شایان اویس که سال ۱۳۶۴ در اصفهان به دنیا آمده، برای رسیدن به این نقطه که مدال معتبر «آباکوس» را در دست بگیرد، یکبار در دبیرستان مدال المپیاد ریاضی را به گردن انداخته، سپس در دانشگاه شریف مهندسی کامپیوتر خوانده و حالا چند سالی است که در دانشگاه واشنگتن تدریس میکند.
مدال آباکوس را هر چهار سال یکبار به پژوهشگر جوانی میدهند که به یک مساله پیچیده ریاضی پاسخ دهد. اینطور که اویس به زومیت میگوید مسالهای که او به آن پاسخ داده از سال ۱۹۷۰ تا امروز بیپاسخ مانده بود. او مدال خود را در همان مراسمی دریافت کرد برندگان مدال فیلدز سال ۲۰۲۶ معرفی شدند. مدالی که پیش از این برای ما ایرانیها به نام مریم میرزاخانی گره خورده بود.
شایان اویس میگوید: «من دانشجوی مقطع دکتری بودم که شروع به کار کردن روی این مساله کردم. چندین سال روی موضوعات مرتبط به این مساله مطالعه کردم و بعد از ۷،۶ سال دوباره به آن برگشتم. دو سال روی آن فکر کردم تا بالاخره حل شد.»
ویژگی گفتوگو با این استاد ایرانی این است که حتی اگر هیچ پیشزمینهای از ریاضی نداشته باشید، میتوانید پای صحبتش بنشینید و احتمالات و تصادفها را با مثالهایی ساده از زندگی روزمره بفهمید. او در گفتوگوی ویدیویی با زومیت با اشاره به یکی از همین کاربردهای احتمالات در زندگی روزمره میگوید:
یک مثال معروف درباره احتمال نشت از یک زرادخانه هستهای وجود دارد. فرض کنید احتمال وقوع چنین حادثهای یک در هزار باشد؛ در نگاه اول، عدد بسیار کوچکی به نظر میرسد. اما اگر قرار باشد یک زرادخانه ۲۰۰ سال فعال باشد، دیگر نمیتوان این احتمال را نادیده گرفت. ضمن این که با گذشت زمان و فرسوده شدن تجهیزات، احتمال حادثه میتواند افزایش پیدا کند. شاید به همین دلیل است که آدمها باید احتمالها را جدیتر بگیرند؛ اتفاقی که در مواردی هم عملا رخ داده است.- شایان اویس، استاد علوم کامپیوتر و ریاضیات
ویژگی دیگر شایان اویس این است که در توییتر خود بیشتر از این که درباره ریاضی بنویسد، به وقایع اجتماعی و سیاسی اطراف خودش واکنش نشان میدهد. این نخی است که او را هنوز به ایران متصل نگه داشته است.
شایان اویس برای توضیح مسالهای که حل کرده و بهخاطر آن مدال آباکوس گرفته است، از مثالهای ساده و ملموس کمک میگیرد. او از لحظات ناامیدی و صبر و پشتکار لازم برای حل مسالههایی میگوید که گاهی دهها بیپاسخ ماندهاند. اویس تصویری متفاوت از یک ریاضیدان ارائه میدهد؛ تصویری دور از کلیشهای که معمولا از ریاضیدانها در ذهن داریم.
