افزایش سرعت ویندوز با چند کلیک؛ آموزش نرم‌افزار optimizerDuck

چند ماه از نصب ویندوز احتمالا با مشکلاتی مثل کاهش سرعت کامپیوتر و افزایش زمان بوت مواجه شده‌اید، فن بی‌دلیل می‌چرخد و برنامه‌هایی که هرگز اجرایشان نکرده‌اید، منابع سیستم را در پس‌زمینه مصرف می‌کنند. ویندوز برای میلیون‌ها سیستم با سخت‌افزارهای متفاوت طراحی شده است و به همین دلیل پایداری و سازگاری را مهم‌تر از سرعت می‌داند. نتیجه‌اش سرویس‌ها، وظایف زمان‌بندی‌شده، ابزارهای جمع‌آوری داده و اپلیکیشن‌های از پیش نصب‌شده‌ای است که شاید هیچ‌وقت به آن‌ها نیاز نداشته باشید.

برای حل مشکل سرعت ویندوز باید تنظیمات را یکی‌یکی از رجیستری، Group Policy یا پاورشل تغییر دهید یا ابزاری مثل optimizerDuck را امتحان کنید. در این مقاله یاد می‌گیریم که چطور می‌توان با نرم‌افزار مورد اشاره فرایند بهینه سازی ویندوز را انجام داد.

نرم‌افزار optimizerDuck یک ابزار متن‌باز و رایگان برای بهینه‌سازی ویندوز است که روی سه چیز تمرکز دارد: عملکرد، حریم خصوصی و سادگی. این برنامه با رابط کاربری WPF روی NET. ساخته شده، تحت مجوز GPL v3 منتشر می‌شود و کد آن روی گیت‌هاب در دسترس است. یعنی هر کسی می‌تواند کد را بررسی یا خودش برنامه را کامپایل کند.

برنامه‌ی optimizerDuck نیازی به نصب ندارد و به شکل فایل اجرایی ارائه می‌شود. این ابزار با نسخه‌ی ۶۴ بیتی ویندوز ۱۰ و ویندوز ۱۱ سازگار است و به گفته‌ی سازنده، هیچ داده‌ای جمع‌آوری یا ارسال نمی‌کند.

امکانات optimizerDuck در چند بخش اصلی دسته‌بندی شده است:

• Optimize (بهینه‌سازی سیستم): بیش از ۴۲ تنظیم در ۷ دسته شامل عملکرد، حریم خصوصی، کارت گرافیک، مدیریت انرژی، حذف بلوت‌ور و سرویس‌ها و تجربه‌ی کاربری. هر تنظیم در این بخش توضیح و برچسب ریسک دارد.
• Customize (شخصی‌سازی): تغییر رفتارهای ویندوز مثل چیدمان نوار وظیفه، آیکون‌های دسکتاپ، نمایش پسوند فایل‌ها، منوی راست‌کلیک کلاسیک و تنظیمات بازی (Game Mode و Game Bar).
• Bloatware (حذف برنامه‌های اضافی): فهرست اپلیکیشن‌های قابل حذف با برچسب‌های Safe (امن)، Caution (احتیاط) و Unknown (ناشناخته).
• Startup Manager (مدیر استارت‌آپ): مشاهده و غیرفعال‌سازی برنامه‌های استارت‌آپ که همراه ویندوز بالا می‌آیند.
• Scheduled Tasks (وظایف زمان‌بندی‌شده): مدیریت وظایف زمان‌بندی‌شده ویندوز.
• Disk Cleanup (پاک‌سازی دیسک): پاکسازی فایل‌های موقت، کش سیستم، باقی‌مانده‌های آپدیت ویندوز و نسخه‌های قدیمی ویندوز.
• System Dashboard (داشبورد سیستم): نمایش خلاصه‌ی عملکرد پردازنده، رم، کارت گرافیک، فضای ذخیره‌سازی و سیستم‌عامل.

تغییر تنظیمات سیستم همیشه کمی ریسک دارد. پیش از اجرای برنامه این موارد را رعایت کنید:

• نقطه‌ی بازیابی (Restore Point) بسازید. این مهم‌ترین توصیه‌ی سازنده‌ی optimizerDuck هم است.
• از فایل‌های مهم‌تان نسخه‌ی پشتیبان تهیه کنید.
• اگر ویندوز را تازه نصب کرده‌اید، ترتیب پیشنهادی این است: نصب درایورها، اجرای آپدیت‌های ویندوز تا جدیدترین نسخه، نصب آپدیت‌های اختیاری، به‌روزرسانی برنامه‌های Microsoft Store، نصب نرم‌افزارها و بازی‌ها و در پایان اعمال بهینه‌سازی‌ها. این ترتیب باعث می‌شود آپدیت‌ها بعداً تنظیمات شما را تغییر ندهند.

برای نصب optimizerDuck مراحل زیر را دنبال کنید:

• به صفحه‌ی Releases پروژه در گیت‌هاب یا صفحه‌ی دانلود سایت رسمی برنامه (optimizerduck.com) بروید.
• آخرین نسخه را دانلود کنید. فایل optimizerDuck.exe را دریافت خواهید کرد.
• روی فایل دو بار کلیک کنید. برنامه مستقیم اجرا می‌شود.
• اگر برنامه درست باز نشد، روی فایل راست‌کلیک کنید و Run as administrator را بزنید. برنامه برای تغییر رجیستری و تنظیمات سیستمی به دسترسی ادمین نیاز دارد.

برنامه‌ی optimizerDuck کد دیجیتال امضاشده ندارد، زیرا گواهی آن برای پروژه‌های متن‌باز گران است. به همین دلیل ویندوز احتمالا هنگام اجرا هشدار SmartScreen نشان دهد. طبق توضیح سازنده، این هشدار به معنای آلوده بودن فایل نیست.

• در پنجره‌ی هشدار روی More info کلیک کنید.
• گزینه‌ی Run anyway را بزنید.
• اگر هنوز نگرانید، کد را از گیت‌هاب بگیرید و خودتان برنامه را با دستور dotnet build بسازید. همچنین می‌توانید فایل را در سرویس‌های آنلاین بررسی بدافزار مثل VirusTotal بررسی کنید.

نرم‌افزار optimizerDuck به‌تنهایی هیچ تغییری اعمال نمی‌کند و فقط موارد انتخابی کاربر اجرا خواهند شد. روند کلی کار این است:

• به بخش Optimize بروید و دسته‌ها را یکی‌یکی ببینید.
• توضیح و برچسب ریسک (Safe ،Moderate یا Risky) هر تنظیم را بخوانید. اگر مطمئن نیستید، از تنظیمات پرریسک عبور کنید.
• تنظیمات موردنظرتان را انتخاب و اعمال کنید.
• اگر برنامه پیشنهاد ساخت Restore Point داد، آن را بپذیرید.
• بعد از اتمام کار، سیستم را ری‌استارت کنید. بعضی تغییرات فقط بعد از راه‌اندازی مجدد کامل اعمال می‌شوند.

• Privacy & Security: غیرفعال‌سازی تلمتری ویندوز (ارسال داده‌های کاربر به سرور مایکروسافت)، گزارش خطا، شناسه‌ی تبلیغاتی، ردیابی موقعیت مکانی، Cortana و کوپایلت و پیشنهادهای محتوایی.
• GPU: تنظیم اولویت پردازش‌ها، کاهش تأخیر کیبورد، تنظیمات زمان‌بند چندرسانه‌ای و بهینه‌سازی‌های مخصوص کارت‌های گرافیک AMD، انویدیا و اینتل.
• Energy: غیرفعال‌سازی هایبرنیت و Fast Startup و نصب پلن پرفورمنس سفارشی.
• User Experience: حذف تأخیر نمایش منوها و غیرفعال کردن افکت‌های بصری مثل انیمیشن نوار وظیفه و شفافیت.

• به بخش Bloatware بروید.
• فهرست اپلیکیشن‌ها را با دقت ببینید. برچسب Safe یعنی حذف آن مشکلی ایجاد نمی‌کند، Caution یعنی احتیاط کنید و Unknown یعنی اطلاعات کافی وجود ندارد.
• فقط برنامه‌های آشنا که دیگر مورد استفاده قرار نمی‌گیرند را انتخاب و حذف کنید.

• برنامه‌هایی را که با بوت ویندوز اجرا می‌شوند را در Startup Manager ببینید و غیرضروری‌ها را غیرفعال کنید. این کار معمولا به‌طور مستقیم روی زمان روشن شدن سیستم اثر می‌گذارد.
• فایل‌های موقت، کش و باقی‌مانده آپدیت‌ها را در Disk Cleanup اسکن و پاک کنید تا فضای ذخیره‌سازی آزاد شود.
• وظایف زمان‌بندی‌شده را در Scheduled Tasks مرور و فقط در صورت اطمینان آن‌ها را غیرفعال یا حذف کنید.

یکی از نقاط قوت optimizerDuck سیستم بازگردانی آن است:

• برنامه پیش از اعمال هر تغییر، یک فایل Revert ذخیره می‌کند.
• امکان بازگردانی هر بهینه‌سازی به‌طور جداگانه یا یک‌جا در برنامه وجود دارد.
• فایل‌های بازگردانی در مسیر LocalAppData%\optimizerDuck\Revert% ذخیره می‌شوند.
• اگر این فایل‌ها حذف یا خراب شدند، Restore Point ویندوز آخرین راه نجات شما است.

بعد از آپدیت‌های بزرگ ویندوز هم امکان دارد بعضی تنظیمات به حالت پیش‌فرض برگردند. در این صورت بهینه‌سازی‌ها را دوباره اعمال کنید.