نهاد حمایت از مصرفکننده در هند دامنهی بررسی خود دربارهی اپل را گسترش داد و اکنون شرطهای گارانتی نرمافزاری این شرکت را در پروندهی مرتبط با بهروزرسانی iOS 18 زیر ذرهبین برده است؛ پروندهای که بهگفتهی مقامهای هندی، میتواند پای هزینههای سنگین تعمیر، بازپرداخت و حتی تغییر در شیوههای تجاری اپل را هم وسط بکشد.
بر اساس گزارش اختصاصی رویترز، نهاد حمایت از مصرفکننده در هند در حال بررسی این موضوع است که آیا بهروزرسانی iOS 18 به نمایشگر و کارکرد آیفونها آسیب زد و کاربران را ناچار کرد برای تعمیر، مبالغی «سرسامآور» بپردازند یا نه. اپل در نامهای اتهامها را رد کرده و گفته نبودِ گارانتی برای نرمافزار با استانداردهای جهانی صنعت همخوانی دارد و iOS 18 هم مشکل سیستمی نداشته است.
پرونده فقط دربارهی چند شکایت پراکنده نیست. مقامهای هندی میگویند ماجرا میتواند به الگوی حقوقی تازهای در بازار مصرفی این کشور تبدیل شود؛ بازاری که اپل در آن همزمان در حال افزایش تولید آیفون و بالا بردن سهم خود است، اما در کنار آن با فشارهای ضدانحصاری داخلی هم دستوپنجه نرم میکند.
ماجرا از کجا شروع شد؟
طبق اسناد، ادارهی مرکزی حمایت از مصرفکنندهی هند (CCPA) سال گذشته به اپل اطلاع داده بود که شکایتهای متعددی دریافت کرده است. در آن شکایتها آمده بود که انتشار iOS 18 در اواخر ۲۰۲۴ باعث بروز اختلال در نمایشگر و میکروفون و چند ایراد دیگر شده و کاربران برای رفع مشکل ناچار به پرداخت هزینهی تعمیر شدهاند، زیرا برای نرمافزار گارانتیای در کار نیست.
رگولاتور هند بعدتر به اپل اعلام کرد که موضوع را به مرحلهی «بررسی تفصیلی» فرستاده است. همین جمله وزن پرونده را بالا برد؛ چون نشان میداد پاسخهای اپل، دستکم تا آن مقطع، نهاد ناظر را قانع نکرده بودند. در یادداشت رسمی رگولاتور آمده بود که پرونده به «نقضهای ادعایی حقوق مصرفکننده» مربوط میشود.
اپل در بیانیهای گفت در هند هیچ مشکل یا نگرانی ایمنی مرتبط با iOS 18 شناسایی نکرده و با مقامهای مسئول همکاری خواهد کرد تا دربارهی بازخورد مشتریان دربارهی این نرمافزار شفافسازی شود.
نقطهی اصلی اختلاف، بندهای گارانتی در قراردادهای نرمافزاری اپل است. در این قراردادها آمده که نرمافزار «بدون هیچگونه گارانتی» ارائه میشود و اگر نقص از خود نرمافزار ناشی شود، کاربر باید تمام هزینهی تعمیر را بپردازد. گارانتی محدود جهانی اپل فقط سختافزار را پوشش میدهد.
اپل در پاسخ خود به بررسیکنندگان نوشته بود که این بند غیرعادی نیست، چون کاربر پیش از نصب از آن مطلع میشود و بسیاری از غولهای الکترونیک، از جمله سونی و سامسونگ، ساختاری مشابه دارند. اپل همچنین استدلال کرده که اگر هر مشکل نرمافزاری بهعنوان نقض گارانتی تلقی شود، عملا هر ارائهدهندهی نرمافزار به بیمهگر تمام ریسکهای فناورانه تبدیل خواهد شد.
با این حال، CCPA میگوید اپل حقوق مصرفکنندگان را نقض کرده است. بهگفتهی نهاد ناظر، شکایتها فقط دربارهی نقص فنی ساده نیستند، بلکه به هزینهای مربوط میشوند که کاربران پس از بهروزرسانی مجبور شدهاند برای تعویض نمایشگر یا تعمیر قطعات بپردازند.
اپل میگوید iOS 18 با آزمایشهای سختگیرانه منتشر شده و پروندهی CCPA بر پایهی فقط ۷۵ شکایت شکل گرفته است. این شرکت همچنین ادعا میکند تا سال ۲۰۲۶ فقط حدود ۱۱ درصد از آیفونها هنوز از iOS 18 استفاده میکردند.
در سوی دیگر، مقامهای هندی بر دامنهی حقوقی ماجرا تأکید دارند. کرتی مهاآپاترا، وکیل ساکن دهلی نو و متخصص قوانین مصرفکننده، گفته است قانون هند به بازرسها اجازه میدهد پیش از صدور گزارش نهایی، اسناد را مطالبه کنند و جلسهی استماع برگزار کنند. او توضیح داده که اگر شرایط قراردادی یا بندهای گارانتی بخشی از رفتار ناعادلانهی ادعایی باشند، CCPA میتواند از شرکت بخواهد اطلاعات دقیقتری در اختیار مشتریان بگذارد.
طبق ارزیابی مطرحشده در پرونده، هزینهی تعمیر نمایشگر آیفون ۱۵ حدود ۲۷٬۹۰۰ روپیه، معادل ۲۹۱ دلار، برآورد شده است؛ عددی که بیش از حدود یکسوم قیمت خردهفروشی دستگاه را تشکیل میدهد. CCPA در نامهی خود به اپل نوشته که گرفتن هزینه از مصرفکنندگان برای مشکلاتی که از «سهلانگاری شرکت» ناشی شده باشد، با اصل تجارت منصفانه سازگار نیست.
سؤال محوری حالا روشنتر شده است. آیا یک بهروزرسانی نرمافزاری که کاربران آن را عامل خرابی میدانند، میتواند اپل را به جایی برساند که نهفقط پاسخگو باشد، بلکه بندهای استاندارد گارانتی خود را هم در یکی از مهمترین بازارهای جهان بازنویسی کند؟ پاسخ را فعلا نمیدانیم.
