پرش به محتوای اصلی

هر حرف در پلاک‌ خودروهای شخصی چه معنایی دارد؟ از «گ» تا «ل» و «ژ»

مطالعه ۱۱ دقیقه
خودرویی از نمای پشت که پلاک شخصی ایرانی روی آن است

آیا می‌دانید حرف وسط پلاک خودروی شما چه رازی دارد؟ در این مقاله توضیح می‌دهیم هر حرف به کدام شهر یا کدام نوع خاص از خودروها تعلق دارد.

به‌احتمال زیاد برای شما هم پیش آمده است که در ترافیک سنگین بزرگراه‌ها، چشمتان به پلاک خودروی جلویی بیفتد و از خود بپرسید حرف وسط این پلاک چه معنایی دارد؟ یا چرا برخی خودروها حرف «ژ» یا «و» دارند؟

در سیستم پلاک‌گذاری ملی ایران، هر عدد و هر حرف، هویت مشخصی دارد. ما می‌دانیم که عدد دو رقمی سمت راست پلاک (مثل ۱۱ یا ۶۸) نشان‌دهنده‌ی محل سکونت مالک خودرو (شهر یا استان) است، اما حرف الفبا در وسط پلاک داستان متفاوتی دارد.

قبلاً در زومیت در مقالاتی جداگانه به بررسی پلاک‌های دولتی و تشریفات و همچنین هر پلاک متعلق‌به کدام استان است پرداخته‌ایم؛ بنابراین در این مقاله صرفاً روی پلاک‌های شخصی (سفید رنگ) تمرکز می‌کنیم و به این سؤال پاسخ می‌دهیم که این حروف بر چه اساسی انتخاب شده‌اند.

کپی لینک

ساختار کلی پلاک‌های شخصی

قبل از اینکه به سراغ جدول حروف پلاک خودروها برویم، باید یک قانون کلی را بدانید: در پلاک‌های ملی، عدد دو رقمی سمت راست (کد ایران) نشان‌دهنده‌ی منطقه‌ی جغرافیایی (شهرستان یا مرکز استان) است، اما حرف وسط، معمولاً با این هدف استفاده می‌شود که ظرفیت پلاک‌های یک شهر زود پر نشود.

بااین حال، برخی حروف خاص، نشان‌دهنده‌ی نوع خودرو یا وضعیت راننده هستند.

کپی لینک

حروف پلاک خودرو بر اساس شهر انتخاب می‌شوند یا مدل خودرو؟

پاسخ سؤال فوق این است که حرف پلاک خودرو بر اساس ترکیبی از شهر و مدل خودرو انتخاب می‌شود، اما با منطقی متفاوت.

  • حروف سری (ترتیب صدور): برای اکثر خودروهای سواری معمولی، حروفی مثل «ب»، «ج»، «د» و... صرفاً بر اساس نوبت مراجعه به مرکز تعویض پلاک صادر می‌شوند. مثلاً در تهران (کد ۱۱)، ابتدا پلاک‌هایی با حرف «ب» صادر شد، سپس «ج» و به همین ترتیب ادامه دارد؛ بنابراین این حروف ربطی به مدل ماشین (پراید یا بنز) ندارند.
  • حروف اختصاصی (نوع خودرو یا راننده): برخی حروف به‌طور خاص برای دسته‌ی ویژه‌ای از خودروها یا افراد رزرو شده‌اند. مثلاً حرف «و» برای یک کلاس بدنه خاص است و حرف «ژ» برای قشر خاصی از جامعه.

در ادامه به تفکیک و با جزئیات کامل این حروف را بررسی می‌کنیم.

کپی لینک

آیا حرف «و» مخصوص ون‌ها و خودروهای خاص است؟

یکی از سؤالات پرتکرار کاربران این است که پلاک با حرف «و» متعلق به چه ماشین‌هایی است؟ حرف «و» در پلاک‌های شخصی (زمینه سفید) فقط به خودروهای ون اختصاص ندارد و در برخی شهرها از این حرف نیز برای پلاک‌های شخصی استفاده می‌شود.

کپی لینک

حرف «ژ» در پلاک خودروهای شخصی؛ افراد توان‌یاب و جانبازان

حرف «ژ» شاید متمایزترین حرف در پلاک‌های ایران باشد. خودروهایی که حرف وسط پلاک آن‌ها «ژ» است، متعلق به افراد توان‌یاب و جانبازان هستند.

از ویژگی‌های پلاک‌ «ژ» می‌توان به این مورد اشاره کرد که در سیستم جدید، معمولاً آرم ویلچر نیز در سمت چپ آن‌ها دیده می‌شود.

مزیت پلاک‌های «ژ» صرفاً نمایشی نیست و خودروهای دارای این نوع پلاک مجاز به ورود به محدوده‌های ترافیکی خاص هستند و جای پارک‌های ویژه‌ی افراد توان‌یاب فقط مختص این پلاک‌ها است.

کپی لینک

حرف «گ» در پلاک خودروهای شخصی؛ گذر موقت

اگرچه زمینه‌ی پلاک‌های گذر موقت متفاوت است، اما در سیستم ثبت، حرف «گ» نماد خودروهای گذر موقت است. این خودروها پلاک دائمی ندارند و پس از پایان مهلت قانونی تردد، باید از کشور خارج شوند.

کپی لینک

جدول کامل حروف پلاک‌های شخصی

برای اینکه دقیقاً بدانید هر حرف در پلاک خودروهای شخصی چه معنایی دارد، جدول زیر را مطالعه کنید. توجه داشته باشید که حروف الفبا (ب، ج، د، و...) در کنار کدهای شهر (مثل ۱۱، ۶۸، ۷۲) معنا پیدا می‌کنند.

حرف پلاگ

نوع خودرو

توضیحات

ب

خودروهای شخصی

سری عمومی (بر اساس نوبت صدور)

ج

خودروهای شخصی

سری عمومی (بر اساس نوبت صدور)

د

خودروهای شخصی

سری عمومی (بر اساس نوبت صدور)

س

خودروهای شخصی

سری عمومی (بر اساس نوبت صدور)

ص

خودروهای شخصی

سری عمومی (بر اساس نوبت صدور)

ط

خودروهای شخصی

سری عمومی (بر اساس نوبت صدور)

ل

خودروهای شخصی

سری عمومی (بر اساس نوبت صدور)

م

خودروهای شخصی

سری عمومی (بر اساس نوبت صدور)

ن

خودروهای شخصی

سری عمومی (بر اساس نوبت صدور)

هـ

خودروهای شخصی

سری عمومی (بر اساس نوبت صدور)

ی

خودروهای شخصی

سری عمومی (بر اساس نوبت صدور)

ژ

افراد توان‌یاب و جانبازان

دارای دسترسی‌های ویژه ترافیکی

نکته‌ی مهم: حروفی مانند «الف»، «ت»، «ع»، «ک»، «پ» و «ث» در پلاک‌های سفید شخصی استفاده نمی‌شوند. این حروف مختص خودروهای دولتی، عمومی، تاکسی، نظامی و کشاورزی هستند.

کپی لینک

آیا شاسی‌بلندها پلاک مخصوص دارند؟

برخلاف تصور رایج، خودروهای شاسی‌بلند (SUV) یا کراس‌اوور پلاک متمایزی نسبت به خودروهای سواری (مثل پژو یا سمند) ندارند.

اگر شما یک تویوتا لندکروزر شخصی داشته باشید، پلاک‌تان یکی از حروف عمومی (ب، ج، د، ...) خواهد بود. تنها استثنا در این مورد خودروهای «ون» هستند و همان‌طور که گفته شد در پلاک آن‌ها حرف «و» وجود دارد.

کپی لینک

نحوه توزیع حروف پلاک خودرو در شهرها

شاید بپرسید چرا در تهران پلاک‌هایی با حرف «ن» یا «ی» زیاد می‌بینیم اما در شهرهای کوچک کمتر؟ سیستم پلاک‌گذاری به این صورت عمل می‌کند که برای هر کد شهر (مثلاً کد ایران ۱۱ برای تهران)، حروف به ترتیب الفبا پر می‌شوند:

  • ابتدا تمام پلاک‌های ۱۱-ب صادر می‌شوند.
  • سپس ۱۱-ج شروع می‌شود.
  • این روند ادامه می‌یابد تا به ۱۱-ی برسد.

وقتی تمام حروف برای کد ۱۱ تمام شد، پلیس راهور کد جدیدی (مثلاً ایران ۲۲) را اختصاص می‌دهد و دوباره از حرف «ب» شروع می‌کند.

بنابراین، دیدن حروفی که در انتهای جدول الفبا هستند (مثل «م»، «ن»، «هـ») در یک شهر، نشان‌دهنده‌ی تعداد بالای خودرو و پر شدن ظرفیت‌های قبلی در آن کد شهر است.

یکی از بزرگترین اشتباهات رایج در خواندن پلاک‌ها این است که تصور کنیم یک حرف خاص (مثلاً «ج») همیشه به یک شهر خاص ارتباط دارد. برای فهمیدن شهر صادرکننده‌ی پلاک نمی‌توانید فقط به حرف وسط نگاه کنید و باید ترکیب عدد سمت راست (کد ایران) و حرف وسط را با هم درنظر بگیرید.

سیستم توزیع حروف در ایران به دو روش کلی عمل می‌کند:

۱. در مراکز استان‌ها و کلان‌شهرها (روش سریالی)

در شهرهای بزرگ که کد اختصاصی دارند (مثل تهران با کدهای ۱۱، ۲۲، ۳۳ و... یا مشهد با کد ۱۲)، حروف وسط هیچ ربطی به منطقه یا محله ندارند و فقط زمان صدور پلاک را نشان می‌دهند.

۲. در شهرستان‌های یک استان (روش تقسیم منطقه‌ای)

ماجرا در مورد کدهای استانی متفاوت است. هر استان یک یا چند «کد مشترک» برای شهرستان‌های تابعه‌ی خود دارد. در اینجا، راهور برای اینکه مشخص کند خودرو به کدام شهرستان تعلق دارد، حروف الفبا را بین شهرها تقسیم کرده است.

بنابراین، اگر کد سمت راست پلاک مربوط به توابع یک استان باشد، حرف وسط دقیقاً نشان می‌دهد خودرو برای کدام شهر است.

کپی لینک

حرف وسط پلاک خودروهای شخصی به کدام شهر اشاره دارد؟

در ادامه جدول‌های هر استان را به‌ تفکیک مشاهده می‌کنید تا مشخص شود هر حرف در پلاک خودروهای شخصی استان‌ها به کدام شهر اشاره دارد.

کپی لینک

تهران (کد ۷۸ و ۲۱)

توجه کنید که کدهای ۱۱، ۲۲، ۳۳ و... مختص شهر تهران هستند. اما کدهای ۷۸ و ۲۱ بین شهرهای اطراف تهران تقسیم شده‌اند:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۱۱، ۲۲، ۳۳، ۴۴، ۵۵، ۶۶، ۷۷، ۸۸، ۹۹، ۱۰، ۲۰، ۴۰، ۵۰، ۶۰

تهران

ب، ج، د، س، ص، ط، ق، ل، م، ن، و، ه، ی

۲۱، ۳۰، ۷۸

اسلامشهر

ب، ی، ق

۷۸، ۲۱، ۳۸

رباط‌کریم

ج، م، ل

۷۸، ۲۱، ۳۰

پاکدشت

ل، ن

۷۸

ری

ن

۷۸

شمیرانات

و

 

کپی لینک

استان خراسان رضوی (کد ۳۲)

کد ۱۲ مخصوص مشهد مقدس است، اما کد ۳۲ این‌گونه تقسیم شده:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۳۲

نیشابور

ب

سبزوار

ج

تربت‌جام

ص

قوچان

ط

گناباد

ق

تربت‌حیدریه

ل

کاشمر

م

تربت‌حیدریه

ن

تایباد

ه

مشهد

و

نیشابور

ی

کپی لینک

استان اصفهان (کد ۲۳)

کد ۱۳ مخصوص شهر اصفهان و کد ۲۳ بین شهرستان‌ها تقسیم شده است:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۲۳

کاشان

ب

نجف‌آباد

ج

شهرضا

د

خمینی‌شهر

س

گلپایگان

ص

نطنز

ط

اردستان

ق

خوانسار

ل

ناپین

م

سمیرم

ن

فلاورجان

ه

فریدون‌شهر

و

لنجان

ی

کپی لینک

استان فارس (کد ۷۳)

کد ۶۳ مخصوص شیراز و کد ۷۳ متعلق به شهرستان‌های فارس است:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۷۳

جهرم

ب

لارستان

ج

داراب

د

فسا

س

کازرون

ص

فیروزآباد

ط

آباده

ق

مرودشت

ل

لامرد

م

نی‌ریز

ن

اقلید

ه

استهبان

و

سپیدان

ی

ممسنی

ی

کپی لینک

استان گیلان (کد ۵۶)

کد ۴۶ مخصوص شهر رشت است. تقسیم‌بندی کد ۵۶ برای سایر شهرها:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۵۶

انزلی

ب

لاهیجان

ج

آستارا

د

طالش

س

رودسر

ص

رودبار

ط

صومعه‌سرا

ق

فومن

ل

لنگرود

م

رضوان‌شهر

ن

ماسال

ه

املش

و

شفت

ی

کپی لینک

استان آذربایجان شرقی (کد ۲۵)

کد ۱۵ مخصوص تبریز و کد ۲۵ برای شهرستان‌ها است:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۲۵

اهر

س

آذرشهر

ی

بستان‌آباد

م

بناب

ل

جلفا

ط

سراب

ص

شبستر

ن

کلیبر

و

مراغه

ب

مرند

ج

میانه

د

هریس

ه

هشترود

ق

کپی لینک

استان خوزستان (کد ۲۴)

کد ۱۴ مخصوص اهواز و کد ۲۴ این‌گونه توزیع شده است:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۲۴

آبادان

ب

خرمشهر

ج

دزفول

د

بهبهان

س

مسجد سلیمان

ص

ماهشهر

ط

آبادان

ق

دشت آزادگان

ق

رامهرمز

ل

اندیمشک

م

شوشتر

ن

ماهشهر

ه

شادگان

ه

شوش

و

ایذه

ی

کپی لینک

استان البرز (کد ۶۸ و ۲۱)

کرج و استان البرز داستان پیچیده‌ای دارند. کد ۶۸ کد اصلی این استان است:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۲۱

ساوجبلاغ

ص

کرج

ل

کرج

و

۳۰

کرج

د، س، ل، م، ه

۳۸

کرج

ب، د، س، م، ن، ه، ی

۶۸

کرج

ب، ج، د، س، ص، ط، ق، ل، م، ن، و، ه، ی

۷۸

ساوجبلاغ

ط

کپی لینک

استان مازندران (کد ۷۲)

ساری (مرکز استان) از کد ۶۲ استفاده می‌کند. کد ۷۲ بین شهرهای پرتردد مازندران تقسیم شده است:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۷۲

آمل

ب

بابل

ج

تنکابن

د

رامسر

س

نوشهر

ص

نور

ط

بهشهر

ق

قائمشهر

ل

بابلسر

م

چالوس

ن

نکا

ه

محمودآباد

و

جویبار

ی

نور

ی

کپی لینک

استان آذربایجان غربی (کد ۲۷)

ارومیه (مرکز استان) از کد ۱۷ استفاده می‌کند. کد ۲۷ متعلق به شهرستان‌ها است:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۱۷

خوی

م

۲۷

خوی

ب

مهاباد

ج

ماکو

د

سلماس

س

نقده

ص

میاندوآب

ط و ن

تکاب

ق

شاهین‌دژ

ل

سردشت

م

بوکان

ن

چالدران

ه

پیرانشهر

و

اشنویه

ی

کپی لینک

استان کرمان (کد ۶۵)

شهر کرمان از کد ۴۵ استفاده می‌کند. کد ۶۵ برای شهرستان‌ها است:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۶۵

رفسنجان

ب

بم

ج

سیرجان

د

بافت

س

جیرفت

ص

زرند

ط

کهنوج

ق

شهر بابک

ل

بردسیر

م

منوجان

ن

راور

ه

عنبرآباد

و

رفسنجان

ی

کپی لینک

استان همدان (کد ۲۸)

شهر همدان کد ۱۸ دارد. کد ۲۸ مربوط به توابع است:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۲۸

نهاوند

ب

ملایر

ج

تویسرکان

د

کبودرآهنگ

س

رزن

ص

بهار

ط

اسدآباد

ق

ملایر

ل

نهاوند

م

ملایر

ن

کپی لینک

استان مرکزی (کد ۵۷)

اراک کد ۴۷ دارد. کد ۵۷ برای شهرستان‌های استان مرکزی است:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

 

 

۵۷

ساوه

ب

خمین

ج

محلات

د

تفرش

س

دلیجان

ص

آشتیان

ط

شازند

ق

زرندیه

ل

کمیجان

ن

ساوه

ه

ساوه

و

کپی لینک

استان کرمانشاه (کد ۲۹)

کرمانشاه کد ۱۹ دارد. کد ۲۹ متعلق به شهرستان‌ها است:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۲۹

اسلام‌آباد غرب

ب

گیلان غرب

ج

سرپل‌ذهاب

د

پاوه

س

کنگاور

ص

قصرشیرین

ط

سقز

ق

جوانرود

ل

صحنه

م

هرسین

ن

اسلام‌آباد غرب

ه

ثلاث باباجانی

و

کپی لینک

استان یزد (کد ۶۴)

شهر یزد کد ۵۴ دارد. کد ۶۴ برای شهرستان‌ها است:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۶۴

اردکان

ب

تفت

ج

میبد

د

بافق

س

مهریز

ص

ابرکوه

ط

خاتم

ل

صدوق (اشکذر)

م

کپی لینک

استان هرمزگان (کد ۹۴)

بندرعباس کد ۸۴ دارد. کد ۹۴ برای سایر بنادر و شهرها است:

کد ایران

نام شهر

حرق پلاک

۹۴

میناب

ب

بندر لنگه

ج

رودان

د

ابوموسی

س

جاسک

ص

بستک

ط

حاجی‌آباد

ق

قشم

ل

میناب

م

بندر لنگه

ن

کپی لینک

استان لرستان (کد ۴۱)

خرم‌آباد کد ۳۱ دارد. کد ۴۱ برای شهرستان‌ها است:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۴۱

بروجرد

ب

الیگودرز

ج

دورود

د

کوهدشت

س

دلفان

ص

ازنا

ط

پل دختر

ق

سلسله

ل

بروجرد

م

بروجرد

ن

دورود

و

کوهدشت

و

کپی لینک

استان قزوین (کد ۸۹)

شهر قزوین کد ۷۹ دارد. کد ۸۹ برای شهرستان‌ها است:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۸۹

تاکستان

ب

بویین زهرا

ج

آبیک

د

تاکستان

س

کپی لینک

استان کردستان (کد ۶۱)

سنندج کد ۵۱ دارد. کد ۶۱ برای شهرستان‌ها است:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۶۱

سقز

ب

بیجار

ج

بانه

د

قروه

س

مریوان

ص

دیواندره

ط

کامیاران

ق

سروآباد

ل

سقز

م

قروه

ن

بانه

ه

مریوان

و

کپی لینک

استان گلستان (کد ۶۹)

گرگان کد ۵۹ دارد. کد ۶۹ برای شهرستان‌ها است:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۶۹

گلستان

ب، ج، د، س، ص

گنبد کاووس

ب

بندرترکمن

ج

کردکوی

د

علی‌آباد

س

آزادشهر

ص

مینودشت

ط

بندرگز

ق

رامیان

ل

آق‌قلا

م

کلاله

ن

گنبد کاووس

ه

کپی لینک

استان اردبیل (کد ۹۱)

در استان اردبیل تمامی کدها تحت ۹۱ است اما حروف تقسیم شده‌اند (حرف ب و ج معمولا برای خود اردبیل است). سایر حروف:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۹۱

اردبیل

ب، ج، د، س، م، و، ی

پارس‌آباد

ص، م، و، ی

خلخال

ط

گرمی

ل

پیله‌سوار

ل

مشکین‌شهر

ل، ن

نیر

م

کوثر

م، و

نمین

ن

کپی لینک

استان بوشهر (کد ۵۸)

بوشهر کد ۴۸ دارد. کد ۵۸ برای شهرستان‌ها است:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۵۸

دشتستان

ب، م، و

گناوه

ج، ه

کنگان، عسلویه

د، ن

تنگستان

س

دشتی

ص، ی

دیر

ط

دیلم

ق

جم

ل

کپی لینک

استان زنجان (کد ۹۷)

زنجان کد ۸۷ دارد. کد ۹۷ برای شهرستان‌ها است:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۹۷

ابهر

ب

خدابنده

ج

خرم‌دره

د

ایجرود

س

طارم

ص

ماه‌نشان

ط

ابهر

ق

کپی لینک

استان سیستان و بلوچستان (کد ۹۵)

زاهدان کد ۸۵ دارد. کد ۹۵ برای شهرستان‌ها است:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۹۵

زابل

ب

زابل

ب

ایرانشهر

ج

خاش

د

سراوان

س

نیکشهر

ص

سرباز

ط

چابهار

ق

زابل

ل

ایرانشهر

م

سراوان

ن

زابل

و

کپی لینک

استان سمنان (کد ۹۶)

شهر سمنان (مرکز استان) از کد ۸۶ استفاده می‌کند. اما کد ۹۶ بین شهرستان‌های مهم این استان تقسیم شده است:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۹۶

ب

دامغان

ج

شاهرود

د

گرمسار

س

مهدی‌شهر

ص

شاهرود

ط

شاهرود

کپی لینک

استان چهارمحال و بختیاری (کد ۸۱)

شهرکرد (مرکز استان) کد ۷۱ دارد و کد ۸۱ مخصوص سایر شهرستان‌ها است:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۸‍۱

بروجن

ب و ق

لردگان

س

فارسان

د

اردل

ج

کوهرنگ

ص

کیار

ط

بن

ق

کپی لینک

استان کهگیلویه و بویراحمد (کد ۴۹)

این استان به دلیل جمعیت کمتر، فقط یک کد اصلی (۴۹) دارد که هم برای یاسوج و هم شهرستان‌ها استفاده می‌شود، اما حروف آن‌ها تفکیک شده است. (حروف ابتدایی مثل الف و... برای یاسوج است).

کد ایران

نام شهر

حرف پلام

۴۹

یاسوج

ب

یاسوج

ج

یاسوج

د

گجساران

ص

کهگیلویه

ط

دنا

ق

گچساران

ل

کپی لینک

استان ایلام (کد ۹۸)

استان ایلام فقط کد ۹۸ را دارد. حروف ابتدایی برای شهر ایلام است و حروف زیر برای سایر شهرهای استان درنظر گرفته شده‌اند:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۹۸

ایلام

ب، ج، د

مهران

ص

بدره

ط

دهلران

ق

چرداول

ل

ایوان

م

آبدانان

ن

کپی لینک

استان خراسان جنوبی (کد ۵۲)

کد اصلی این استان ۵۲ است. حروف ابتدایی برای بیرجند (مرکز استان) و حروف زیر برای شهرستان‌ها رزرو شده است:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۳۲

بیرجند

د

۵۲

بیرجند

ب

بیرجند

ج

بیرجند

د

قاپنات

ص

فردوس

ط

نهبندان

ق

سربیشه

ل

۶۴

طبس

ق

کپی لینک

استان خراسان شمالی (کد ۲۶)

کد اصلی استان ۲۶ است. بجنورد (مرکز استان) حروف اول را دارد و سایر حروف به ترتیب زیر توزیع شده‌اند:

کد ایران

نام شهر

حرف پلاک

۳۲

بجنورد

ب، ج، د، س، ص

۲۶

شیروان

ص

اسفراین

ج

مانه و سملقان

د

فاروج

م

شیروان

ب

اسفراین

ط

مانه و سملقان

ل

بجنورد

ب، ج، د

جاجرم و گرمه

ق

سوالات متداول

مقاله رو دوست داشتی؟
نظرت چیه؟

به محتوای این مطلب چه امتیازی میدی؟

نظر شما برامون مهمه و به بهتر شدن کیفیت مطالب کمک می‌کنه.

۱ - بسیار بد۱۰ - بسیار خوب

نظرات

از دیگر اعضاء خانواده قلم