهگاه یخچال «روز قیامت» احتمالاً همین امسال فرو میپاشد08 خرداد 05مطالعه '3
- النینو رسماً آغاز شد؛ دنیا در آستانه موج شدید گرما و رویدادهای اقلیمی غیرعادی22 خرداد 05مطالعه '3
یخچالهای طبیعی بزرگ و پوشش یخی متکی بر آنها در غرب جنوبگان در معرض خطر قرار دارند و شبهجزیره جنوبگان که از سمت غربی این قاره امتداد مییابد، سریعترین روند گرمایش را تجربه میکند. مطالعهای که در فوریه منتشر شد، نشان داد تصمیمات امروز درباره انتشار گازهای گلخانهای، میزان تغییرات این شبهجزیره را در قرنهای آینده رقم خواهد زد؛ روندی که یخ دریایی، صفحههای یخی، یخچالهای طبیعی و پنگوئنهای ساکن آنها را در معرض نابودی قرار میدهد.
کنکوردیا روی بزرگترین پوشش یخی زمین قرار دارد. این پوشش یخی در شرق جنوبگان پایدارتر از پوشش کوچکتر غرب این قاره است، اما همچنان در برابر افزایش دما آسیبپذیر باقی میماند. موج گرمای بیسابقه زمستانی جنوبگان در مارس ۲۰۲۴، دما در نزدیکی کنکوردیا را تا رکورد منفی ۹٫۴ درجه سانتیگراد بالا برد که حدود ۱۸ درجه گرمتر از بیشینه ثبتشده پیشین در ماه مارس است. براساس مطالعهای دیگر، گرمایش جهانی نقش تشدیدکنندهای در این موج گرمای شرق جنوبگان داشته است.
موج گرمای بیسابقه زمستانی جنوبگان در مارس ۲۰۲۴، دما در نزدیکی کنکوردیا را تا رکورد منفی ۹٫۴ درجه سانتیگراد بالا برد
زمین بهتازگی وارد النینو، فاز گرم یک الگوی اقلیمی طبیعی چندساله، شده است؛ پدیدهای که میتواند نوسانات دمایی بیسابقهای را به جهانی که در حال حاضر نیز رو به گرمایش است، تحمیل کند. کاربن بریف، رسانهی بریتانیایی فعال در حوزه اخبار و سیاستگذاری اقلیمی، پیشبینی کرده است که سال ۲۰۲۶ پس از ۲۰۲۴ دومین سال گرم تاریخ خواهد بود و تشدید النینو، احتمال گرمترین سال ثبتشده تاریخ را برای ۲۰۲۷ افزایش میدهد.
در همین حال، پژوهشگران کنکوردیا در دل سرمای طاقتفرسای زمستان جنوبگان به کار خود ادامه میدهند. کاروگاتی میگوید دادههای اخیر مربوط به این دمای فوقالعاده، در تدوین پیشبینیهای هواشناسی و پایش بلندمدت اقلیم کاربرد خواهد داشت. او در پایان افزود: «مشاهداتی از این دست به دانشمندان کمک میکند فرایندهای جوی را بهتر بشناسند و مدلهای اقلیمی را بهبود دهند.»
