هواپیمای ایکس ۵۹ ناسا در آستانه انجام اولین پرواز مافوق صوت خود است

جت X-59 ناسا سرانجام قرار است اولین پرواز آزمایشی مافوق صوت خود را انجام دهد و دیوار صوتی را با کمترین صدای ممکن بشکند. هدف این هواپیما که با طراحی بسیار کشیده و غیرمعمول ساخته شده، کاهش شدت صدای انفجار صوتی (سونیک بوم) هنگام شکستن دیوار صوتی است.

ناسا با اجرای پروژه X-59 درصدد ابداع فناوری‌های «مافوق صوت کم‌صدا» بوده است. این فناوری‌ها می‌توانند به طراحی هواپیماهایی منجر شوند که اثرات انفجار صوتی را روی زمین به حداقل می‌رسانند؛ موضوعی که ممکن است در نهایت به برداشته‌شدن محدودیت‌های کنونی پرواز مافوق صوت کمک کند.

ناسا به‌تازگی اعلام کرد که ایکس-۵۹ پس از انجام نخستین پرواز آزمایشی در اکتبر ۲۰۲۵ و انجام ۱۴ پرواز آزمایشی از مارس ۲۰۲۶، بالاخره آماده انجام نخستین پرواز مافوق صوت خود در ماه جاری است. طبق اعلام سازمان فضایی، این هواپیما در ارتفاع تقریباً ۱۶٫۷ کیلومتری به سرعت ماخ ۱٫۴ (معادل ۱۴۸۹ کیلومتر بر ساعت) خواهد رسید.

ناسا تا به امروز چندین مرحله مهم را در برنامه آزمایشی ایکس-۵۹ پیش از اولین تلاش برای پرواز مافوق صوت، پشت سر گذاشته است. ماه گذشته، این هواپیما برای نخستین بار ارابه فرود خود را جمع کرد و شکل واقعی‌اش در حالت پرواز کامل را نشان داد.

هواپیمای مافوق صوت جدید ناسا همچنین به‌تازگی توانست سرعت خود را تا ماخ ۰٫۹۵، (معادل ۱۰۰۹ کیلومتر بر ساعت) افزایش دهد و دو پرواز آزمایشی را در یک روز انجام دهد. مهندسان و تکنسین‌های پروژه اکنون درک بسیار بهتری از هواپیما و سامانه‌های منحصربه‌فرد آن پیدا کرده‌اند.

یکی از ویژگی‌های بسیار منحصربه‌فرد X-59، سامانه‌ای به نام «سیستم دید خارجی» یا XVS است. از آنجایی که این هواپیما دماغه‌ای بسیار کشیده دارد، خلبانان نمی‌توانند جلو هواپیما را به‌صورت مستقیم ببینند. به همین دلیل، ایکس-۵۹ اساساً بدون شیشه جلو طراحی شده و به جای آن از مجموعه‌ای از دوربین‌ها استفاده می‌کند که تصویر را به نمایشگر واقعیت افزوده منتقل می‌کنند. خلبانان هواپیما ازطریق سامانه XVS می‌توانند به جلوی هواپیما دید داشته باشند، در حالی که دماغه بزرگ آن عملاً از تصویر حذف شده است.

هواپیمای ایکس-۵۹ تاکنون تحت مرحله‌ای از برنامه آزمایشی ناسا به نام «فاز ۱» پرواز کرده است که برای بررسی عملکرد اولیه هواپیما در سرعت‌های پایین و اطمینان از قابلیت پرواز ایمن آن طراحی شده بود. ناسا همچنین در حال اعتبارسنجی ابزارهای آزمایشی برای اندازه‌گیری موج‌های ضربه‌ای تولیدشده توسط هواپیما است.

پس از نخستین پرواز مافوق صوت در آزمایش‌های پیش‌رو، ناسا در ادامه‌ی سال ۲۰۲۶ وارد «فاز ۲» برنامه آزمایشی ایکس-۵۹ خواهد شد. این مرحله برای هدف اصلی مأموریت ناسا بسیار مهم است: کاهش شدت صدای انفجار صوتی که هنگام عبور هواپیما از سرعت صوت در سطح زمین احساس می‌شود.

پرواز مافوق صوت از سال ۱۹۷۳ بر فراز خشکی در فاصله مشخصی از ایالات متحده ممنوع شده است؛ زیرا این انفجارهای صوتی برای ساکنان زمین بسیار آزاردهنده هستند. ناسا امیدوار است فناوری‌های توسعه‌یافته در پروژه X-59 بتوانند این محدودیت‌ها را کاهش دهند، امکان پرواز مافوق صوت بر فراز خاک اصلی آمریکا را دوباره فراهم کنند و مسیر را برای پروازهای تجاری مافوق صوت هموار سازند.

علاوه بر ناسا، چندین کسب‌وکار خصوصی از جمله شرکت «بوم سوپرسونیک» در کلرادو در حال ساخت هواپیماهایی با قابلیت پرواز مافوق صوت کم‌صدا هستند. این شرکت سال گذشته نخستین پرواز مافوق صوت خود را با موفقیت انجام داد و به اولین هواپیمای غیرنظامی تبدیل شد که بر فراز خاک اصلی ایالات متحده با سرعت مافوق صوت به پرواز درمی‌آید.

پرواز تجاری مافوق صوت می‌تواند زمان سفر را به شکل قابل‌توجهی کاهش دهد و مزیت بزرگی برای امدادرسانی در حوادث، حمل‌ونقل پزشکی و موارد مشابه داشته باشد.