با آپیرون آشنا شوید؛ نسل جدید هواپیمای ویرجین گلکتیک برای سفر به لبه فضا

شرکت ویرجین گلکتیک به‌طور رسمی از نخستین فضاپیمای نسل جدید خود با نام «آپیرون» رونمایی کرد؛ هواپیمایی فضایی که قرار است با افزایش ظرفیت مسافران و تعداد پروازها، گردشگری زیرمداری را وارد مرحله تازه‌ای کند.

آپیرون نخستین نمونه از نسل جدید فضاپیماهای کلاس دلتای ویرجین گلکتیک است که با هدف افزایش تعداد پروازهای تجاری و کاهش هزینه‌های عملیاتی توسعه یافته است. این هواپیما در نخستین پرواز خود در زیر بال‌های «VMS Eve»، هواگرد حامل خود به فرودگاه اسپیس‌پورت آمریکا در نیومکزیکو منتقل شد و اکنون برای آغاز آزمایش‌های پروازی آماده می‌شود.

نام آپیرون از مفهومی در فلسفه یونان باستان به معنای «بی‌کران» یا «نامحدود» گرفته شده است. این نام در یک رأی‌گیری عمومی انتخاب شد و هزاران نفر از بیش از ۸۰ کشور جهان در انتخاب آن مشارکت داشتند.

آپیرون هم‌زمان با رونمایی، نخستین پرواز خود را نیز البته نه به‌عنوان هواپیمایی مستقل تجربه کرد. این هواپیمای فضایی درحالی‌که به زیر بال‌های وی‌ام‌اس ایو متصل بود، از تاسیسات تولیدی ویرجین در میزای آریزونا به سایت پرتاب خود، یعنی فرودگاه اسپیس‌پورت آمریکا در نیومکزیکو پرواز کرد.

ایو ۲۸ اکتبر ساعت ۲۰:۵۹ به وقت ایران به پرواز درآمد و در ساعت ۲۲:۲۹ در مقصد فرود آمد. در این پرواز، مایکل ماسوسی به‌عنوان خلبان فرمانده و دن آلیکس به‌عنوان خلبان ایو حضور داشتند و توری کرایتون نیز به‌عنوان مهندس آزمایش پرواز همراه آن‌ها بود.

این پرواز انتقالی، نخستین حضور آپیرون در آسمان بود و نباید آن را با نخستین پرواز مستقل یا آزمایش موتور موشکی آن اشتباه گرفت. فضاپیمای جدید پس از رسیدن به پایگاه عملیاتی خود، باید مراحل یکپارچه‌سازی و اعتبارسنجی نرم‌افزارهای اویونیک و آماده‌سازی برای آزمایش‌های پروازی را پشت سر بگذارد.

فناوری پرتاب آپیرون تفاوت اساسی با موشک‌های متداول فضایی دارد. این هواپیمای فضایی مانند نسل قبلی خود به شیوه‌ی پرتاب هوایی به لبه فضا می‌رسد؛ بدین معنا که ابتدا هواپیمای حامل آن را تا ارتفاعی در حدود ۱۳٫۷ کیلومتری از سطح زمین بالا می‌برد و سپس رها می‌کند.

پس از جدایی از هواپیمای حامل، موتور موشکی آپیرون روشن می‌شود و هواپیما با شتاب‌گرفتن به سمت ارتفاعات بالاتر حرکت می‌کند. این وسیله برای پروازهای زیرمداری طراحی شده است و قرار نیست مانند فضاپیماهای مداری وارد مدار زمین شود.

آپیرون در جریان پروازهای تجاری می‌تواند به ارتفاع حدود ۸۷ کیلومتری برسد. هرچند این ارتفاع در محدوده پروازهای زیرمداری تعریف می‌شود، همچنان پایین‌تر از خط کارمان در ارتفاع ۱۰۰ کیلومتری است؛ مرزی که معمولاً برای تعریف آغاز فضا به کار می‌رود.

مسافران در اوج پرواز چند دقیقه بی‌وزنی را تجربه می‌کنند و می‌توانند با باز کردن کمربندهای خود در کابین شناور شوند. همچنین، انحنای زمین را در پس‌زمینه تاریک آسمان مشاهده خواهند کرد. پس از پایان این تجربه، آپیرون به زمین بازمی‌گردد و مانند هواپیماهای معمولی روی باند فرود می‌آید.

مهم‌ترین تفاوت نسل جدید فضاپیماهای ویرجین گلکتیک با مدل پیشین، ظرفیت بیشتر و قابلیت انجام پروازهای پرتعدادتر است.

فضاپیمای قبلی شرکت به نام وی‌اس‌اس یونیتی (VSS Unity)، ظرفیت حمل چهار مسافر را داشت؛ اما آپیرون می‌تواند شش مسافر را به همراه دو خلبان جابه‌جا کند. بدین ترتیب، ویرجین گلکتیک در هر پرواز دو صندلی تجاری بیشتر در اختیار خواهد داشت.

شرکت همچنین اعلام کرده است که فضاپیماهای کلاس دلتا برای انجام حداکثر دو پرواز در هفته طراحی شده‌اند و عمر عملیاتی هدف‌گذاری‌شده‌ی آن‌ها از ۵۰۰ مأموریت فراتر می‌رود. این در حالی است که یونیتی معمولاً به فاصله زمانی بیشتری برای آماده‌سازی مجدد نیاز داشت و در طول عمر عملیاتی خود تنها هفت پرواز تجاری زیرمداری انجام داد.

ویرجین گلکتیک امیدوار است با افزایش تعداد پروازها و کاهش نیاز به تعمیر و نگهداری میان مأموریت‌ها، هزینه عملیاتی هر پرواز را کاهش دهد و مدل تجاری پایدارتری برای گردشگری فضایی ایجاد کند.

بازگشت ویرجین گلکتیک به پروازهای تجاری در شرایطی اتفاق می‌افتد که بازار گردشگری زیرمداری با محدودیت گزینه‌ها روبه‌رو است. این شرکت پس از آخرین پرواز تجاری یونیتی در ژوئن ۲۰۲۴، فعالیت‌های گردشگری خود را متوقف کرد تا منابعش را روی طراحی و ساخت نسل جدید فضاپیماها متمرکز کند.

از سوی دیگر، بلو ارجین، شرکت فضایی جف بیزوس نیز در ژانویه ۲۰۲۶ اعلام کرد که پروازهای گردشگری زیرمداری فضاپیمای نیوشپرد را دست‌کم برای دو سال متوقف می‌کند تا روی ساخت ماه‌نشین‌های مورد نیاز برای برنامه آرتمیس ناسا تمرکز کند.

ویرجین گلکتیک پیش‌تر فروش تعداد محدودی بلیت برای پروازهای جدید را با قیمت ۷۵۰هزار دلار برای هر صندلی آغاز کرده بود. به گزارش اسپیس‌دات‌کام، این بلیت‌ها به فروش رسیده‌اند و شرکت قصد دارد سری بعدی صندلی‌ها را با قیمت ۸۵۰هزار دلار عرضه کند. طبق گزارش این رسانه، نزدیک به ۷۰۰ مشتری نیز در انتظار تجربه سفر فضایی با ویرجین گلکتیک هستند.

برنامه کنونی ویرجین گلکتیک این است که پس از تکمیل آزمایش‌های زمینی و پروازی آپیرون، پروازهای تجاری آن را از سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۷ آغاز کند. فضاپیمای دوم کلاس دلتا نیز در دست ساخت است و انتظار می‌رود در اواخر سه‌ماهه دوم یا اوایل سه‌ماهه سوم همان سال وارد خدمت شود.

رونمایی از آپیرون را می‌توان گام مهمی در تلاش ریچارد برانسون برای گسترش گردشگری فضایی دانست؛ صنعتی که با وجود جذابیت فراوان، همچنان با چالش هزینه‌های سرسام‌آور توسعه و نگهداری وسایل نقلیه فضایی روبه‌رو است. موفقیت نسل جدید فضاپیماهای ویرجین گلکتیک به این بستگی دارد که آیا این شرکت می‌تواند وعده پروازهای پرتعدادتر و ارزان‌تر از نظر عملیاتی را در عمل محقق کند یا خیر.