سازمان فناوری اطلاعات: «بله» بیشترین رشد را نسبت به پیام‌رسان‌های داخلی داشت/ «روبیکا» در تعداد کاربر رکورد زد

سازمان فناوری اطلاعات ایران در گزارش عملکرد خود از سال ۱۴۰۴، به آمارهایی درباره زیست‌بوم دیجیتال کشور اشاره کرده است. آمارهایی که اگرچه نشان‌دهنده توسعه زیست‌بوم‌های دولت دیجیتال بوده اما می‌تواند همچنین توضیح دهد زیرساخت خدمات عمومی کشور تا چه اندازه برای ادامه قطعی اینترنت بین‌المللی و اتکا به اینترنت ملی در حالت آماده‌باش قرار دارند.

سال پیش به‌طور کلی در لایحه بودجه دولت گفته شده بود که برای ایجاد، تامین و توسعه زیرساخت‌های ارتباطی، اطلاعاتی، امنیتی، صیانت، خدمات و محتوای شبکه ملی اطلاعات، اقتصاد رقومی (دیجیتال)، دولت هوشمند و حمایت از تولیدات بومی دولت ۱۶ همت کنار گذاشته می‌شود. از این گزارش که دوم فروردین منتشر شده می‌توان گفت نتیجه بخشی از این بودجه در یک سال گذشته چه بوده؟

سه دوره قطعی اینترنت در سال ۱۴۰۴ (جنگ ۱۲ روزه، اعتراضات دی ماه و جنگ اخیر) منجر به افزایش اقبال کاربران به پیام‌رسان‌های داخلی شده است. طوری که طبق گزارش‌های سازمان فناوری اطلاعات ایران، تا ۲۶ اسفند سال ۱۴۰۴ تعداد کاربران فعال ماهانه روبیکا رشدی ۲۲.۵ درصدی، ایتا افزایش ۳۰.۴ درصدی و بله رشد ۱۵۹.۱ درصدی داشته است.

تا این تاریخ روبیکا (۵۵.۵ میلیون)، ایتا (۴۰.۴ میلیون) و بله (۲۸.۷ میلیون) تعداد کاربران فعال ماهانه را به ثبت رسانده‌اند.

این سازمان گزارش داده که موتور جست‌و‌جوی iran.ir طراحی و پیاده‌سازی شده است که بر اساس آمارهای ثبت‌شده، روزی حدود ۲۰۰ هزار بازدید داشته و در اسفند ماه سال جاری بیش از ۸ میلیون و ۷۰۰ هزار بازدید را ثبت کرده است.

بررسی زومیت نشان می‌دهد که این سامانه هنوز به شکل یک موتور جست‌وجو در نیامده است و همانطور که در وبسایت ایران نوشته شده فقط می‌توان در آن نام اپلیکیشن‌های پرکاربرد، بانک‌ها، آموزش تخصصی، سلامت، دانشگاه، بیمارستان و خدمات دولت را جست‌وجو کرد. یعنی در صورت قطعی اینترنت بحران پیدا کردن آدرس سایت‌های داخلی را می‌تواند اینطور حل کند.

برای وابسته نبودن به اینترنت بین‌المللی این سازمان یک سامانه مخزن ملی منابع متن‌باز جهت جستجوی بسته‌های نرم‌افزاری متن‌باز در حوزه‌های مختلف از جمله توزیع‌های لینوکسی و زبان‌های برنامه‌نویسی هم راه‌اندازی کرده است.

طبق ادعای این گزارش میزان تعامل با این مخزن در بازه‌های زمانی قطعی اینترنت بین‌الملل افزایش قابل توجهی داشته به‌گونه‌ای که در مقاطعی رشد ۱۰۰ تا ۸۰۰ درصدی ثبت شده و در اسفند ماه سال جاری تعداد درخواست‌ها به بیش از ۵۰۰ هزار مورد رسیده است.

از سوی دیگر، طراحی و پیاده‌سازی سکوی ملی داده‌های باز کشور نیز به‌عنوان یکی از زیرساخت‌های کلیدی دولت هوشمند در چارچوب نقشه راه حکمرانی داده‌مبنا در دستور کار قرار گرفته تا بستری یکپارچه برای جمع‌آوری، استانداردسازی، انتشار و بهره‌برداری از داده‌های باز فراهم شود.

اینطور که در گزارش آمده تا انتهای اسفند ماه سال ۱۴۰۴ تعداد کاربران پنجره واحد دولت هوشمند به ۷۹.۴ میلیون نفر رسیده است که این رقم در ابتدای دولت چهاردهم ۵۱.۳ میلیون نفر بوده و رشدی ۵۴.۷۷ درصدی را نشان می‌دهد.

وضعیت خدمات الکترونیکی دستگاه‌های اجرایی هم تا این تاریخ به ۷۳۵۳ مورد رسیده که نسبت به ابتدای دولت رشدی ۳۵.۸ درصدی داشته و فرایند هوشمندسازی آن‌ها با صعود ۶۰ درصدی همراه بوده است.

تعداد خدمات هوشمند متصل نیز از ۷۹۴ مورد فراتر رفته که ۲۲.۷۴ درصد از کل خدمات دولت را به خود اختصاص می‌دهد.

یکی از سکوهایی که در این مدت توسعه داده شده، سکوی «ایران‌پارس» است که برای ارائه خدمات پایه‌ای مثل هویت دیجیتال، امضای دیجیتال و سایر خدمات زیرساختی ضروری طراحی شده است. این پلتفرم بستری برای زیست‌بوم‌های مختلف کشور فراهم می‌کند تا سامانه‌هایی یکپارچه برای ارائه خدمات عمومی دولتی به شهروندان ایجاد شود.

به جز این‌ها ۱۵ زیست‌بوم مختلف شناسایی شده‌اند که در فاز اول، زیست‌بوم‌های هفتگانه شامل انرژی، سلامت، زمین و اراضی، مالی و مالیاتی، تجارت فرامرزی، زنجیره تأمین، و لجستیک در اولویت قرار گرفتند.

سامانه پنجره واحد زمین یکی از سامانه‌هایی بود که برای جلوگیری از زمین‌خواری به راه افتاد. در سال گذشته بیش از ۳۵ هزار و ۲۲۶ مورد تخلف به این سامانه ارجاع شده که این رقم رشدی ۷۰ درصدی نسبت به ابتدای دولت داشته است.

بر این اساس از میان ۱.۹ میلیون درخواست ثبت شده در این سامانه ۱.۸ میلیون درخواست پاسخ داده شده که در قیاس با زمان آغاز به کار دولت رشدی بالغ بر ۶۰ درصد را به ثبت رسانده‌ است.

همچنین با فعالیت این سامانه هزینه‌های ثبت درخواست متقاضیان ۳.۱ همت کاهش یافته است. تعداد مراجعات حضوری به دستگاه‌ها هم ۶.۳ میلیون بار کمتر شده است.

مرکز ملی تبادل اطلاعات را می‌توان از دیگر بازوهای اجرایی سازمان فناوری اطلاعات ایران دانست که تعداد تراکنش‌های صورت گرفته بر این بستر از ۴۶ میلیارد فراتر رفته که حاکی از رشد ۸۰ درصدی نسبت به زمان آغاز به کار دولت چهاردهم است.

تعداد دستگاه‌های سرویس‌گیرنده NIX با رشدی ۱۲.۷۱ درصدی به ۱۲۶۷ مورد رسیده و تعداد دستگاه‌های سرویس‌دهنده با رشدی ۳۵ درصدی از ۲۲۳ مورد عبور کرده است.

تعداد سرویس‌های ارائه شده در این مرکز نیز با رشدی ۴۵.۲۷ درصدی به بیش از ۵۱۷۸ مورد رسیده است.

سازمان ملی اطلاعات نوشته که تا اسفند ماه سال ۱۴۰۴ بالغ بر ۱۲ میلیون و ۱۵۶ هزار درخواست مجوز در این سامانه به ثبت رسیده در حالی که این عدد در زمان آغاز به کار دولت کمتر از ۶ میلیون و ۴۰۰ هزار مورد بوده است. این آمار شامل درخواست‌های ثبت شده در دوره جنگ هم می‌شود.

تعداد مجوزهای صادر شده هم به ۹.۲ میلیون مورد رسیده که این رقم در آغاز فعالیت دولت حدود ۴.۷ میلیون بوده است.

تا اسفند ماه سال جاری بیش از سه میلیون و ۳۵۴ هزار مجوز توسط دستگاه تخصصی صادر شده که این رقم در شهریور ماه سال ۱۴۰۳ معادل یک میلیون و ۸۳۸ هزار مورد بوده است.

تعداد مجوزهای صادرشده با شناسه یکتا هم تا ۲۷ اسفند ماه سال ۱۴۰۴ معادل ۴.۵ میلیون مورد اعلام شده است و در حال حاضر درگاه ملی مجوزهای کسب‌وکار بیش از ۴۸۰۰ نوع مجوز مختلف را به صورت تماماً الکترونیک پوشش می‌دهد.

سازمان فناوری اطلاعات ایران با همکاری دستگاه‌های متولی انرژی در سه حوزه آب، برق و گاز و همچنین شرکت ملی پست دست به یک اقدام جالب زده و پروفایل ملی انرژی در سطوح خانه، بلوک و استان با عنوان داشبورد وضعیت انرژی کشور ایجاد کرده است. این کار برای پایش، تحلیل و مدیریت ناترازی مصرف انرژی انجام شده.

دو شهر کاشان و هفشجان به صورت پایلوت برای این کار مشخص شدند. این داشبورد علاوه بر شناسایی مشترکین در سراسر کشور و امکان تفکیک آن‌ها به انواع پرمصرف، کم‌مصرف، صنعتی و خانگی، به تقاطع‌گیری اطلاعات میان مشترکان پرداخته است که نتیجه آن تطبیق موفقیت‌آمیز ۹۶ درصدی با مبنا قرار دادن کدپستی در سه حوزه گاز، آب و برق است.

در همین زمینه اشاره شده که هوشمندسازی زیرساخت برق پردیس وزارت ارتباطات هم با همکاری شرکت مخابرات شروع شده و در حال پیگیری است.

یکی دیگر از مواردی که در گزارش به آن اشاره شده همکاری سازمان ملی اطلاعات با وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و سایر معاونت‌های آن برای ایجاد داشبورد آموزش کشور بوده است. این داشبورد برای بررسی وضعیت آموزش عالی کشور طراحی شده که به ارائه شاخص‌هایی مانند وضعیت دانشگاه‌ها، دانشجویان، اعضای هیئت علمی و کارکنان می‌پردازد.

همچنین برای توسعه هوش مصنوعی داخلی، سازمان ملی اطلاعات تاکنون فراخوان‌های متعددی داده و درحال شناسایی اپراتورها و آزمایشگاه‌های مرتبط است.