تصاویر ماهواره‌ای ناسا از تغییر چهره شب‌های زمین خبر می‌دهد

تصاویر ماهواره‌ای جدید ناسا از تغییرات چشمگیر و بی‌سابقه در وضعیت چراغ‌های شبانه زمین رونمایی کرده‌اند. بررسی بلندمدت ردپای انسان پس از تاریکی هوا، تصویری پویا و دائماً در حال تغییر از فعالیت‌های تمدن بشری را نشان می‌دهد که از مدار زمین به خوبی مشاهده‌پذیر است.

به‌گزارش اسپیس‌دات‌کام، تحلیل داده‌های نزدیک به یک دهه، از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۲ میلادی، در پروژه‌ی تخصصی «مرمر سیاه» (Black Marble) ناسا، ابعاد پیچیده‌ای از نحوه تغییر شکل سیاره ما را توسط انسان آشکار می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه زمین به‌طور کلی در شب درخشان‌تر از گذشته شده، افزایش روشنایی در همه جا یکسان نبوده و رفتاری برخلاف انتظار دانشمندان داشته است.

گسترش شهرنشینی و شبکه‌های برق‌رسانی در برخی مناطق، به روشن‌تر شدن شدید آسمان شب منجر شده است. در نقطه مقابل، بخش‌های دیگری از سیاره به دلیل استفاده از فناوری‌های نوری کم‌مصرف، رکود اقتصادی، پیامدهای ویرانگر جنگ یا اعمال سیاست‌های جدید زیست‌محیطی، رو به خاموشی رفته‌اند و شب‌های تاریک‌تری را سپری می‌کنند.

نقشه‌های جدید به جای نمایش روندی صعودی و یکنواخت در روشن شدن سراسری جهان، تغییراتی دوجهته را به تصویر کشیده‌اند. طبق بیانیه‌ی رسمی ناسا، مناطق همسایه روی نقشه اغلب به‌طور هم‌زمان در جهت‌های کاملاً متفاوتی حرکت می‌کنند؛ پدیده‌ای که نشان‌دهنده‌ی رفتارهای اقتصادی و اجتماعی متفاوت در نقاط مختلف زمین است.

به عنوان نمونه، شهرهای ساحل غربی ایالات متحده همگام با انفجار جمعیتی خود روشن‌تر شده‌اند، در حالی که بخش بزرگی از سواحل شرقی این کشور کاهش روشنایی را ثبت کرده‌اند. متخصصان این تناقض را ناشی از بازسازی‌های اقتصادی و جایگزینی گسترده لامپ‌های قدیمی با سیستم‌های ال‌ای‌دی کم‌مصرف در شرق آمریکا می‌دانند.

قاره‌ی اروپا نیز به دلیل اجرای سیاست‌های حفاظتی، اقدامات سخت‌گیرانه صرفه‌جویی در مصرف انرژی و تلاش برای کاهش آلودگی نوری، با افت محسوس روشنایی شبانه روبه‌رو شده است. کشور فرانسه در این میان به عنوان نمونه‌ای شاخص شناخته می‌شود که با اجرای برنامه‌های تهاجمی برای حفظ آسمان تاریک، متمایز از سایر همسایگان خود ظاهر شد.

ردپای درگیری‌ها و بی‌ثباتی‌های کلان اقتصادی به وضوح روی نقشه‌های فضایی حک شده است. مناطقی در اوکراین، لبنان، یمن، افغانستان و ونزوئلا افت شدید روشنایی را تجربه کرده‌اند که این کم‌نوری شدید، مستقیماً با آسیب‌های ساختاری ناشی از جنگ یا فروپاشی زیرساخت‌های اقتصادی در ارتباط است.

اقتصادهای نوظهور در سراسر کشورهای جنوب صحرای آفریقا و جنوب شرقی آسیا نیز به دلیل گسترش شبکه‌های برق‌رسانی، به‌طور چشمگیری درخشان شده‌اند. قاره‌ی آسیا در مجموع بیشترین میزان رشد روشنایی شبانه را به خود اختصاص داده است که بخش عمده‌ی این تغییرات به توسعه‌ی پرشتاب زیرساخت‌ها در چین و شمال هند مربوط می‌شود.

پروژه‌ی مرمر سیاه ناسا با حذف تداخل‌های ناشی از نور ماه، ابرها، پوشش برف و اثرات اتمسفری، نورهای مصنوعی تولیدشده توسط انسان را به‌طور خالص جداسازی می‌کند. باند روز و شب این فناوری، امواج نوری را از محدوده‌ی طیف سبز تا فروسرخ نزدیک تشخیص می‌دهد تا چراغ‌های شهری و حتی ناوگان‌های ماهیگیری در اقیانوس‌ها ردیابی شوند.

نقشه‌های قدیمی نور شبانه معمولاً ترکیبی از تصاویر با فاصله چند سال بودند، اما پروژه مرمر سیاه اکنون مشاهدات ماهواره‌ای را به صورت روزانه پردازش می‌کند. این ابزار پیشرفته به یکی از دقیق‌ترین سوابق بلندمدت جهان از نور مصنوعی تبدیل شده است و نمایی پویا از چگونگی تغییر شب‌های زمین در اختیار دانشمندان می‌گذارد.

سنجش نور شبانه کاربردهایی فراتر از تولید نقشه‌های جذاب فضایی دارد و به محققان در ردیابی رشد شهرهای بزرگ، بازسازی‌های پس از بلایای طبیعی و الگوهای مهاجرت کمک می‌کند. این اطلاعات بینش عمیقی درباره گسترش آلودگی نوری ارائه می‌دهد که به یک نگرانی جدی برای ستاره‌شناسان و اقلیم‌شناسان تبدیل شده است.

نور مصنوعی در شب با ایجاد اختلال در اکوسیستم‌ها، رفتار حیواناتی از جمله پرندگان مهاجر و لاک‌پشت‌های دریایی را به شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد. پزشکان و محققان هشدار می‌دهند که نورپردازی بیش‌از‌حد در شب، ریتم شبانه‌روزی و ساعت بیولوژیک بدن انسان را نیز مختل کرده و بخش بزرگی از تمدن را از تماشای آسمان شب محروم می‌کند.

در نهایت، نقشه‌های جدید نشان می‌دهد که شب‌های زمین دیگر به صورت یکپارچه و تک‌بعدی تغییر نمی‌کند. ردپای روشن سیاره اکنون در واکنش به تصمیمات سیاسی، فناوری و بحران‌های جهانی سوسو می‌زند.

پژوهش در نشریه‌ی Nature منتشر شده است.