چرا نباید SSD را پارتیشن‌بندی کنیم؟

پارتیشن‌بندی هارد تا همین چند سال پیش، یکی از اولین کارهایی بود که موقع نصب ویندوز انجام می‌دادیم. تقریباً همه توصیه می‌کردند که درایو C را برای ویندوز و درایو D را برای فایل‌های شخصی جدا کنید. عادت مذکور آن‌قدر جا افتاده بود که خیلی‌ها بدون فکر کردن به دلیلش، همچنان روی سیستم‌های جدید و هنگام خرید ssd هم آن را تکرار می‌کنند.

واقعیت این است که با تغییر ساختار فضای ذخیره‌سازی، بیشتر دلایل قدیمی پارتیشن‌بندی دیگر معنایی ندارند. در این مقاله بررسی می‌کنیم که پارتیشن‌بندی از کجا آمد، چرا برای اکثر کاربران دیگر توصیه نمی‌شود و اگر همچنان به آن نیاز دارید چطور با روش درست انجامش دهید.

پارتیشن‌بندی درایو یعنی تقسیم فضای ذخیره‌سازی فیزیکی به چند بخش منطقی جداگانه که میراث دوران هارد دیسک‌های مکانیکی (HDD) است. این کار در گذشته چند مزیت مهم داشت:

• جدا نگه‌داشتن ویندوز از داده‌های شخصی: فایل‌های شخصی روی درایو D هنگام خرابی ویندوز یا نیاز به نصب مجدد سیستم‌عامل، دست‌نخورده باقی می‌ماندند.
• افزایش سرعت با تکنیک short stroking: به‌دلیل اینکه لبه‌های بیرونی صفحه‌گردان در هارد دیسک‌های مکانیکی سریع‌تر از بخش‌های داخلی خوانده می‌شوند، برخی کاربران حرفه‌ای یک پارتیشن کوچک در ابتدای دیسک می‌ساختند و ویندوز را همان‌جا نصب می‌کردند تا سرعت سیستم کمی بهتر شود.
• جلوگیری از پراکندگی فایل‌ها: جدا کردن فایل‌های سیستمی از فایل‌های رسانه‌ای که مدام دانلود و حذف می‌شدند، به کاهش پراکندگی داده‌ها روی دیسک کمک می‌کرد.

دلایل فوق برای زمان خودشان کاملاً منطقی بودند، اما امروز هیچ‌کدام با SSD معنایی ندارند.

در ادامه به دلایلی می‌پردازیم که نیاز به پارتیشن‌بندی SSD را از بین می‌برند.

وقتی درایو را پارتیشن‌بندی می‌کنید، باید از قبل حدس بزنید چقدر فضا برای سیستم‌عامل و چقدر برای فایل‌های شخصی نیاز دارید. مشکل این است که آپدیت‌های ویندوز، فایل‌های کش و حجم برنامه‌ها با گذشت زمان بزرگ‌تر می‌شوند و احتمال دارد پارتیشن سیستم پر شود؛ درحالی که پارتیشن دیگر شما فضای خالی زیادی دارد که به آن دسترسی ندارید. تغییر اندازه‌ی پارتیشن‌ها بعد از این اتفاق کار ساده‌ای نیست و ریسک از دست رفتن اطلاعات را هم دارد.

برخلاف هارد دیسک‌های مکانیکی، در SSD صفحه‌ی چرخانی وجود ندارد و زمان دسترسی به داده‌ها در تمام نقاط فضای ذخیره‌سازی یکسان است. یعنی تکنیک‌هایی مثل Short stroking که زمانی سرعت را بهبود می‌دادند روی SSD هیچ فایده‌ای ندارند.

کنترلرهای SSD از الگوریتم‌هایی به نام Wear leveling استفاده می‌کنند تا نوشتن داده‌ها را به‌طور مساوی بین سلول‌های فضای ذخیره‌سازی پخش کنند و عمر درایو را افزایش دهند. پارتیشن‌بندی منطقی هیچ کنترلی روی محل فیزیکی داده‌ها روی چیپ‌ها ندارد و در بهترین حالت، بی‌فایده و در بدترین حالت مزاحم این فرایند است.

با قابلیت‌هایی مثل Reset this PC در ویندوز یا Recovery Mode در مک می‌توانید بدون پاک‌شدن فایل‌های شخصی، فایل‌های سیستمی را بازنشانی کنید؛ همان کاری که قبلاً فقط با داشتن پارتیشن جدا ممکن بود.

اگر هدف شما امنیت داده‌ها و مدیریت بهتر فضای ذخیره‌سازی است، روش‌های زیر بدون نیاز به پارتیشن جداگانه همان نتیجه را می‌دهند:

• به‌جای ریختن فایل‌های شخصی در درایو D، از پوشه‌های استاندارد ویندوز مثل Documents ،Pictures و Downloads روی همان درایو اصلی استفاده کنید؛ این پوشه‌ها به‌راحتی قابل پشتیبان‌گیری هستند.
• قابلیت File History را در ویندوز و Time Machine را در مک فعال کنید تا به‌صورت خودکار از فایل‌های مهم نسخه‌ی پشتیبان تهیه شود.
• برای فایل‌های حیاتی از فضای ابری مثل وان درایو یا گوگل درایو استفاده کنید تا درصورت بروز مشکل، اطلاعات شما جای دیگری هم در دسترس باشد.
• از ابزار Storage Sense در Settings ویندوز برای پاکسازی خودکار فایل‌های موقت و مدیریت فضای دیسک استفاده کنید.
• اگر ویندوز دچار مشکل شد، اول سراغ Reset this PC بروید، نه نصب کامل و از صفر؛ این گزینه اجازه می‌دهد فایل‌های شخصی حفظ شوند.

اگر سیستم شما از قبل به چند پارتیشن تقسیم شده است و می‌خواهید درایو یکپارچه داشته باشید، مراحل زیر را دنبال کنید:

• ابتدا از تمام فایل‌های داخل پارتیشنی که قرار است حذف شود (مثلاً درایو D)، حتماً نسخه‌ی پشتیبان کامل تهیه کنید زیرا فایل‌های موجود در آن درایو حذف خواهند شد.
• کلیدهای Windows + X را بزنید و Disk Management را انتخاب کنید.
• روی پارتیشن مورد نظر راست‌کلیک کنید و Delete Volume را بزنید تا آن پارتیشن حذف شود.
• بعد از حذف، فضای آزادشده به‌صورت Unallocated نمایش داده می‌شود.
• روی پارتیشن اصلی (معمولاً درایو C) کلیک راست و گزینه‌ی Extend Volume را انتخاب کنید.
• مراحل را تا انتها دنبال کنید تا فضای آزادشده به درایو اصلی اضافه شود.

پارتیشن‌بندی به‌طور کامل منسوخ نشده است و در چند سناریوی خاص همچنان معنا دارد:

• بوت دوگانه ویندوز و لینوکس: چون این دو سیستم‌عامل از فایل‌سیستم‌های متفاوتی مثل NTFS و ext4 استفاده می‌کنند، نمی‌توانند روی یک پارتیشن مشترک نصب شوند و پارتیشن‌بندی برای بوت دوگانه الزامی است.
• اسکرچ دیسک برای کارهای حرفه‌ای: برخی تدوین‌گران یا برنامه‌نویسان، پارتیشن جداگانه‌ای برای فایل‌های موقت رندر یا لاگ ایجاد می‌کنند تا درصورت پر شدن آن پارتیشن، کل سیستم‌عامل دچار مشکل نشود.
• محیط‌های سازمانی: در برخی سازمان‌ها، مدیران شبکه از پارتیشن‌بندی برای محدود کردن فضای در دسترس هر کاربر یا جدا کردن داده‌های حساس بهره می‌برند.