رئیس سازمان فناوری اطلاعات: بدون اینترنت کار کشور راه نمی‌افتد؛ امیدواریم کار به قطع اینترنت نکشد

رئیس سازمان فناوری اطلاعات ایران امروز (سوم آبان‌ماه) در نشست خبری این سازمان درباره پیامدهای احتمالی قطع اینترنت بین‌الملل، وضعیت خدمات الکترونیکی و برنامه‌های توسعه دولت هوشمند توضیح داد. او با تاکید بر وابستگی بسیاری از خدمات ضروری کشور به اینترنت گفت که توسعه شبکه ملی اطلاعات به معنای بی‌نیازی از اینترنت بین‌الملل نیست.

یکی از موضوعات مطرح‌شده در این نشست، وابستگی خدمات کشور به اینترنت بین‌الملل و پیامدهای احتمالی قطع دسترسی به آن بود. صدر در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره تاثیر قطع اینترنت بین‌الملل بر ارائه خدمات الکترونیکی گفت شبکه ملی اطلاعات با وجود پیشرفت‌های انجام‌شده، نمی‌تواند به‌تنهایی پاسخ‌گوی تمام نیازهای کشور باشد.

صدر در ادامه توضیح داد که شبکه ملی اطلاعات در دوران جنگ توانسته بخشی از خدمات موردنیاز مردم را ارائه دهد، اما این موضوع به معنای نفی ضرورت اینترنت بین‌الملل نیست. او هم‌چنین درباره احتمال قطع اینترنت در شرایط امنیتی گفت:

حاکمیت حواسش هست در مواقعی که ضرورت امنیت ملی ایجاب نمی‌کند، به سمت قطع اینترنت نرود. اگر واقعا مخاطره جدی نداشته باشیم، کسی در این کشور دوست ندارد که اینترنت قطع شود و حتما هم همه پیگیری می‌کنند که اینترنت با سرعت مناسب در دسترس مردم قرار بگیرد. ان‌شاءالله به زمانی نمی‌رسیم که اینترنت را ببندیم.

- محمدمحسن صدر، رئیس سازمان فناوری اطلاعات

در همین زمینه از صدر پرسیده شد که اگر اینترنت بین‌الملل قطع شود و شهروندان نتوانند از خدمات ضروری مانند خدمات بانکی، آموزشی و درمانی استفاده کنند، آیا مسئولیت چنین اختلالی را می‌پذیرد؟ او پاسخ داد: «مسئولیتش با شخص بنده نیست که من بپذیرم؛ اما هر کدام از ما در قالب مسئولیتی که داریم، حتما پاسخ‌گو خواهیم بود.»

صدر در بخش دیگری از نشست خبری با اشاره به تعدد سامانه‌های دولتی اعلام کرد که ۳۲۰ سامانه موازی و درون‌دستگاهی شناسایی شده‌اند و سازمان فناوری اطلاعات در حال بررسی امکان تجمیع و حذف سامانه‌های تکراری است.

به گفته او برای هر دستگاه شناسنامه‌ای از سامانه‌های موازی تهیه شده و قرار است این اطلاعات به بالاترین مقام دستگاه مربوطه ابلاغ شود تا مشخص شود کدام سامانه‌ها قابلیت تجمیع یا حذف دارند.

یکی دیگر از محورهای این نشست، توسعه نسخه جدید پنجره ملی خدمات دولت هوشمند بود. صدر اعلام کرد که تعداد کاربران پنجره ملی خدمات دولت هوشمند از ۸۷ میلیون نفر عبور کرده است و سازمان فناوری اطلاعات در حال توسعه نسخه ارتقایافته این سامانه با نام «ایران‌پاس» است.

به گفته او، تمام تلاش این سازمان آن است که فاز نخست ایران‌پاس تا پایان سال ۱۴۰۵ به‌صورت عملیاتی در اختیار مردم قرار بگیرد.

نسخه جدید قرار است خدماتی مانند احراز هویت، امضای الکترونیکی و ارائه مدارک الکترونیکی را در اختیار کاربران قرار دهد و نیاز به ارائه مدارک فیزیکی و کپی مدارک به دستگاه‌های دولتی را کاهش دهد.

صدر هم‌چنین از برنامه ارائه اسناد هویتی و تحصیلی به‌صورت الکترونیکی خبر داد. به گفته او، این اسناد با قابلیت اعتبارسنجی برخط ارائه خواهند شد تا دستگاه‌ها بتوانند بدون دریافت نسخه فیزیکی، اصالت مدارک را بررسی کنند. او توضیح داد که تفاوت سند الکترونیکی با نسخه اسکن‌شده یا PDF مدارک در این است که اصالت سند الکترونیکی از طریق کد QR و استعلام از پایگاه اصلی صادرکننده قابل بررسی خواهد بود.

رئیس سازمان فناوری اطلاعات راه‌اندازی زیست‌بوم‌های دولت دیجیتال را یکی از پروژه‌های اصلی این سازمان معرفی کرد. به گفته صدر، هدف این طرح آن است که مردم برای دریافت یک خدمت، دیگر مجبور به مراجعه به چندین دستگاه و سامانه نباشند و بتوانند درخواست خود را از طریق یک پنجره واحد ثبت کنند.

در این شیوه، استعلام‌ها و تبادل اسناد الکترونیکی میان دستگاه‌های مسئول انجام می‌شود و امکان پیگیری مراحل ارائه خدمت و شناسایی دستگاه‌هایی که در پاسخ‌گویی تاخیر دارند، فراهم خواهد شد.

او همچنین از تکمیل مطالعات و مستندات هشت زیست‌بوم خبر داد و گفت اجرای این پروژه‌ها در انتظار دریافت مجوز شورای اقتصاد و انتشار فراخوان برای مشارکت بخش خصوصی است. پیش‌بینی می‌شود پس از دریافت مجوز و طی مراحل انعقاد قرارداد، بخش‌هایی از خدمات این زیست‌بوم‌ها به‌تدریج و در بازه‌های ۶ ماهه در اختیار مردم قرار بگیرد.

صدر تاکید کرد که اجرای طرح زیست‌بوم‌های دولت دیجیتال نیازمند همکاری دستگاه‌های مختلف است و از مردم و رسانه‌ها خواست میزان مشارکت دستگاه‌های اجرایی در اجرای این پروژه را مطالبه کنند.

رئیس سازمان فناوری اطلاعات هم‌چنین از افزایش حملات سایبری به درگاه‌های مختلف کشور در روزهای اخیر خبر داد. صدر اعلام کرد که در دو تا سه روز اخیر تعداد زیادی حمله سایبری شناسایی شده و دستگاه‌های مسئول توانسته‌اند با بخش قابل‌توجهی از آن‌ها مقابله کنند.

به گفته صدر، سازمان فناوری اطلاعات با شناسایی نشانی‌های اینترنتی مخرب، مسدودسازی آن‌ها و اطلاع‌رسانی درباره الگوهای حمله به سایر دستگاه‌ها، تلاش می‌کند از گسترش حملات جلوگیری کند. رئیس سازمان فناوری اطلاعات همچنین تاکید کرد که دستگاه‌ها باید بتوانند در صورت بروز حمله سایبری یا آسیب فیزیکی، خدمات خود را در کوتاه‌ترین زمان ممکن بازیابی کنند.

او از دستگاه‌های اجرایی خواست با تهیه نسخه‌های پشتیبان از اطلاعات و نگهداری داده‌ها در زیرساخت‌های مناسب، برای تداوم ارائه خدمات در شرایط بحرانی آماده باشند.

صدر در بخش دیگری از سخنان خود از ارزیابی مراکز داده دستگاه‌های دولتی خبر داد و از وضعیت نامناسب مراکز داده برخی دستگاه‌ها انتقاد کرد. به گفته او سازمان فناوری اطلاعات بر اساس نتایج این بررسی‌ها مشخص خواهد کرد که کدام مراکز داده باید به زیرساخت‌های مناسب منتقل شوند، کدام‌یک به ارتقا نیاز دارند و کدام مراکز می‌توانند به زیرساخت ابری یکپارچه دولت متصل شوند.

رئیس سازمان فناوری اطلاعات تاکید کرد که حفاظت از اطلاعات مردم و داده‌های حاکمیتی از مسئولیت‌های اساسی دستگاه‌های دولتی است و باید برای نگهداری ایمن و پشتیبان‌گیری از این اطلاعات زیرساخت مناسبی فراهم شود.

صدر هم‌چنین از برنامه ایجاد یک زیرساخت ابری یکپارچه و توزیع‌شده در سراسر کشور خبر داد و گفت در اجرای این پروژه، استفاده از ظرفیت شرکت‌های خصوصی برای ارائه خدمات ابری در اولویت قرار دارد.

یکی دیگر از خبرهای این نشست به توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی اختصاص داشت. صدر اعلام کرد که بررسی درخواست‌های هفت متقاضی راه‌اندازی آزمایشگاه ارزیابی محصولات هوش مصنوعی با همکاری پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات انجام شده و قرار است مجوز این مراکز طی روزهای آینده صادر شود. به گفته او، این آزمایشگاه‌ها امکان ارزیابی و آزمایش محصولات هوش مصنوعی توسعه‌یافته در کشور را فراهم خواهند کرد.

رئیس سازمان فناوری اطلاعات هم‌چنین درباره اپراتورهای هوش مصنوعی توضیح داد که پس از انتشار فراخوان، سه متقاضی واجد شرایط برای طی مراحل صدور مجوز به سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی معرفی شده‌اند.

او گفت این متقاضیان پس از تکمیل الزامات مالی و ارائه ضمانت‌های لازم می‌توانند موافقت اصولی دریافت کنند و پس از تکمیل زیرساخت‌های پردازشی مورد نیاز، برای دریافت پروانه نهایی اقدام کنند.

رئیس سازمان فناوری اطلاعات درباره آخرین وضعیت لایحه مرتبط با حفاظت و حکمرانی داده‌های شخصی نیز توضیح داد. به گفته او، پیش‌نویس این لایحه تهیه و ارائه شده است، اما به دلیل وجود اختلاف‌نظر درباره برخی بندها، هم‌چنان در مراحل بررسی حقوقی و کارشناسی قرار دارد.

صدر ابراز امیدواری کرد که این بررسی‌ها طی یک تا دو ماه آینده به نتیجه برسد تا لایحه از طرف دولت برای طی مراحل قانون‌گذاری به مجلس ارسال شود.

او همچنین بر ضرورت توسعه دسترسی پژوهشگران و متخصصان به داده‌های باز دولتی تاکید کرد و هشدار داد که نباید ملاحظات امنیتی به بهانه‌ای برای جلوگیری کامل از دسترسی به داده‌های قابل انتشار تبدیل شود.

به گفته صدر، داده‌ها یکی از پیش‌نیازهای اصلی توسعه هوش مصنوعی هستند و بدون فراهم‌شدن دسترسی مناسب به داده‌های موردنیاز، توسعه این فناوری با محدودیت روبه‌رو خواهد شد.