شبکه برق کم آورد؛ هوش مصنوعی حالا با موتور جت کار می‌کند

تب توسعه هوش مصنوعی آن‌قدر بالا گرفته که سازندگان مراکز داده برای تأمین برق موردنیازشان، حالا دست‌به‌دامن موتورهای هواپیما و ژنراتورهای سوخت فسیلی شده‌اند، چرا که کمبودهای زنجیره تأمین و صف‌های طولانی برای اتصال به شبکه برق، دسترسی به گزینه‌های ارزان‌تر و پاک‌تر را با تأخیر مواجه کرده است.

تولیدکنندگان توربین‌های آیرودریواتیو که درواقع بر پایه موتور جت ساخته شده‌اند و همچنین سازندگان ژنراتورهای دیزلی، از افزایش تقاضای محصولاتشان خبر می‌دهند. دلیلش هم روشن است: مراکز داده نمی‌خواهند تا زمان آماده‌شدن توربین‌های گازی بزرگ، معطل بمانند و می‌خواهند شبکه برق را دور بزنند.

کاسپاراس اسپوکاس، مدیر برنامه برق در کارگروه هوای پاک، می‌گوید: «هیچ‌وقت انگیزه برای استفاده از هر نوع فناوری که بتواند برق تولید کند، تا این حد زیاد نبوده است.»

نیاز به انرژی در محل زمانی اوج گرفت که مراکز داده با زمان انتظار عجیب‌وغریبی، گاهی تا هفت سال، برای اتصال به شبکه برق مواجه شدند؛ ضمن اینکه با واکنش‌های منفی و اعتراض‌های زیادی هم در خصوص تأثیر این مراکز روی قبض برق مردم روبرو هستند.

حالا توسعه‌دهندگان با نصب منابع تولید برق مثل توربین‌های مشتق از جت و ژنراتورها درست کنار دیتاسنترهایشان، می‌توانند بدون نیاز فوری به شبکه سراسری، مدل‌های هوش مصنوعی خود را آموزش دهند و اجرا کنند.

برای مثال شرکت جی‌ای ورنوا توربین‌های جت‌مانندی را برای شرکت توسعه‌دهنده دیتاسنتر Crusoe تأمین می‌کند که انتظار می‌رود نزدیک به یک گیگاوات برق برای دیتاسنتر استارگیت (متعلق به OpenAI، اوراکل و سافت‌بانک) در تگزاس تولید کند.

شرکت پروانرژی هم بیش از یک گیگاوات از توربین‌های گازی ۵۰ مگاواتی خود را که مستقیماً از موتور جت اقتباس شده‌اند، فروخته است. اگرچه این شرکت عمدتاً قطعاتی را از صفر می‌سازد، اما همچنان از هسته موتورهای CF6-80C2 که در بوئینگ ۷۴۷ یافت می‌شوند، استفاده می‌کند.

اندرو گیلبرت، شریک تجاری انرژی کپیتال پارتنرز؛ سرمایه‌گذار اصلی پروانرژی می‌گوید: «ما می‌توانیم سریع‌تر از تولیدکنندگان بزرگ تجهیزات اصلی، محصول را تحویل دهیم. اینکه بتوانید چند صد مگاوات برق برای شروع کار پیدا کنید و به‌مرورزمان آن را گسترش دهید، نقطه‌قوت بسیار مفیدی است!»

جالب اینجاست که بخش‌هایی از اقتصاد که ظاهراً ربطی به تب هوش مصنوعی ندارند هم برای کسب درآمد به سمت تولید برق تغییر مسیر داده‌اند. مثلاً استارتاپ هوانوردی Boom Supersonic که توسط سم آلتمن حمایت می‌شود، قراردادی برای فروش توربین به شرکت Crusoe امضا کرد.

بلیک شول، مدیرعامل این شرکت به فایننشال تایمز گفت: «سه چهار سال پیش تصور می‌کردم اول هواپیما می‌سازیم و بعد سراغ انرژی می‌رویم. اما ناگهان سم آلتمن زنگ زد و گفت: لطفاً، لطفاً، لطفاً چیزی برای ما بسازید!»

اگر استفاده از موتورهای جت برای تولید برق موردنیاز هوش مصنوعی شما را متعجب نکرده، به این نکته هم توجه کنید که حتی استفاده از ژنراتورهایی که با دیزل و گاز کار می‌کنند نیز روبه‌افزایش است:

شرکت تولیدکننده Cummins امسال بیش از ۳۹ گیگاوات ظرفیت برق به مراکز داده فروخت و ظرفیت خود را تقریباً دوبرابر کرد. گرچه مراکز داده غالباً از ژنراتورها برای برق پشتیبان اضطراری استفاده می‌کنند، ولی پائولت کارتر، مدیر اجرایی بخش دیتاسنترهای کامینز می‌گوید که شاهد «علاقه روزافزون به استفاده از این ژنراتورها به‌عنوان منبع اصلی برق در محل» هستند.

کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، حتی پیشنهاد کرده که ژنراتورهای پشتیبان موجود را برای تقویت شبکه برق به کار بگیرند. او در ماه نوامبر به فاکس‌نیوز گفت: «ما ژنراتورهای پشتیبانی را که همین‌الان در مراکز داده یا پشت فروشگاه‌های والمارت وجود دارند، به خدمت می‌گیریم و هر وقت به تولید برق اضافی نیاز داشتیم، آن‌ها را وارد مدار می‌کنیم.»

با اینکه رگولاتورهای محلی و فدرال قوانینی را برای زمان استفاده از ژنراتورهای پشتیبان وضع کرده‌اند، ولی انگار این محدودیت‌ها هم در پاسخ به تقاضای مراکز داده به‌تدریج کاهش می‌یابند:

در ایالت ویرجینیا، جایی که به کوچه دیتاسنترها شهرت دارد، دپارتمان کیفیت محیط‌زیست در حال بررسی صدور مجوز برای مراکز داده است تا بتوانند بیشتر از ژنراتورهای دیزلی استفاده کنند. هم‌زمان، آژانس حفاظت از محیط‌زیست (EPA) اعلام کرده مراکز داده می‌توانند برای حفظ پایداری برق از ژنراتور استفاده کنند.

مارک دایسون، مدیر بخش برق در مؤسسه راکی ماونتین، می‌گوید: «تقریباً در تمام مواردی که می‌توانم تصور کنم، آلایندگی مراکز داده‌ای که با سوخت فسیلی در محل کار می‌کنند، بسیار بدتر از تأمین برق از شبکه‌ای است که مبتنی بر ژنراتورهای گازی کارآمد و انرژی‌های تجدیدپذیر کار می‌کند.»

بااین‌حال، هزینه تولید برق در محل احتمالاً بالاتر از اتصال ساده به شبکه خواهد بود، زیرا چنین روش‌هایی از صرفه‌جویی ناشی از مقیاسی که شرکت‌های برق بزرگ از آن برخوردارند، بی‌بهره‌اند:

وقتی شرکت‌های بزرگ فناوری هزینه‌های سرمایه‌ای خود را کاهش دهند، احتمالاً این هجوم برای تأمین برق هم فروکش می‌کند. مارک اکسفورد از شرکت مشاوره توربین اکسفورد می‌گوید: «در حال حاضر بازار قدرتمند و پررونقی داریم، اما اوضاع برای همیشه این‌طور نخواهد ماند.»