انتقادها از خدمه کاملاً مردانه آرتمیس ۳؛ چرا ناسا هیچ زنی را انتخاب نکرده است؟

چهار فضانوردی که این هفته به‌عنوان خدمه مأموریت آرتمیس ۳ معرفی شدند، همگی مرد هستند؛ تصمیمی که مورد انتقاد برخی افراد قرار گرفته است. اما مقام‌های ناسا تأکید می‌کنند که انتخاب آن‌ها براساس شایستگی‌ها و صلاحیت‌های حرفه‌ای انجام شده و هدفی برای کنارگذاشتن هیچ جنسیتی در کار نبوده است.

اعضای خدمه آرتمیس ۳ که سه‌شنبه ۹ ژوئن معرفی شدند، عبارت‌اند از: رندی برسنیک به‌عنوان فرمانده، لوکا پارمیتانو به‌عنوان خلبان و آندره داگلاس و فرانک روبیو به‌عنوان متخصصان مأموریت. همچنین باب هاینز، خلبان سابق اسپیس‌ایکس و فضانورد ایستگاه فضایی بین‌المللی، به‌عنوان عضو ذخیره انتخاب شده است.

امروزه تشکیل خدمه‌ای کاملاً مردانه اتفاقی نسبتاً نادر محسوب می‌شود. از میان ۳۷ فضانورد فعال ناسا، ۱۵ نفر، یعنی حدود ۴۰ درصد زن هستند. به‌جز مأموریت کرو ۶ اسپیس‌ایکس در سال ۲۰۲۳ و مأموریت نجات کرو ۹ در سال ۲۰۲۴ که تنها با دو فضانورد انجام شد، از زمان آغاز انتقال فضانوردان ناسا به ایستگاه فضایی بین‌المللی توسط اسپیس‌ایکس در سال ۲۰۲۱، همواره دست‌کم یک زن در هر مأموریت حضور داشته است. همچنین درطول پنج سال گذشته، ۱۱ نفر از ۱۵ فضانورد زن فعال ناسا به فضا سفر کرده‌اند.

پس از معرفی خدمه آرتمیس ۳، برخی از فعالان و ترویج‌دهندگان علم از نبود زنان در این مأموریت انتقاد کردند. از جمله‌ی این افراد می‌توان به امیلی کالاندرلی، مسافر یکی از پروازهای گردشگری بلو ارجین و کامی برگین، فعال حوزه بازاریابی فضایی، اشاره کرد. همچنین سایان پراکتر که در سال ۲۰۲۱ به همراه جرد آیزاکمن در مأموریت اینسپریشن ۴ به فضا سفر کرد، در اینستاگرام نوشت: «موفقیت شما راه را برای خدمه‌ی تماماً زنانه‌ی آرتمیس ۴ هموار خواهد کرد!»

آیزاکمن در گفت‌وگو با خبرنگاران پس از مراسم معرفی خدمه اظهار داشت: «فکر نمی‌کنم کسی باید برداشت خاصی از این موضوع داشته باشد. بیش از نیمی از آخرین دوره پذیرش فضانوردان ما زن بودند. ما بهترین فضانوردان را برای انجام و تکمیل اهداف مأموریت انتخاب می‌کنیم.»

مدیر ناسا چهارشنبه ۱۰ ژوئن نیز در شبکه اجتماعی ایکس توضیح مفصل‌تری ارائه داد و در واکنش به آنچه «واکنش‌هایی از ناامیدی تا خشم» توصیف کرد، یادآور شد که خودش هزینه و فرماندهی دو مأموریت اسپیس‌ایکس با خدمه‌ای متشکل از ۵۰ درصد زنان (اینسپریشن ۴ و پولاریس دان) را برعهده داشته است. او همچنین تأکید کرد که در فرایند انتخاب اعضای خدمه ناسا هیچ مقام سیاسی دخالت ندارد و تقریباً نیمی از مدیران مراکز و بخش‌های مأموریتی ناسا زن هستند.

آیزاکمن نوشت:

دفتر فضانوردان خدمه‌ای را انتخاب می‌کند که بیشترین شانس را برای دستیابی به اهداف مأموریت داشته باشد. در این فرایند عوامل متعددی از جمله پیشینه و تخصص فضانوردان، تجربه‌ی خدمت به‌عنوان خلبان آزمایش، مشارکت در پیشبرد برنامه‌های خاص و میزان در دسترس‌بودن آن‌ها درنظر گرفته می‌شود. کسانی که این انتقاد را مطرح می‌کنند شاید از خدمه‌هایی که هم‌اکنون برای پرواز به ایستگاه فضایی آماده می‌شوند یا فضانوردانی که در حال گذراندن آموزش‌های ویژه برای مأموریت‌های سطح ماه هستند، اطلاع نداشته باشند.

اعضای خدمه اصلی آرتمیس ۳ همگی سابقه‌ی چشمگیری در حوزه فضا دارند. برسنیک سابقه‌ی پرواز با شاتل فضایی و حضور در ایستگاه فضایی بین‌المللی را دارد و ازجمله مدیران ناسا است. پارمیتانو و برسنیک هر دو فرمانده ایستگاه فضایی بوده‌اند. روبیو با اقامت ۳۷۱ روزه در ایستگاه فضایی رکورد طولانی‌ترین مأموریت فضایی یک آمریکایی را ثبت کرده و داگلاس نیز در نخستین مأموریت فضایی خود شرکت می‌کند، اما پیش‌تر عضو ذخیره مأموریت آرتمیس ۲ بوده است.

دست‌کم دو نفر از اعضای خدمه آرتمیس ۳ تجربه عبور از بحران‌های جدی فضایی را دارند. پارمیتانو در جریان پیاده‌روی فضایی در سال ۲۰۱۳ از حادثه‌ی ورود آب به کلاه فضایی‌اش جان سالم به در برد و روبیو نیز پس از نشت مایع خنک‌کننده در فضاپیمایی که قرار بود او را به زمین بازگرداند، ناچار شد مأموریت شش‌ماهه‌اش در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ را به‌مدت تقریباً دو برابر تمدید کند.

هرچند هاینز وارد جزئیات صلاحیت‌های خدمه نشد، اشاره کرد که آرتمیس ۳ تا حد زیاد مأموریتی با ماهیت خلبانی است؛ زیرا فضانوردان باید با ماه‌نشین‌های اسپیس‌ایکس و بلو ارجین کار کنند و آن‌ها را برای مأموریت واقعی آماده سازند. احتمالاً به همین دلیل، هر چهار فضانورد آرتمیس ۳ از پیشینه نظامی و تجربه پروازی گسترده برخوردار هستند.

بااین‌حال، هاینز یادآور شد که تنوع فقط به جنسیت محدود نمی‌شود. طبق زندگی‌نامه‌های رسمی، برسنیک تبار اسلوونیایی دارد، پارمیتانو ایتالیایی است، والدین روبیو اهل السالوادور هستند و داگلاس نیز آفریقایی‌تبار آمریکایی است.

هاینز گفت: «تنوع شکل‌های مختلفی دارد. اگر به این خدمه نگاه کنید، گروه نسبتاً متنوعی هستند و اگر به دفتر فضانوردان ناسا نگاه کنید، مجموعه‌ای فوق‌العاده متنوع را می‌بینید که واقعاً بازتاب‌دهنده تنوع جامعه آمریکا است.»

نخستین فضانوردان ناسا در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ عمدتاً از میان نیروهای نظامی آمریکا انتخاب می‌شدند؛ موضوعی که به دلایل امنیتی، تنوع جنسیتی و قومی را به‌شدت محدود می‌کرد. در اواخر دهه ۱۹۶۰، ورود دانشمندان به گروه فضانوردان و سپس جذب هدفمند زنان و فضانوردان سیاه‌پوست در دهه ۱۹۷۰، به‌عنوان گام‌هایی مهم در جهت افزایش تنوع شناخته شد. ناسا همچنین در دوران شاتل فضایی به‌تدریج مشارکت فضانوردان بین‌المللی را گسترش داد و دامنه انتخاب‌ها را وسیع‌تر کرد.

بااین‌حال، در ماه‌های ابتدایی دولت جدید دونالد ترامپ، مقام‌های آمریکایی به سازمان‌های فدرال از جمله ناسا دستور دادند برنامه‌های مرتبط با تنوع، برابری، شمول و دسترس‌پذیری را متوقف کنند.

ناسا همچنین اشارات دوران دولت بایدن به فرود نخستین زن و نخستین فرد رنگین‌پوست روی ماه را از وب‌سایت خود حذف کرد؛ هرچند این سازمان در مارس ۲۰۲۵ اعلام کرد که «تغییر در ادبیات و واژگان به معنای تغییر در انتصاب خدمه‌ها نیست.»

علاوه بر این، شریکان بین‌المللی نیز براساس میزان مشارکت خود در برنامه‌های فضایی، سهمیه دریافت می‌کنند. اروپا و ژاپن به‌طور نسبتاً منظم فضانورد به ایستگاه فضایی می‌فرستند، در حالی که کشورهایی مانند کانادا با فاصله زمانی بیشتری این فرصت را به دست می‌آورند. برنامه آرتمیس نیز مانند ایستگاه فضایی یک همکاری بین‌المللی است و بنابراین کشورهای شریک در روند انتخاب نقش دارند. برای مثال، جرمی هانسن، عضو خدمه آرتمیس ۲ از آژانس فضایی کانادا، نخستین فضانورد غیرآمریکایی بود که برای برنامه آرتمیس انتخاب شد.

در همین حال، کریستینا کوک که تنها زن حاضر در مأموریت آرتمیس ۲ و نخستین زنی است که از مدار نزدیک زمین فراتر رفته، بارها تأکید کرده که گروه فضانوردان ناسا بازتابی از تنوع انسانی است. او در مصاحبه‌ای در سال ۲۰۲۳، در پاسخ به این پرسش که چرا حضور یک زن در مأموریت ماه به چند دهه زمان بیشتر نیاز داشت، گفت عصر آپولو «دوران بسیار متفاوتی» بود.

کوک افزود: «اما خوشحالم که ناسا مدت‌ها پیش تصمیم گرفت هنگام پاسخ‌گویی به ندای بشریت برای اکتشاف، نماینده تمام انسان‌ها باشد. اکنون گروه فضانوردان بازتابی از تمام انسان‌ها است. بنابراین تقریباً واضح بود که هر خدمه‌ای برای این مأموریت انتخاب می‌شد، این ویژگی را در خود داشت؛ و خوشحالم که خدمه [آرتمیس ۲] نیز چنین ویژگی‌ای دارد.»