استارشیپ نسل ۳ از راه رسید؛ اسپیس ایکس بلندترین موشک تاریخ را روی سکوی پرتاب قرار داد

برای سومین بار در سه سال گذشته، اسپیس‌ایکس نسخه‌ای جدید از موشک عظیم استارشیپ خود را روی سکوی پرتاب قرار داده است. جدیدترین نسل این موشک که با نام «استارشیپ نسخه ۳» یا به اختصار V3 شناخته می‌شود، از مدل‌های قبلی بلندتر و قدرتمندتر است.

ارتقاهای اعمال‌شده روی استارشیپ بسیار گسترده‌اند. ازجمله مهم‌ترین تغییرات شامل موتورهای رپتور با نیروی رانش بیشتر و بهره‌وری بالاتر روی بوستر سوپرهوی و مرحله فوقانی استارشیپ، ساختار مشبک و چندبارمصرف جدید برفراز بوستر برای اجرای فرایند «جدایی داغ» و همچنین استفاده از سه بالچه مشبک (گرید فین) اصلاح‌شده (به‌جای چهار نمونه در نسخه قبلی) برای کمک به بازگرداندن مرحله اول به زمین و بازیابی و استفاده‌ی دوباره است.

اگر همه‌چیز طبق برنامه پیش برود، استارشیپ نسل سوم همان نسخه‌ای خواهد بود که اسپیس‌ایکس با آن آزمایش سوخت‌گیری در مدار را آغاز می‌کند؛ قابلیتی که مهندسان باید پیش از فرستادن فضاپیماها به مقاصد دورتر از مدار نزدیک زمین بر آن مسلط شوند. در کوتاه‌مدت، این فناوری به استارشیپ‌ها امکان می‌دهد به‌عنوان ماه‌نشین‌های برنامه آرتمیس ناسا به ماه سفر کنند.

بااین‌حال، اسپیس‌ایکس در اولین گام باید همین کار، یعنی فرستادن استارشیپ نسل سوم به فضا را انجام دهد. این شرکت هنوز تاریخ رسمی پرتاب شماره ۱۲ را اعلام نکرده است. هشدارهای هوانوردی و دریایی منتشرشده در روزهای اخیر نشان می‌دادند که موشک ارتقایافته شاید جمعه پیش‌رو از پایگاه استاربیس اسپیس‌ایکس در ساحل خلیج مکزیک، پرتاب شود؛ اما آماده‌سازی‌های پرتاب در آخر هفته‌ی گذشته با تأخیری یک‌ونیم‌روزه مواجه شدند.

اکنون مجموعه جدیدی از هشدارهای دریایی که اواخر دوشنبه منتشر شد، نشان می‌دهد اسپیس‌ایکس سه‌شنبه ۱۹ مه (۲۹ اردیبهشت) را برای پرتاب هدف گرفته است.

شنبه، گروه‌های زمینی در استاربیس مرحله فوقانی استارشیپ را روی بوستر سوپرهوی قرار دادند و برای نخستین بار یک استارشیپ نسل سوم کاملاً مونتاژشده را سرهم کردند. این موشک ۱۲۴ متر ارتفاع دارد که چندمتر بلندتر از نسخه قبلی محسوب می‌شود.

روز دوشنبه، تیم پرتاب اسپیس‌ایکس پس از متوقف‌کردن تلاش قبلی برای سوخت‌گیری در شنبه‌شب به‌دلیل مشکل فنی، بیش از پنج‌هزار تن متان فوق‌سرد و اکسیژن مایع را در هر دو مرحله موشک بارگیری کرد. این تمرین پرتاب پس از آزمایش روشن‌کردن ۳۳ موتور رپتور بوستر در ۶ مه انجام شد؛ نخستین باری که اسپیس‌ایکس مجموعه کامل موتورهای ارتقایافته رپتور ۳ را هم‌زمان روشن کرد.

انتظار می‌رود موشک هنگام برخاستن حدود ۱۸ میلیون پوند نیروی رانش تولید کند؛ رقمی که طبق مشخصات منتشرشده قبلی اسپیس‌ایکس، حدود ۱۰ درصد بیشتر از نسل قبلی بوسترهای سوپرهوی است. مقیاس پروژه حیرت‌آور است. برای مثال، در نسخه ۳، لوله انتقال داخلی که سوخت متان را از بالای بوستر به محفظه موتورها هدایت می‌کند تقریباً هم‌اندازه مرحله اول فالکون ۹ است؛ موشکی که حدود ۳٫۷ متر قطر دارد.

پرواز پیش‌رو همچنین نخستین برخاست از سکوی پرتاب جدید استاربیس خواهد بود؛ سکویی که حدود ۳۰۰ متر در غرب محل پرتاب تمام آزمایش‌های قبلی استارشیپ قرار دارد. این مأموریت دوازدهمین پرواز آزمایشی کامل استارشیپ و نخستین پرواز از اکتبر ۲۰۲۵ خواهد بود؛ آن هم پس از تأخیرهایی که در آماده‌سازی نسخه ۳ برای نخستین پرتابش رخ داد.

مانند بیشتر پروازهای قبلی استارشیپ، مرحله فوقانی موشک قرار است کمی بیش از یک ساعت پس از آغاز مأموریت، به‌صورت کنترل‌شده در اقیانوس هند فرود آبی انجام دهد. در پروازهای آینده استارشیپ V3، اسپیس‌ایکس تلاش خواهد کرد فضاپیما را برای گرفتن توسط بازوهای مکانیکی برج پرتاب، به استاربیس بازگرداند؛ کاری که این شرکت پیش‌تر با بوستر عظیم سوپرهوی انجام داده بود.

یکی از تغییراتی که اسپیس‌ایکس در پرتاب پیش‌رو اعمال می‌کند، مسیر پروازی جنوبی‌تر بر فراز خلیج مکزیک است؛ به‌طوری که موشک به‌جای عبور از تنگه فلوریدا، از میان سواحل شمال‌شرقی شبه‌جزیره یوکاتان و غربی‌ترین نقطه کوبا عبور خواهد کرد.

چه چیزهایی هنوز پیش از آمادگی استارشیپ V3 برای پرواز باقی مانده‌اند؟ از طرف اسپیس‌ایکس، کارکنان باید تجهیزات مربوط به سامانه خودانهدامی موشک را نصب کنند؛ موادی انفجاری که درصورت انحراف موشک از مسیر پروازی تعیین‌شده، آن را نابود می‌کنند. این کار نیازمند جدا کردن فضاپیما از بوستر خواهد بود. همچنین مجوز پرتاب از سوی اداره هوانوردی فدرال آمریکا هنوز صادر نشده است.