شبیه‌سازی مهندسی کاخی باستانی در اتیوپی نشان می‌دهد روش ساخت آن از نظر نظری می‌توانسته ساختمانی تا ۱۹ طبقه را تحمل کند.
حدود ۲۸۰۰ سال پیش، در ارتفاعات اتیوپی شهری وجود داشت که یکی از ساختمان‌هایش شاید از چیزی که امروز از معماری باستانی شرق آفریقا تصور می‌کنیم، بسیار بلندتر بوده باشد.
گروهی از باستان‌شناسان و مهندسان عمران آلمانی، بقایای کاخ باستانی غرات بیعل جبری را در منطقه‌ی تیگرای اتیوپی دوباره بررسی کرده‌اند که حدود سال ۸۰۰ پیش از میلاد در شهر باستانی یها ساخته شده بود.
امروز از این کاخ فقط بخش‌هایی از پلکان سنگی، دیوارها و ستون‌ها باقی مانده است. بااین‌حال، شواهد موجود نشان می‌دهد غرات بیعل جبری در زمان خود ساختمانی بزرگ و چندطبقه بوده است.
پلان ساختمان تقریباً ۶۰ در ۶۰ متر بوده؛ ابعادی که آن را به بزرگ‌ترین کاخ شناخته‌شده‌ی شرق آفریقا در آن دوره تبدیل می‌کند. پژوهشگران همچنین برآورد کرده‌اند ستون‌های ورودی بنا حدود ۱۰ متر ارتفاع داشته‌اند. وجود این ستون‌ها و بقایای راه‌پله نشان می‌دهد ساختمان دست‌کم سه طبقه داشته است.
مدل‌سازی‌های مهندسی نشان می‌دهد روش ساخت کاخ باستانی غرات بیعل جبری از نظر نظری می‌توانسته سازه‌ای با ۱۶ تا ۱۹ طبقه را تحمل کند
اما ارتفاع واقعی کاخ هنوز مشخص نیست. بخش بزرگی از سازه در آتش‌سوزی از بین رفته و همین موضوع باعث شده باستان‌شناسان نتوانند تعداد طبقات اصلی آن را مستقیماً تعیین کنند.
منابع تاریخی از بخش‌هایی از جهان عرب، از وجود ساختمان‌هایی با ارتفاع بسیار زیاد در شرق آفریقا سخن گفته‌اند. برخی روایت‌ها حتی به بناهایی تا ۲۰ طبقه اشاره می‌کنند. در نقش‌های صخره‌ای جنوب شبه‌جزیره عربستان نیز تصاویری از کاخ‌هایی با دست‌کم ۹ طبقه دیده می‌شود.
سؤال اصلی این است که آیا ساخت چنین ساختمان‌هایی در دورانی که بتن مسلح و تیرهای فولادی وجود نداشت، از نظر مهندسی ممکن بوده است؟
پژوهش جدید نشان می‌دهد پاسخ می‌تواند مثبت باشد. معماران غرات بیعل جبری ظاهراً از ترکیبی از سنگ و چوب استفاده کرده بودند. تیرهای چوبی به‌صورت افقی در دل دیوارهای سنگی قرار می‌گرفتند و مانند اجزای تقویت‌کننده، پایداری سازه را افزایش می‌دادند.
روش یادشده که امروزه با عنوان «بنایی تقویت‌شده با چوب» شناخته می‌شود، در بخش‌هایی از جنوب شبه‌جزیره عربستان و شمال‌شرق آفریقا سابقه داشته است. جالب اینکه ایده‌ی ترکیب چوب با سایر مصالح، امروز نیز در برخی ساختمان‌های مرتفع مدرن دوباره مورد توجه قرار گرفته است.
- 26 روز قبلمطالعه '5
به نوشته آی‌اف‌ال‌ساینس، پژوهشگران برای بررسی توان واقعی این روش، ابعاد بخش‌هایی از دیوارها، گوشه‌های بنا و ورودی‌های باقی‌مانده را اندازه‌گیری و اطلاعات را در مدلی سه‌بعدی وارد کردند. سپس چندین بازسازی مجازی انجام شد تا مشخص شود سازه، با فرض استفاده از مواد مختلف، پیش از فروپاشی تا چه ارتفاعی می‌توانسته بالا برود.
نتیجه قابل‌توجه بود. در یکی از سناریوها، ساختمان از نظر سازه‌ای می‌توانست تا ۱۹ طبقه ارتفاع داشته باشد. حتی در بدبینانه‌ترین شبیه‌سازی نیز سازه پیش از فروپاشی به ۱۶ طبقه می‌رسید.
البته این نتیجه به این معنا نیست که کاخ غرات بیعل جبری واقعاً ۱۹ طبقه داشته است. پژوهش فقط نشان می‌دهد روش ساخت و مصالح مورد استفاده، روی کاغذ ظرفیت چنین ارتفاعی را داشته‌اند.
درحال‌حاضر شواهد باستان‌شناسی کافی برای تعیین تعداد دقیق طبقات بنا وجود ندارد. به همین دلیل، پژوهشگران نمی‌توانند بگویند مهندسان باستانی یها تا چه اندازه از ظرفیت کامل این روش ساختمانی استفاده کرده بودند. بااین‌حال، نتایج تازه نشان می‌دهد مهندسی معماری در شرق آفریقا در حدود ۲۸۰۰ سال پیش احتمالاً پیشرفته‌تر از چیزی بوده که تنها با مشاهده‌ی بقایای امروزی این محوطه به نظر می‌رسد.
غرات بیعل جبری در محوطه‌ی باستانی یها قرار دارد که اکنون در فهرست موقت میراث جهانی یونسکو ثبت شده است. اتیوپی نیز یکی از قدیمی‌ترین تمدن‌های پیوسته‌ی جهان را در خود جای داده و پیشینه‌ی باستان‌شناسی آن از بقایای چند میلیون‌ساله‌ی انسان‌تباران تا آثار مهم دوره‌های تاریخی امتداد دارد.
پژوهش در ژورنال Heritage منتشر شده است.
