تماشا کنید: تلاش مریخ‌نورد ناسا برای جداکردن سنگی سمج از بازوی رباتیک خود

دانشمندانی که هدایت مریخ‌نورد کیوراسیتی ناسا را برعهده دارند، پس از آنکه موفق شدند سنگ دردسرسازی را که نزدیک به یک هفته به انتهای بازوی رباتیک این کاوشگر گیر کرده بود جدا کنند، نفس راحتی کشیدند. تصاویر منتشرشده، تقلای مریخ‌نورد برای خلاص‌شدن از سنگ سمج را با کج‌کردن، چرخاندن و لرزاندن بازوی فلزی‌اش نشان می‌دهند.

ماجرای بی‌سابقه چسبیدن سنگ به بازوی کیوراسیتی زمانی آغاز شد که مریخ‌نورد مشغول کاوش در دامنه‌های کوه شارپ در مرکز دهانه‌ی گیل در نزدیکی استوای مریخ بود. کاوشگر ناسا در آنجا با سنگی نسبتا معمولی روبه‌رو شد که با الهام از بیابان معروف شیلی، «آتاکاما» نام گرفت. این سنگ حدود ۴۶ سانتی‌متر قطر، ۱۵ سانتی‌متر ضخامت و حدود ۱۳ کیلوگرم وزن داشت و گزینه‌ای ایده‌آل برای بررسی‌های بیشتر به حساب می‌آمد.

در ۲۵ آوریل، کیوراسیتی تلاش کرد در سنگ آتاکاما حفاری کند تا نمونه‌ای استخراج شود که بتوان آن را در آزمایشگاه «شیمی مرطوب» داخل مریخ‌نورد تجزیه‌وتحلیل کرد. با اینکه بازوی حفاری ربات با موفقیت داخل سنگ نفوذ کرد، خیلی زود مشخص شد که مشکلی پیش آمده است.

نمایندگان ناسا در بیانیه‌ای نوشتند: «وقتی مریخ‌نورد بازویش را عقب کشید، کل سنگ از زمین بلند شد و به‌وسیله غلاف ثابتی که مته چرخان را احاطه کرده، معلق ماند. در گذشته عملیات حفاری باعث شکستن یا جداشدن لایه‌های بالایی سنگ‌ها شده بود، اما تاکنون هیچ سنگی به غلاف مته نچسبیده بود.»

این اتفاق، دانشمندان مسئول کنترل و هدایت کیوریاسیتی را با مشکلی کاملا جدید مواجه کرد. بیل فراند، پژوهشگر ارشد مؤسسه علوم فضایی در بولدر کلرادو و عضو سابق مأموریت مریخ‌نوردهای ناسا، در وبلاگ ناسا نوشت تیم علمی «بلافاصله شروع به طراحی برنامه‌ای برای بیرون‌آوردن مته از داخل سنگ کرد.» اما این کار به نوعی «تقلا» تبدیل شد.

تیم کیوریاسیتی ابتدا تلاش کرد با «لرزاندن مته» سنگ آتاکاما را جدا کند، اما هیچ نتیجه‌ای حاصل نشد. در ۲۹ آوریل، آن‌ها همزمان با تغییر جهت بازوی رباتیک، مته را به لرزه درآوردند؛ بااین‌حال، فقط توانستند ذرات ریز و شن‌مانند را از سطح سنگ جدا کنند.

سپس در اول مه، تیم موفق شد با کج‌کردن بیشتر مته و چرخاندن و لرزاندن همزمان آن، سنگ مزاحم را جدا کند. آن‌ها قصد داشتند این فرایند را چندین بار تکرار کنند، اما خوشبختانه سنگ همان بار اول جدا شد و روی سطح مریخ افتاد.

بااین‌حال به گفته فراند، نمونه‌های حفاری‌شده یا همان خرده‌سنگ‌های موردنیاز برای آزمایش، «در جریان تلاش برای جداکردن مته از سنگ از دست رفتند.» به همین دلیل، تیم کیوریاسیتی اکنون «به‌دنبال سنگی با اتصال محکم‌تر به زمین» می‌گردد تا دوباره بتواند نمونه حفاری برای تجزیه‌وتحلیل جمع‌آوری کند.

کیوریاسیتی از زمان فرودش روی مریخ در سال ۲۰۱۲ اتفاقات زیادی را پشت سر گذاشته، اما چند ماه اخیر به‌طور ویژه پرماجرا بوده‌اند.

در اواخر آوریل، پژوهشگران اعلام کردند مریخ‌نورد کهنه‌کار آن‌ها موفق شده هفت مولکول آلی را به‌طور همزمان شناسایی کند که بزرگ‌ترین مجموعه‌ی واحد از مولکول‌های آلی کشف‌شده در مریخ تا امروز محسوب می‌شوند. این کشف در کنار «زنجیره‌ی عظیمی» از هیدروکربن‌ها قرار می‌گیرد که در فوریه شناسایی شدند. هر دو یافته، سرنخ‌هایی درباره احتمال وجود حیات باستانی در سیاره سرخ ارائه می‌دهند.

چند هفته قبل‌تر در اوایل آوریل، کیوریاسیتی از ده‌ها ساختار عجیب شبیه «فلس اژدها» که روی سطح مریخ پراکنده بودند، عکس‌برداری کرد. همچنین در مارس، این ربات بلورهای یاقوت‌مانند را درون سنگ‌هایی شبیه به آتاکاما پیدا کرد.

پیش از کشفیات یادشده نیز مریخ‌نورد بیش از شش ماه را صرف بررسی دقیق ساختارهای مشبک به‌نام «باکس‌ورک» کرده بود؛ سازه‌هایی شبیه تارعنکبوت‌های سنگی عظیم که روی سطح مریخ به شکل زیگزاگ امتداد دارند. تازه‌ترین یافته‌ها نشان می‌دهند که این ساختارها با اجسام ریز شبیه به تخم پوشیده شده‌اند.