وقتی صبح و شب دیگر معنایی ندارد؛ روایت زندگی در گرمترین نقطه هند با دمای ۴۸ درجه
در شهر بانده در ایالت اوتار پرادش هند، ساعت ۶ صبح دیگر شبیه صبح نیست. خورشید از همان ابتدای روز با شدتی میتابد که بیشتر به بعدازظهر داغ تابستانی شباهت دارد. سایهها پیش از صرف صبحانه کوتاه میشوند و خیابانها خیلی زود زیر موجی از گرما فرو میروند.
ماه گذشته، بانده برای چندین روز عنوان گرمترین نقطه هند را از آن خود کرد. دمای هوا بیش از یک هفته در محدوده ۴۷ تا ۴۸ درجه سانتیگراد باقی ماند و این رخداد حتی برای ساکنان این منطقه گرم و خشک نیز غیرعادی بود.
اما آنچه بیش از خود دما جلب توجه میکند، شیوهای است که مردم برای ادامه زندگی با این شرایط پیدا کردهاند. بیش از دو میلیون نفر در این منطقه زندگی میکنند و بسیاری از آنها در مشاغلی مانند کشاورزی، ساختمانسازی و حملونقل فعالیت دارند؛ مشاغلی که ناگزیر در فضای باز انجام میشوند. برای این افراد، فرار از گرما گزینهای در دسترس نیست و تنها راه، سازگار شدن با آن است.
در بازار سبزیجات آتارا، در حدود ۳۰ کیلومتری مرکز شهرستان، فعالیت روزانه پیش از طلوع کامل خورشید آغاز میشود. کشاورزان در نخستین ساعات بامداد محصولات خود را به بازار میآورند و تلاش میکنند هرچه سریعتر آنها را بفروشند. دلیل این عجله روشن است: با بالا رفتن دما، هم حضور مشتریان کمتر میشود و هم ماندگاری محصولات کاهش مییابد.
«فقط ساعت ۶ صبح است، اما انگار ۸ یا ۹ صبح شده.»
هیمانشو، یکی از فروشندگان بازار، میگوید: «ساعت فقط شش و ربع صبح است اما انگار ۸ یا ۹ صبح شده. در این گرما گوجهفرنگیها بیشتر از یک یا دو روز دوام نمیآورند.»
بازاری که در گذشته تا اواخر صبح پررفتوآمد بود، اکنون حوالی ساعت هشت خلوت میشود و تا ساعت ۱۰ تقریباً خالی است. همین الگو در سراسر بانده دیده میشود. مردم کارها و برنامههای روزانه خود را با ساعات قابل تحمل روز هماهنگ کردهاند. بسیاری از کارگران صبح خیلی زود کار را آغاز میکنند، در گرمترین ساعات روز به خانه یا سایه پناه میبرند و سپس عصر دوباره به محل کار بازمیگردند.
پاپو ورما که در بخش ساختمانسازی کار میکند، میگوید اکنون از ساعت ۷ صبح تا ظهر کار میکند و سپس از ساعت ۴ تا ۷ عصر دوباره مشغول میشود. او توضیح میدهد که این وقفه چندساعته از گرمازدگی و مشکلات جسمی جلوگیری میکند، هرچند روز کاریاش را بسیار طولانیتر کرده است. او میگوید: «اگر استراحت نکنیم، پولی که به دست میآوریم باید صرف دارو و درمان شود.»
در یکی از روزهای اخیر که دمای هوا به ۴۶ درجه رسیده بود، سه زن کارگر راهسازی زیر سایه باریک یک تانکر آب روی پلی بر فراز رودخانه کن نشسته بودند و ناهار میخوردند. غذای آنها نان، پیاز، نمک و ترشی بود.
یکی از آن زنان به نام شانتی دوی هر روز برای رسیدن به محل کار شش کیلومتر پیادهروی میکند. او میگوید آوردن غذای پخته یا سبزیجات فایدهای ندارد، زیرا پیش از ظهر در گرما فاسد میشوند. او جملهای میگوید که شاید بهترین توصیف شرایط زندگی در این منطقه باشد: «آدمهای فقیر فرصت نگرانی درباره گرما را ندارند.»
کارشناسان معتقدند یکی از عوامل تشدید گرما در منطقه، وضعیت رودخانه کن است. استخراج گسترده شن و کاهش منابع آب زیرزمینی باعث شده این رودخانه توان کمتری برای خنککردن محیط اطراف داشته باشد. در نتیجه، کمبود آب و گرمای شدید یکدیگر را تقویت میکنند.
«در ۸۰ سال عمرم هرگز چنین گرمایی ندیدهام.»
تأثیرات اقتصادی موج گرما نیز در همه جا دیده میشود. رانندگان ریکشاهای برقی در ساعات بعدازظهر تقریباً مسافری پیدا نمیکنند. مغازهها پیش از طلوع خورشید باز میشوند و در گرمترین ساعات روز تعطیل هستند. تعداد مشتریان کاهش یافته و بسیاری از شهرها در میانه روز عملاً به حالت نیمهتعطیل درمیآیند.
همزمان، بیمارستانها با افزایش مراجعات ناشی از گرما روبهرو شدهاند. پزشکان میگویند کودکان و سالمندان بیشترین آسیب را میبینند و علائمی مانند اسهال، استفراغ و تب از شایعترین مشکلات مراجعهکنندگان است.
آنچه در بانده رخ میدهد بخشی از روندی گستردهتر در سراسر هند است. پژوهشگران هشدار میدهند که مشکل امروز تنها افزایش دما نیست، بلکه ترکیب گرما و رطوبت است که فشار بیشتری بر بدن انسان وارد میکند.
جلگه سند و گَنگ در شمال هند اکنون یکی از مناطق جهان محسوب میشود که خطر گرمای مرطوب در آن رو به افزایش است. جمعیت زیاد، فعالیتهای کشاورزی گسترده، رطوبت بالا و حضور میلیونها کارگر فضای باز، شرایطی ایجاد کرده است که حتی فعالیتهای معمول روزانه نیز میتواند خطرناک باشد.
به گفته پژوهشگران، موقعیت جغرافیایی بانده نیز به تشدید مشکل کمک کرده است. این منطقه در نزدیکی مدار رأسالسرطان قرار دارد؛ نواری از کره زمین که برخی از شدیدترین گرماهای تابستانی جهان در آن ثبت میشود. کاهش پوشش گیاهی، کمآب شدن رودخانهها و گسترش سطوح بتنی نیز باعث شدهاند گرما بیشتر جذب و ذخیره شود.
بررسیهای دانشگاه کشاورزی و فناوری بانده نشان میدهد بین سالهای ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۲ حدود یکششم جنگلهای متراکم این منطقه از بین رفته است. توسعه کشاورزی و فعالیتهای معدنی از مهمترین دلایل این کاهش عنوان شدهاند.
دینش ساه، هواشناس دانشگاه، میگوید دمای ۴۸ یا ۴۹ درجه پیشتر نیز در بانده ثبت شده است. تفاوت امسال در تداوم گرما بود. به گفته او، برای ۸ تا ۹ روز متوالی دما در محدوده ۴۷ تا ۴۸ درجه باقی ماند؛ موضوعی که در سالهای گذشته کمتر مشاهده شده بود.
گرما حتی پس از غروب خورشید نیز فروکش نمیکند. دمای شبانه اغلب حدود ۳۰ درجه سانتیگراد باقی میماند و بدن فرصت کافی برای خنک شدن پیدا نمیکند. ساه وضعیت را اینگونه توصیف میکند: «احساس میشود صبحها و شبها دیگر وجود ندارند.»
در روستاهای اطراف، مشکل کمبود آب به اندازه خود گرما اهمیت دارد. بسیاری از خانوادهها برای تأمین آب آشامیدنی به یک یا دو چاه وابستهاند و زنان ساعتهای طولانی را صرف حمل آب میکنند.
«فقرا این امکان را ندارند که نگران گرما باشند.»
کرانتی ویشواکارما، دختر ۱۸ سالهای از یکی از روستاهای منطقه، میگوید خانواده او نه کولر دارد و نه دستگاه تهویه مطبوع. او میگوید: «برای ما سایه درختان چریش همان نقش کولر را دارد.»
در همین حال، سالمندان بیش از دیگران نگران هستند. چونوبادی، زن ۸۰ سالهای که کنار پنکه کهنهای نشسته است، میگوید در تمام عمرش چنین گرمایی را تجربه نکرده است. او میگوید: «سالمندان در سرمای شدید یا گرمای شدید جان خود را از دست میدهند. نمیدانم بتوانم این تابستان را پشت سر بگذارم یا نه.»
- چرا گرمای هوا در طول شب بسیار خطرناک است؟30 تیر 02مطالعه '2
بر اساس برآورد پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا در برکلی، موج گرمای شدید پنجروزه در اوتار پرادش میتواند بیش از ۸هزار مرگ اضافی به همراه داشته باشد. بیشترین خطر متوجه سالمندان، کارگران فضای باز و خانوادههایی است که به وسایل سرمایشی دسترسی ندارند.
بااینحال، بسیاری از مردم بانده همچنان با آرامش با این شرایط برخورد میکنند. آنها نسلهاست با گرما زندگی کردهاند. نگرانی اصلی دانشمندان نیز خود گرما نیست، بلکه روندی است که هر سال آن را شدیدتر و طولانیتر میکند؛ در سرزمینی که درختان و منابع آبی آن، یعنی مهمترین عوامل طبیعی خنککننده، بهتدریج در حال از بین رفتن هستند.
این مطلب براساس گزارشی از بیبیسی تهیه شده است.