دانشمندان گونهای تازه از گربههای وحشی را در بولیوی شناسایی کردهاند که درحالحاضر فقط یک نمونهی زنده و تأییدشده از آن پیدا شده است. این گربهی کوچک و خالدار که اندازهای تقریباً در حد گربهی خانگی دارد، سالها با دیگر گربهسانان وحشی منطقه اشتباه گرفته میشد و به همین دلیل از نگاه پژوهشگران پنهان مانده بود.
اکنون بررسیهای ژنتیکی نشان میدهد که این جانور به گونهای مستقل تعلق دارد. گونهی جدید لئوپاردوس تیلکایو (Leopardus tilcayo) نامگذاری شده و بخشی از گروهی از گربهسانان کوچک موسوم به «گربههای ببری» است که در بخشهایی از آمریکای مرکزی و جنوبی، از کاستاریکا گرفته تا بولیوی و آرژانتین زندگی میکنند. این نخستین بار در بیش از یک قرن گذشته است که گونهای جدید و زنده از گربهسانان بهطور رسمی نامگذاری و توصیف میشود.
گربههای ببری جثهی کوچکی دارند و بدنشان با لکهها و نوارهایی پوشیده شده است که شباهت زیادی میان گونههای مختلف ایجاد میکند. همین شباهت ظاهری باعث شده حتی متخصصان نیز در بسیاری از موارد نتوانند آنها را فقط براساس ظاهر از یکدیگر تشخیص دهند.
پخش از رسانه
پائولا نوگالس-آسکارونز، پژوهشگر دانشگاه مایور د سان آندرس در لاپاز بولیوی، کشف گونهی جدید را نتیجهای غیرمنتظره توصیف میکند. به گفتهی وی، این یافته نشان میدهد برای کشف گونههای ناشناخته لزوماً نیازی نیست دانشمندان به جزایر دورافتاده، آتشفشانها یا اعماق اقیانوسها بروند و حتی در مناطق جنگلی روی خشکی نیز هنوز جانورانی وجود دارند که علم آنها را بهدرستی شناسایی نکرده است.
داستان کشف لئوپاردوس تیلکایو از گربهای ۱۰ ساله به نام «تیگرینو» آغاز شد که اکنون در پناهگاه حیوانات وحشی در بولیوی نگهداری میشود. این حیوان تنها نمونهی زندهای است که تاکنون تعلق آن به گونهی جدید با اطمینان تأیید شده است.
تنها نمونهی زندهی تأییدشده از گونهی تازهشناساییشده، گربهای ۱۰ ساله به نام تیگرینو است که در پناهگاهی در بولیوی نگهداری میشود
به نوشته بیبیسی، تیگرینو سالها پیش بهوسیلهی یکی از ساکنان محلی در جنگل پیدا شد. فردی که آن را پیدا کرده بود ابتدا تصور میکرد با یک بچهگربهی معمولی روبهرو است، اما با رشد حیوان مشخص شد رفتار و ویژگیهایش با گربهی خانگی تفاوت دارد.
نوگالس-آسکارونز هنگام فعالیت داوطلبانه در پناهگاه متوجه شد تیگرینو با گربههای وحشی شناختهشدهی منطقه تفاوتهایی دارد. او پیشتر نیز دربارهی مشاهدهی گربههای کوچک و ناشناخته در جنگلهای یونگاس بولیوی شنیده بود، اما این گزارشها بهطور علمی بررسی نشده بود.
برای روشنشدن هویت تیگرینو، گروهی از پژوهشگران بولیوی و متخصصان کشورهای دیگر مطالعهای ژنتیکی را آغاز کردند. آنها DNA گربههای زنده و نمونههای نگهداریشده در موزهها را بررسی و با یکدیگر مقایسه کردند تا روابط خویشاوندی میان گونههای مختلف گربههای ببری مشخص شود.
ادواردو ایزیریک، متخصص ژنتیک حفاظت از دانشگاه کاتولیک پاپی ریو گرانده دو سول برزیل، میگوید اطلاعات موجود دربارهی این گربهها بسیار محدود بوده است. تصاویر و گزارشهای ثبتشده از آنها کم است و نمونهی مشخصی از گونهی تازهشناساییشده نیز در موزهها وجود نداشت. به همین دلیل، این جانور عملاً برای سالها از دید پژوهشگران دور مانده بود.
نتایج پژوهش فقط به معرفی یک گونهی تازه محدود نمیشود. دادههای ژنتیکی پژوهشگران نشان میدهد احتمالاً آنچه پیشتر سه گونهی گربهی ببری در نظر گرفته میشد، درواقع شامل پنج گونهی مستقل است. لئوپاردوس تیلکایو یکی از این گونهها بهشمار میرود و احتمالاً در مناطق جنگلی بولیوی زندگی میکند.
پژوهشگران معتقدند تیگرینو تنها عضو زندهی این گونه نیست و نمونههای دیگری از لئوپاردوس تیلکایو احتمالاً هنوز در جنگلهای بولیوی زندگی میکنند
البته وجود فقط یک نمونهی تأییدشده به این معنی نیست که تیگرینو آخرین عضو زندهی گونهی خود است. پژوهشگران معتقدند اعضای دیگری از این گونه در طبیعت وجود دارند، اما هنوز شناسایی و ثبت نشدهاند. پیداکردن جمعیتهای وحشی این گونه یکی از مهمترین مراحل بعدی پژوهش خواهد بود.
کارولین سارتور از واحد پژوهش حفاظت از حیاتوحش دانشگاه آکسفورد میگوید شناسایی دقیق گونهها برای حفاظت از آنها ضروری است. اگر مشخص نباشد یک گونه دقیقاً چه ویژگیهایی دارد و در چه مناطقی زندگی میکند، تعیین وضعیت جمعیت و طراحی برنامهی حفاظتی برای آن تقریباً غیرممکن خواهد بود.
- 4 روز قبلمطالعه '3
- 30 دی 02مطالعه '3
- 21 مرداد 05مطالعه '4
به گفتهی سارتور، اندازهی این گربهها تقریباً با گربههای خانگی برابری میکند و شاید انتظار برود که جانورانی با چنین جثهای تاکنون بهطور کامل شناسایی شده باشند. بااینحال کشف جدید نشان میدهد در بعضی از مناطق کمتر مطالعهشدهی جهان هنوز بخش قابلتوجهی از تنوع زیستی ناشناخته باقی مانده است.
گربههای ببری با تهدیدهای متعددی روبهرو هستند. جنگلزدایی، نابودی و تکهتکهشدن زیستگاه و شکار غیرقانونی از مهمترین عوامل تهدیدکنندهی این جانوران محسوب میشوند و چند گونهی شناختهشده از این گروه در ردهی گونههای آسیبپذیر قرار دارند.
وضعیت حفاظتی لئوپاردوس تیلکایو هنوز بهطور رسمی ارزیابی نشده است، زیرا تا پیش از مطالعهی جدید اساساً بهعنوان گونهای مستقل شناخته نمیشد. پژوهشگران اکنون باید محل پراکندگی، تعداد جمعیتهای باقیمانده و تهدیدهای اصلی این جانور را مشخص کنند.
کشف جدید حتی میتواند تعداد رسمی گونههای خانوادهی گربهسانان را نیز تغییر دهد. همهی گربههای امروزی، از گربههای خانگی گرفته تا شیر، پلنگ و ببر، به خانوادهی گربهایان تعلق دارند. در ردهبندی رایج، ۴۱ گونهی زنده از این خانواده شناخته میشود. اگر نتایج مطالعهی جدید و جداسازی چند گونهی دیگر از گربههای ببری در ردهبندیهای علمی پذیرفته شود، تعداد گونههای شناختهشدهی این گروه ممکن است به ۴۴ یا حتی ۴۵ گونه افزایش پیدا کند.
وضعیت حفاظتی لئوپاردوس تیلکایو هنوز ارزیابی نشده و پراکندگی، جمعیت و تهدیدهای اصلی آن نیز مشخص نیست
اندرو کیچنر، متخصص پستانداران در موزههای ملی اسکاتلند که در پژوهش جدید مشارکت نداشته است، گربههای ببری آمریکای جنوبی را از دشوارترین گروهها از نظر ردهبندی جانوری میداند. شباهت بسیار زیاد گونهها به یکدیگر و کمبود نمونههای موزهای باعث شده دانشمندان برای دههها در تعیین مرز میان گونههای مختلف با مشکل روبهرو باشند.
مطالعات ژنتیکی در سالهای اخیر این تصویر را تغییر دادهاند. DNA نشان میدهد جانورانی که ممکن است از نظر ظاهری تقریباً یکسان به نظر برسند، گاهی تاریخچهی تکاملی متفاوتی دارند و باید بهعنوان گونههای جداگانه شناخته شوند. کشف گربهی تیلکایا نیز نمونهی تازهای از همین مسئله است؛ گربهای که سالها در جنگلهای بولیوی حضور داشت، اما تا زمانی که پژوهشگران سراغ DNA آن نرفتند، هویت واقعیاش ناشناخته باقی مانده بود.
نتایج مطالعه در مجلهی Current Biology منتشر شده است.
