سازگاری غیرمنتظره در سوالبارد؛ خرس‌های قطبی با وجود کاهش یخ‌های دریا چاق‌تر شده‌اند

کاهش پهنه‌های یخی در بسیاری از بخش‌های شمالگان بقای خرس‌های قطبی را با چالش‌های بی‌سابقه‌ای روبرو کرده است؛ اما شواهد جدید نشان می‌دهد که جمعیت این گونه در مجمع‌الجزایر سوالبارد نه‌تنها تضعیف نشده، بلکه در حال شکوفایی است.

افزایش دمای جهانی و ذوب سریع یخ‌های دریایی، تهدیدی وجودی برای خرس‌های قطبی در سراسر قلمرو شمال محسوب می‌شود. با‌این‌حال، پژوهشگران در گزارشی تازه‌ از واقعیتی غیرمنتظره پرده برداشتند: خرس‌هایی که در فاصله‌ی حدود ۱۳۰۰ کیلومتری شمال مدار شمالگان زندگی می‌کنند، به‌طرز غافلگیرکننده‌ای تنومند و چاق باقی مانده‌اند.

شمالگان سکونتگاه ۲۰ جمعیت متمایز از خرس‌های قطبی است که هر گروه با فشارهای محیطی متفاوتی از جمله تغییرات اقلیمی، جابه‌جایی شکار و فعالیت‌های انسانی دست‌‌و‌پنجه نرم می‌کند. نابودی دریایخ‌ها، جدی‌ترین تهدید برای این پستانداران است؛ چراکه خرس‌ها از این سطوح یخی که در زمستان منبسط و در تابستان منقبض می‌شوند، به‌عنوان سکوی شکار استفاده می‌کنند.

در چرخه‌ی طبیعی حیات قطب، با ناپدیدشدن یخ‌ها، خرس‌های قطبی معمولاً وزن از دست می‌دهند. تحلیلگران محیط‌زیست کاهش ذخایر چربی بدن را زنگ خطری زودهنگام برای فروپاشی جمعیت می‌دانند؛ وضعیتی که ابتدا به کاهش نرخ تولید‌مثل و در نهایت مرگ‌ومیر اعضای جوان و پیر گله منجر می‌شود.

مجمع‌الجزایر نروژی سوالبارد در دریای بارنتز، دقیقاً در قلب بحران ذوب یخ‌ها قرار دارد. سرعت از‌دست‌رفتن پوشش یخی در این منطقه دو برابر بیشتر از سایر زیستگاه‌های خرس قطبی گزارش شده است. دانشمندان به دلیل همین شرایط غیرعادی، خرس‌های سوالبارد را به عنوان یک مورد مطالعاتی ویژه انتخاب کردند؛ زیرا بر اساس منطق علمی، رابطه‌ی مستقیمی میان نابودی یخ و تحلیل رفتن بدن خرس‌ها وجود دارد و انتظار می‌رفت این حیوانات در وضعیت نامطلوبی باشند.

به‌گزارش ساینس‌نیوز، یافته‌های جان ارس، متخصص اکولوژی خرس‌های قطبی و تیم همراهش، فرضیات پیشین را به چالش کشید. این گروه با بررسی سطح یخ‌های دریایی و وضعیت سلامت ۷۷۰ خرس قطبی بالغ در بازه‌ی زمانی ۱۹۹۵ تا ۲۰۱۹، به نتایج عجیبی دست یافتند. آمارها نشان داد با وجود اینکه منطقه حدود ۱۰۰ روز از پوشش یخی سالانه خود را از دست داده است، میانگین وزن و ذخیره چربی خرس‌ها در این مدت افزایش یافته است.

جان ارس از مؤسسه‌ی قطبی نروژ در ترومسو، می‌گوید: «خرس‌های قطبی ثابت کرده‌اند که به‌خوبی قادر به سازگاری با شرایط کنونی سوالبارد هستند؛ حتی اگر این محیط با آنچه ۲۰ یا ۳۰ سال پیش بود، تفاوت بنیادین داشته باشد.» به نظر می‌رسد این شکارچیان هوشمند رژیم غذایی خود را تغییر داده و به سمت طعمه‌های خشکی‌زی مانند گوزن‌های شمالی و همچنین فک‌های بندرگاه (Harbor seals) روی آورده‌اند؛ گونه‌هایی که برعکس خرس‌ها، در شرایط آب‌وهوایی گرم‌تر به خوبی رشد و تولید‌مثل می‌کنند.

اما آینده‌ی خرس‌های قطبی تنومند همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. جان ارس تأکید می‌کند که شکوفایی فعلی لزوماً به معنای امنیت ابدی آن‌ها نیست و در صورت تداوم روند ناپدیدشدن یخ‌ها، طبیعت به آستانه تحمل یا نقطه‌ای بازگشت‌ناپذیر خواهد رسید که فراتر از توان سازگاری خرس‌ها خواهد بود.

گزارش یافته‌ها در نشریه‌ی Scientific Reports منتشر شده است.