بنزین چند نرخ دارد؟ از سهمیه ۱۵۰۰ تومانی تا پیشنهاد نرخ چهارم در سهمیه‌بندی جدید سوخت
بنزین اکنون با سه نرخ ۱۵۰۰، ۳۰۰۰ و ۱۰ هزار تومانی عرضه می‌شود و پیشنهاد صنف جایگاه‌ها برای تعیین نرخ چهارم هنوز در دستور کار دولت قرار نگرفته است.
میزان دسترسی به هریک از این نرخ‌ها، به نوع خودرو، برخورداری از سهمیه و مقررات سوخت‌گیری در مناطق مختلف بستگی دارد. در کنار این سه نرخ، پیشنهاد صنف جایگاه‌های سوخت برای تعیین «نرخ چهارم» مطرح شده است؛ پیشنهادی برای تامین مصرف مازاد که هنوز قیمت، سهمیه و زمان اجرایی برای آن اعلام نشده و دولت نیز آن را در دستور کار خود ندانسته است.
نوع بنزین یا نرخ | قیمت هر لیتر | سهمیه و شیوه عرضه |
|---|---|---|
نرخ اول | ۱۵۰۰ تومان | ماهانه ۶۰ لیتر روی کارت سوخت شخصی خودروهای مشمول |
نرخ دوم | ۳۰۰۰ تومان | ماهانه ۵۰ لیتر روی کارت سوخت شخصی خودروهای مشمول |
نرخ سوم با کارت جایگاه | ۱۰ هزار تومان | عرضه با کارت اضطراری جایگاه، تابع محدودیت‌ها و مقررات منطقه‌ای |
نرخ سوم روی کارت شخصی در مناطق منتخب | ۱۰ هزار تومان | ۵۰ لیتر اضافه برای خودروهای مشمول طرح؛ سراسری نیست |
بنزین سوپر تولید داخل | نرخ اعلام‌شده ۱۰۳ تا ۱۱۰ هزار تومان | عرضه بدون سهمیه در جایگاه‌های عرضه‌کننده |
نرخ چهارم پیشنهادی | تعیین نشده | پیشنهاد صنفی است |
سهمیه پایه خودروهای شخصی مشمول، در مجموع ۱۱۰ لیتر در ماه است: ۶۰ لیتر با نرخ نخست و ۵۰ لیتر با نرخ دوم. هزینه مصرف کامل این دو سهمیه، به‌ترتیب ۹۰ هزار و ۱۵۰ هزار تومان و در مجموع ۲۴۰ هزار تومان می‌شود. افزایش نرخ سوم از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان در شهریورماه، تغییری در حجم و قیمت این دو سهمیه ایجاد نکرده است.
تکلیف انتقال سهمیه به ماه‌های بعد چه می‌شود؟
امکان انتقال سهمیه به ماه‌های بعد نیز برای این دو نرخ یکسان نیست. بر اساس توضیح مدیر سامانه هوشمند سوخت که ۲۶ مهر منتشر شد، بنزین ۱۵۰۰ تومانی تا سقف ۱۸۰ لیتر، معادل سهمیه سه ماه، قابل ذخیره است. اگر موجودی کارت به این سقف برسد، سهمیه تازه‌ای بالاتر از آن انباشته نمی‌شود. سهمیه ۳۰۰۰ تومانی قابل ذخیره و انتقال به ماه‌های بعد نیست.
تغییر مهم دیگر، انتقال بخشی از عرضه بنزین نرخ سوم به کارت شخصی در مناطق منتخب است. در این طرح، هم‌زمان با محدود شدن استفاده از کارت اضطراری جایگاه‌ها، ۵۰ لیتر بنزین ۱۰ هزار تومانی به کارت خودروهای مشمول اضافه می‌شود. بنابراین موجودی تخصیص‌یافته ماهانه این خودروها، با احتساب دو سهمیه قبلی، به ۱۶۰ لیتر می‌رسد. این افزایش به معنای افزایش سهمیه ارزان یا اجرای یک سهمیه ۱۶۰ لیتری برای همه خودروهای کشور نیست.
هرمزگان، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، خراسان رضوی، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، اردبیل، یزد، کردستان، کرمان و سیستان‌وبلوچستان در فهرست ۱۱ استان مشمول معرفی شدهاند. بر اساس گزارش‌ها، کارت اضطراری جایگاه‌ها کاملا حذف نشده و استفاده از آن در برخی شرایط و جایگاه‌های منتخب هم‌چنان پیش‌بینی شده است.
بر این اساس، هزینه مصرف کامل ۵۰ لیتر سهمیه نرخ سوم، ۵۰۰ هزار تومان است. خودرویی که مشمول هر سه سهمیه باشد، برای مصرف مجموع ۱۶۰ لیتر باید ۷۴۰ هزار تومان بپردازد؛ محاسبه‌ای که فقط درباره خودروهای برخوردار از سهمیه اضافه صدق می‌کند.
کدام خودروها از طرح جدید مستثنی شدهاند؟
وضعیت همه خودروها نیز یکسان نیست. شرکت ملی پخش در اطلاعیه توضیحی شهریورماه، خودروهای دولتی، وارداتی، مناطق آزاد و خودروی دوم به بعد مالکان چندخودرویی را از شمول دو سهمیه یارانه‌ای مستثنا کرده بود. این شرکت درباره خودروهای تازه‌تولیدشده نیز اعلام کرد افزایش سقف یک میلیارد تومانی تعیین‌شده برای برخورداری از سهمیه، با توجه به تغییرات بازار در دست بررسی است.
در همین شرایط، صنف جایگاه‌های سوخت پیشنهاد تعیین نرخ چهارم را مطرح کرده است. رضا نواز، سخنگوی این صنف، در گفت‌وگو با ایسنا توضیح داده که مساله اصلی، تامین سوخت افرادی است که به‌دلیل سفر، تردد ضروری یا مصرف بالای خودرو، به بنزینی بیش از میزان در دسترس خود نیاز دارند.
سخنگوی صنف جایگاه‌های سوخت گفته است: «نرخ چهارم برای مصرف بیشتر نیست بلکه برای این است که افرادی که به هر دلیلی ناگزیر به مصرف مازاد هستند، رها نشوند.»
۹۲ درصد مردم نیازی به بنزینِ نرخ چهارم ندارند
نواز با اشاره به محدودیت استفاده از کارت جایگاه در تعدادی از استان‌ها، معتقد است کاهش مصرف از طریق محدودیت و اجبار، می‌تواند نارضایتی ایجاد کند. به عقیده او، مصرف‌کننده باید انگیزه استفاده از سهمیه‌های ارزان‌تر را داشته باشد، اما در صورت نیاز ضروری به سوخت بیشتر نیز با بن‌بست مواجه نشود.
وی برآورد کرده است که حدود ۸ درصد مردم ممکن است یک یا چند بار در ماه به نرخ چهارم نیاز داشته باشند و ۹۲ درصد در همان سه نرخ قبلی سوخت‌گیری کنند.
سخنگوی صنف جایگاه‌های سوخت هم‌چنین تاکید کرده که نرخ پیشنهادی نباید نجومی باشد و هدف از آن، تامین مصرف مازاد است. با این حال صنف جایگاه‌ها اختیار تعیین قیمت و سهمیه ندارد و نواز نیز درباره اجرای پیشنهاد گفته است: «اعلام نکردیم که این طرح حتما اجرا می‌شود تا حالا بخواهیم اجرای آن را تایید یا تکذیب کنیم.»
موضع اعلام‌شده دولت نیز با یک تصمیم اجرایی برای نرخ چهارم فاصله دارد. اسماعیل سقاب اصفهانی، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان بهینه‌سازی انرژی، ششم آبان‌ماه گفته بود: «موضوع تعیین نرخ چهارم بنزین به هیچ عنوان در دستور کار دولت قرار ندارد.»
