سالگرد بازنشستگی «کلیپی»؛ کابوس ۲۵ساله مایکروسافت که با هوش مصنوعی بازگشت!
دقیقا ربع قرن از کنار گذاشتهشدن Clippy میگذرد؛ دستیاری ناکارآمد و بهعقیدهی بسیاری، «روی اعصاب» که از تاریخ ۱۱ آوریل ۲۰۰۱ دیگر بهطور پیشفرض در نرمافزارهای مایکروسافت آفیس فعال نشد.
امروز شاید با عینک نوستالژی به کلیپی نگاه کنیم و یادآور خاطراتی شیرین باشد؛ اما در آن دوران، جملات تکراری و مزاحمتهای مداوم او با دیالوگهایی مثل «بهنظر میرسد در حال نوشتن یک نامه هستید، کمک میخواهید؟» بهسرعت صبر کاربران را در مواجهه با دستیارهای دیجیتالی لبریز میکرد.
کلیپی که نام دقیقتر آن Clippit بود، بهعنوان دستیار دیجیتال همراه با مایکروسافت آفیس ۹۷ معرفی شد. هدف ردموندیها خلق رابط کاربری دوستانهای برای ارائهی راهنماهای آفیس بود. در کنار کلیپی، شخصیتهای جایگزین دیگری مانند کاریکاتور آلبرت اینشتین، ویلیام شکسپیر و سگی بهنام راکی نیز وجود داشتند.
برخی از چهرههای سرشناس صنعت کامپیوتر معتقدند که تولد کلیپی احتمالا نتیجهی یک «سوءتفاهم فاجعهبار» از تحقیقات دانشگاه استنفورد پیرامون شکستن مرزهای تعامل انسان و ماشین بوده است. قطعا ایراد بزرگی در این پروژهی بهظاهر «کمککننده» وجود داشت که چنین خشم و تمسخر کاربران و منتقدان فناوری را برانگیخت.
کلیپی ۲۵ سال پیش در چنین روزی بهصورت رسمی بازنشسته شد. در نسخهی Office XP، این دستیار صرفا بهعنوان یک ویژگی غیرفعال و اختیاری حضور داشت؛ اما با انتشار Office 2007، مایکروسافت برای همیشه به حضور کلیپی و دوستانش پایان داد؛ شخصیتی که حتی مجلهی تایم آن را در لیست ۵۰ اختراع بد تاریخ قرار داده است.
غبار گذر زمان باعث شد تا خشم کاربران فروکش کند و Clippy به نمادی از یک دوران بامزه در تاریخ کامپیوترها تبدیل شود. مایکروسافت نیز از این حس نوستالژی نهایت استفاده را برد و اخیرا با فشارهای مردمی، کلیپی را بهعنوان یک ایموجی در Microsoft 365 بازگرداند. سال گذشته نیز یک مهندس نرمافزار، نسخهی هوش مصنوعی کلیپی را با همان رابط کاربری آفیس ۹۷ به شکل پروژهای مستقل بازسازی کرد که با استقبال مواجه شد.
با وجود شکست واضح کلیپی، مایکروسافت همچنان دستیارهای دیجیتال را آیندهی دنیای کامپیوتر میداند. کاربران ویندوز بین سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۳ کورتانا را تجربه کردند و حالا با پدیدهای بهنام کوپایلت روبهرو هستند؛ هوش مصنوعی جدیدی که در هر گوشه از ویندوز ۱۱ و اپلیکیشنهای مایکروسافت رسوخ کرده است. بررسیها نشان میدهد در حال حاضر دستکم ۸۰ و احتمالا بیشاز ۱۰۰ نسخهی مختلف از اپلیکیشنهای کوپایلت در اکوسیستم مایکروسافت وجود دارد.
کاربران امیدوارند که با توجه به وعدههای اخیر مایکروسافت مبنی بر تمرکز روی بهبود عملکرد، پایداری و کاهش مصرف رم در سیستمعامل، حضور همهجانبهی کوپایلت در ویندوز نیز محدودتر و منطقیتر شود تا تاریخ برای مایکروسافت دوباره تکرار نشود.