تولیدکنندگان الماس آزمایشگاهی چین با فشار قیمتی و رقابت شدید، بازار جواهرات را به سمت مواد پیشرفته‌ی تراشه و هوش مصنوعی ترک می‌کنند.
حدود ۷۰ درصد از دو میلیون قیراط الماس مصنوعی که سالانه در کارخانه‌ی فنگ کانجون تولید می‌شود، به بازار جواهرات می‌رود؛ اما این کارآفرین چینی معتقد است آینده‌ی صنعت الماس در کاربردهای پیشرفته‌تری مانند نیمه‌رساناها، سرورهای هوش مصنوعی و فناوری‌های کوانتومی رقم خواهد خورد.
به گزارش رویترز، تولیدکنندگان چینی که حدود نیمی از بازار جهانی الماس آزمایشگاهی را در اختیار دارند، در پی تشدید رقابت و کاهش قیمت‌ها، به‌دنبال ورود به صنایع فناوری هستند. این تغییر مسیر می‌تواند جایگاه الماس مصنوعی را در رقابت فناورانه‌ی چین و آمریکا پررنگ‌تر کند.
فنگ، بنیان‌گذار کارخانه‌ی جیارویفو، قصد دارد تا سال ۲۰۳۰ سهم الماس‌های مورد استفاده در کاربردهای صنعتی و فناورانه را به بیش از ۵۰ درصد برساند و سهم جواهرات را به حداکثر ۳۰ درصد کاهش دهد.
چرا صنعت تراشه به الماس مصنوعی علاقه‌مند شده است؟
الماس به‌دلیل رسانایی حرارتی بسیار بالا، می‌تواند به دفع گرمای تراشه‌ها و تجهیزات پردازشی کمک کند. این ویژگی با افزایش مصرف انرژی و حرارت تولیدشده در سرورهای هوش مصنوعی اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
آژانس بین‌المللی انرژی در گزارشی در سال ۲۰۲۵ پیش‌بینی کرد که مصرف برق دیتاسنترها تا سال ۲۰۳۰ بیش از دو برابر شود و به حدود ۹۴۵ تراوات‌ساعت برسد؛ عددی تقریباً معادل مصرف سالانه‌ی برق ژاپن.
الماس رسانایی حرارتی بالایی دارد
تحلیلگران معتقدند استفاده از الماس برای مدیریت حرارت، در کوتاه‌مدت امکان تجاری‌سازی بیشتری نسبت‌به ساخت نیمه‌رساناهای مبتنی بر الماس دارد. تولید الماس مناسب برای تراشه‌ها به خلوص بالاتر و استانداردهای سخت‌گیرانه‌تری نسبت به الماس‌های صنعتی رایج نیاز دارد.
رسانه‌های چینی گزارش داده‌اند که هواوی و TSMC در حال بررسی استفاده از الماس مصنوعی برای خنک‌سازی تراشه‌ها هستند. لنوو نیز لپ‌تاپی در بازار چین عرضه کرده که به گفته‌ی خودش، از ماده‌ی خنک‌کننده‌ی ترکیبی الماس و مس بهره می‌برد.
در صورت گسترش استفاده از این فناوری، پخش‌کننده‌های حرارتی الماسی می‌توانند با برخی محصولات موجود در بازار مدیریت حرارت رقابت کنند؛ بازاری که شرکت‌هایی مانند هنکل آلمان، داو آمریکا و شین‌اتسو ژاپن در آن حضور دارند. این سه شرکت به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
سرمایه‌گذاری شرکت‌ها روی کاربردهای جدید الماس
برخی تولیدکنندگان چینی از همین حالا برای ورود به این بازار سرمایه‌گذاری کرده‌اند. شرکت هنان لی‌لیانگ دایموند قصد دارد یک میلیارد یوان (حدود ۱۴۹ میلیون دلار) از سرمایه‌ای را که پیش‌تر برای توسعه‌ی تولید الماس جواهری جمع‌آوری کرده بود، به پروژه‌ی تولید الماس کاربردی اختصاص دهد.
این حرکت به چین محدود نیست. در ماه ژوئن (خرداد و تیر)، شرکت المنت سیکس، زیرمجموعه‌ی دی بیرز، و شرکت ژاپنی اوربری از تولید ویفرهای الماس تک‌کریستال سه اینچی خبر دادند. این دو شرکت همچنین برای تولید ویفرهای دو اینچی در ایالت اورگان آمریکا آماده می‌شوند.
دولت اسپانیا نیز ۷۵۳ میلیون یورو، معادل حدود ۸۶۸ میلیون دلار، در کارخانه‌ی دایموند فاندری در شهر تروخیو سرمایه‌گذاری می‌کند. این کارخانه در صورت تکمیل، به نخستین تولیدکننده‌ی بزرگ‌مقیاس زیرلایه‌های الماسی مورد استفاده در نیمه‌رساناها در اروپا تبدیل خواهد شد.
در اوایل اکتبر نیز شرکت آمریکایی فرور سیستمز محصول LiquidJet Diamond را معرفی کرد؛ سامانه‌ی خنک‌کننده‌ای که از صفحه‌ی سرد چندمرحله‌ای و پخش‌کننده‌ی حرارتی الماسی بهره می‌برد.
رابرت بوکه، مشاور مستقل صنعت الماس، معتقد است ظرفیت اقتصادی کاربردهای فناورانه و صنعتی الماس می‌تواند به‌مراتب بیشتر از بازار خرده‌فروشی جواهرات الماسی باشد؛ بازاری که ارزش سالانه‌ی آن حدود ۱۰۰ میلیارد دلار برآورد می‌شود.
کارخانه‌هایی که میلیاردها سال فرایند طبیعی را به چند روز کاهش داده‌اند
استان هنان در مرکز چین، قطب اصلی تولید الماس مصنوعی این کشور محسوب می‌شود و حدود ۸۰ درصد تولید داخلی را در اختیار دارد. کارخانه‌ی جیارویفو یکی از صدها تولیدکننده‌ی مستقر در این منطقه است.
الماس آزمایشگاهی با بازسازی شرایط فشار و دمای بالای تشکیل الماس طبیعی تولید می‌شود و از نظر ساختار و ویژگی‌های فیزیکی، همان الماس است.
در کارخانه‌ی فنگ، هر دستگاه می‌تواند طی ۶ روز حدود ۱۲۰ قیراط الماس خام تولید کند. این کارآفرین ۵۵۰ دستگاه در اختیار دارد که قیمت هرکدام حدود سه میلیون یوان و وزنشان بیش از ۱۰۰ تن است.
ظرفیت تولید یادشده باعث شده خروجی سالانه‌ی شرکت از زمان تأسیس در سال ۲۰۱۹، ده برابر شود و در سال ۲۰۲۵ به دو میلیون قیراط برسد؛ مقداری معادل حدود ۹ درصد تولید سالانه‌ی شرکت دی بیرز در همان سال.
گسترش سریع تولید الماس مصنوعی در چین به افت قیمت‌ها و کاهش جذابیت اقتصادی بازار جواهرات منجر شده است. به‌گفته‌ی فنگ، حاشیه‌ی سود ناخالص الماس جواهری بین ۳۰ تا ۴۰ درصد است، درحالی‌که این رقم برای الماس صنعتی به حدود ۵۰ درصد می‌رسد.
او به همین دلیل به‌جای افزایش بیشتر ظرفیت تولید، قصد دارد محصولات کارخانه را به‌سمت کاربردهای صنعتی با ارزش افزوده‌ی بالاتر هدایت کند.
الماس مصنوعی وارد رقابت تجاری چین و آمریکا می‌شود
دولت چین نیز به اهمیت راهبردی این صنعت توجه کرده است. پکن در سال ۲۰۲۴ صادرات ماشین‌آلات و قطعات کلیدی مرتبط با تولید الماس مصنوعی را محدود کرد و در سال ۲۰۲۵ محصولات بیشتری را به فهرست کنترل صادرات افزود. بااین‌حال، اجرای محدودیت‌های جدید براساس توافق تجاری چین و آمریکا در اکتبر گذشته، برای یک سال به تعویق افتاد.
مانان گوئنکا، مدیر شرکت مشاوره‌ی کن ریسرچ، می‌گوید تغییر مسیر صنعت الماس پیامدهای مستقیمی برای زنجیره‌های تأمین فناوری در جهان دارد. به‌اعتقاد او، الماس مصنوعی ممکن است در آینده در کنار نیمه‌رساناها، عناصر خاکی کمیاب و تجهیزات پیشرفته، به یکی از موضوعات مهم مذاکرات تجاری تبدیل شود.
البته میزان تقاضای آینده هنوز مشخص نیست. استفاده‌ی گسترده از الماس در تجهیزات الکترونیکی پیشرفته به توسعه‌ی فناوری تولید و کاهش هزینه‌ها وابسته است و سرمایه‌گذاری بیش‌ازحد می‌تواند بار دیگر به مازاد ظرفیت در صنعت چین منجر شود.
با وجود ابهام‌ها، فنگ نسبت‌به آینده خوش‌بین است و بازار کاربردهای جدید الماس را بازاری با ظرفیت صدها میلیارد یا حتی تریلیون‌ها یوان می‌داند. او می‌گوید شرکتش به‌صورت راهبردی در حال توسعه‌ی محصولاتی است که کاربردهای سنتی الماس را با کاربردهای فناورانه‌ی نسل بعد جایگزین کنند.
