نمایش اشتباه نقشه آفریقا؛ دردسر هوش مصنوعی برای آمریکا در کنفرانس ایدز

در اشتباهی فاحش و شرم‌آور، وزارت خارجه آمریکا در جریان یک کنفرانس بین‌المللی، نقشه‌ای از قاره‌ی آفریقا را به نمایش گذاشت که تک‌تک کشورهای مشخص‌شده روی آن، جایگاه اشتباهی داشتند.

نقشه که ظاهراً برای نشان دادن محل تخصیص بودجه‌های بهداشتی آمریکا طراحی شده بود، به سرعت در فضای مجازی بازخورد گسترده‌ای ایجاد کرد و باعث شگفتی و انتقاد شرکت‌کنندگان و کارشناسان شد.

نقشه‌ی یادشده در کنفرانس «ایدز ۲۰۲۶» در ریو دو ژانیرو، در میانه‌ی ارائه‌ای درباره‌ی توافق‌های جدید بهداشتی وزارت خارجه، به نمایش درآمد. در این نقشه، جایگاه بسیاری از کشورها به‌کلی اشتباه بود و مرزها به شکل نادرستی ترسیم شده بودند. برای مثال:نیجریه که کشوری ساحلی در غرب آفریقا است، درست در میان صحرای بزرگ آفریقا به عنوان یک کشور محصور در خشکی نشان داده شده بود.

موزامبیک که در جنوب‌شرقی آفریقا قرار دارد، به منطقه‌ی شاخ آفریقا در شمال‌شرقی این قاره منتقل شده بود. ساحل عاج در غرب آفریقا، به سمت دیگر قاره پرتاب شده بود و بدتر اینکه این کشور ساحلی، به اشتباه محصور در خشکی ترسیم شده بود. مرزهای اوگاندا و مالاوی نیز به شکلی غیرواقعی کشیده شده بودند.

تحلیل خبرگزاری رویترز نشان داد تصویر این نقشه، حاوی واترمارک (نشانه‌ی دیجیتال) هوش مصنوعی است که نشان می‌دهد با استفاده از ابزارهای شرکت اوپن‌ای‌آی تولید شده است. این موضوع، نقشه اشتباه آفریقا را به نمونه‌ای بارز از توهم هوش مصنوعی تبدیل می‌کند؛ پدیده‌ای که در آن مدل‌های هوش مصنوعی اطلاعات نادرست یا ساختگی را با اطمینان کامل تولید می‌کنند. اوپن‌ای‌آی اعلام کرده که این گزارش را بررسی خواهد کرد.

مت پتی، کارشناس هوش مصنوعی و ژئوپلیتیک از آتلانتیک کانسیل، در واکنش به این ماجرا نوشت کسی که این اسلاید را ساخته و تأیید کرده، نه نقشه‌ی آفریقا را می‌شناخته و نه حتی یک بار آن را با نقشه‌ی واقعی مقایسه کرده است.

وزارت خارجه آمریکا در بیانیه‌ای، «مسئولیت کامل سردرگمی و ارائه‌ی نادرست به شرکت‌کنندگان، ازجمله شرکای آفریقایی» را بر عهده گرفت. این وزارتخانه علت این «اشتباه تأسف‌بار» را «تغییر عجولانه‌ی اسلایدها توسط یکی از اعضای تیم، درست پیش از ارائه» اعلام کرد.

سخنران کنفرانس، جف گراهام، فرستاده‌ی ارشد بهداشت آمریکا و مسئول برنامه‌ی عظیم پپفار (PEPFAR) بود که به مبارزه با اچ‌آی‌وی/ایدز در جهان می‌پردازد. او به درخواست‌ها برای اظهارنظر پاسخ نداد.

اشتباه نقشه‌نگاری، در حالی رخ داده که دولت ترامپ رویکردی بحث‌برانگیز در قبال مبارزه با ایدز در پیش گرفته است. سال گذشته، بودجه‌ی برنامه‌ی پپفار که بزرگ‌ترین برنامه‌ی پیشگیری از اچ‌آی‌وی در جهان محسوب می‌شود، به حالت تعلیق درآمد.

اگرچه تأمین داروهای نجات‌بخش تا حد زیادی از سر گرفته شده، مطالعه‌ای اخیر نشان داده که این کاهش بودجه، به تعطیلی بیش از ۱,۷۰۰ مرکز درمان اچ‌آی‌وی در سراسر جهان منجر شده است. وزارت خارجه در بیانیه‌ی خود تأکید کرده که با وجود این نقشه، بحث‌های کنفرانس «جدی و سازنده» بوده و آمریکا همچنان متعهد به مبارزه با ایدز است. با‌این‌حال، برنامه‌های کاهش هزینه‌ها در حوزه‌های پیشگیری و نظارت و همچنین حذف کامل برنامه در آفریقای جنوبی، نشان‌دهنده‌ی رویکردی متناقض و نگران‌کننده است.

این ماجرا، بیش از آنکه یک اشتباه ساده باشد، نمادی از چالش‌های استفاده‌ی بی‌ضابطه و عجولانه از فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی در سطوح بالای تصمیم‌گیری است. نمایش نقشه‌ی نادرست از یک قاره در یک کنفرانس جهانی، نشان می‌دهد چگونه اعتماد بی‌چون‌وچرا به ابزارهای دیجیتال، بدون نظارت و بازبینی انسانی، می‌تواند اعتبار و کارایی نهادهای رسمی را خدشه‌دار کرده و پیامدهای سیاسی و دیپلماتیک جبران‌ناپذیری به همراه داشته باشد.