سطح جادهی بزرگراههای هلند گاهی برخلاف شدت باران، آب زیادی روی خودش جمع نمیکند. دلیل این اتفاق نوع خاصی از آسفالت به نام ZOAB است؛ مخفف Zeer Open AsfaltBeton به معنای «آسفالت بتن بسیار باز.»
ZOAB ساختاری بسیار متخلخل دارد و حدود ۲۰ درصد حجم آن را فضاهای خالی تشکیل میدهد. این ویژگی به دلیل استفاده از سنگدانههای درشت و مقدار کمتری از مواد ریز ایجاد میشود. آب باران بهجای اینکه روی سطح جاده باقی بماند، از میان این منافذ عبور میکند و به لایههای زیرین و سامانهی زهکشی میرسد. نتیجه، کاهش قابل توجه آب جمعشده روی سطح و در نتیجه کاهش پاشش آب هنگام عبور خودروها است.
ZOAB فقط برای تمیزترماندن جاده نیست. وقتی خودروها روی آسفالت خیس حرکت میکنند، تایرها میتوانند مقدار زیادی آب را به اطراف پرتاب کنند و دید راننده، بهخصوص هنگام حرکت پشت سر خودروهای دیگر، کاهش پیدا کند.
ZOAB با تخلیهی سریعتر آب از سطح جاده، مقدار این پاشش را کم میکند. ریکسواتراستات، سازمان مسئول مدیریت زیرساختهای جادهای هلند، میگوید این ویژگی حتی میتواند ظرفیت عبور جاده را هنگام بارندگی افزایش دهد.
آسفالتی که صدای تایرها را هم کم میکند
منافذ ریز ZOAB یک فایدهی دیگر هم دارند: کاهش صدای تایرها. ساختار باز سطح باعث میشود بخشی از صدایی که در اثر تماس تایر و جاده ایجاد میشود، کاهش پیدا کند. ریکسواتراستات میگوید ZOAB استاندارد حدود ۳ دسیبل از آسفالت متراکم ساکتتر است و انواع جدیدتر، مانند ZOAB دولایه، میتوانند کاهش صدای بیشتری ایجاد کنند.
استفاده از آسفالت ZOAB از ۱۹۸۰ در هلند آغاز شد
ZOAB از دهههای گذشته به بخش مهمی از زیرساخت جادهای هلند تبدیل شده است؛ استفادهی گسترده از آن در بزرگراههای آن کشور از دههی ۱۹۸۰ آغاز شد و امروزه بیش از ۸۰ درصد راههای اصلی هلند دارای ZOAB هستند. در سال ۲۰۰۷ نیز نسخهی مقاومتر Duurzaam ZOAB معرفی شد.
البته این آسفالت بدون مشکل نیست. ساختار متخلخل باعث میشود قیر آن در برابر شرایط جوی سریعتر پیر شود و با گذشت زمان احتمال جداشدن سنگدانهها افزایش پیدا کند. منافذ نیز میتوانند بر اثر آلودگی و ذرات ریز مسدود شوند. از طرف دیگر، نفوذ آب به داخل ساختار در هوای سرد میتواند مدیریت یخزدگی را دشوارتر کند؛ موضوعی که از همان زمان گسترش ZOAB در هلند مورد بررسی قرار گرفت.
در واقع، خشکبهنظررسیدن بزرگراههای هلند هنگام بارندگی نتیجهی یک ترفند ساده اما هوشمندانه است: بهجای تلاش برای نگهداشتن آب روی سطح و تخلیهی آن در مرحلهای بعد، خود سطح جاده طوری ساخته شده که آب باران بتواند از آن عبور کند؛ همان منافذی که آب را از سطح دور میکنند، به کاهش صدای تایرها هم کمک میکنند.
