نشست تخصصی تشریح ابعاد و اندازهگیری سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی (GDP) با سخنان احسان چیتساز، رئیس مرکز توسعه اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، و با حضور غلامرضا گودرزی، رئیس مرکز آمار ایران برگزار شد. در این نشست اعلام شد که قرار است جزئیات دادهها و دادههای پایه به شکل فایلهای قابل تحلیل منتشر شود تا پژوهشگران و رسانهها بتوانند روی آنها تحلیل کنند.
احسان چیتساز، معاون توسعه اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات، با تأکید بر ضرورت سیاستسنجی در اقتصاد دیجیتال گفت: «صرف افزایش سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی نمیتواند معیار کافی برای ارزیابی عملکرد سیاستهای این حوزه باشد و باید مشخص شود هر سیاست برای چه گروهی، با چه هزینهای و تا چه اندازهای اثرگذار بوده است.»
باید مشخص شود آموزشهای دادهشده تا چه اندازه به اشتغال پایدار و افزایش بهرهوری در بنگاهها منجر شدهاند
چیتساز در نشست خبری خود با اشاره به اینکه توجهات در حوزه اقتصاد دیجیتال معمولاً به زیرساختها، سرمایهگذاری، کسبوکارهای نوآور و خدمات هوشمند معطوف است، گفت: «پرسش اساسی این است که چگونه میتوان تشخیص داد دستاوردهای بهدستآمده نتیجه سیاستگذاریهای مستمر بوده یا متغیرهای دیگری در ایجاد آن نقش داشتهاند. برای مثال زمانی شاهد توسعه هستیم اما وقتی دقیق میشویم میبینیم که توسعه اقتصاد دیجیتال اتفاقا بیربط از میزان حمایتهای مالی بوده که توسط دولت در لایه دوم اقتصاد دیجیتال اتفاق افتاده و عملا رشد اقتصاد دیجیتال ناشی از توسعه پنهان و ایجاد نهادهای سرمایهگذاری اتفاقا خصوصی بوده و مجموعه اثر مداخلات دولتی به مراتب در این موضوع کمتر بوده است.»
حرکت از روشهای برآوردی به اندازهگیری مبتنی بر داده
معاون توسعه اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات از همکاری با مرکز آمار ایران برای بهروزرسانی سال پایه اندازهگیری اقتصاد دیجیتال خبر داد و گفت: «هدف این همکاری، دستیابی به دادههای دقیقتر برای اصلاح سیاستها و مداخلات حاکمیتی است.»
چیتساز درباره ارزیابی و سیاستسنجی در اقتصاد دیجیتال گفت: «مرکز آمار ایران موظف است دادههای خام و پنهان شرکتها را در اختیار پژوهشگران و رسانهها قرار دهد تا امکان دستیابی به سنجههای دقیقتر فراهم شود. باید از روشهای برآوردی به سمت روشهای اندازهگیری حرکت کنیم و با استفاده از سازوکارهای مختلف، اعتبارسنجی و تطبیق متقاطع دادهها را انجام دهیم تا کیفیت دادههای مورد استفاده افزایش یابد.»
چیتساز گفت: «وزارت ارتباطات میخواهد با استفاده از این روشها مشخص کند پوشش ارتباطی چه نقشی در ایجاد عدالت ارتباطی و رونق اقتصاد دیجیتال داشته است و چند بنگاه اقتصادی از خدمات دیجیتال بهره میبرند.»
او همچنین بر ضرورت بررسی اثر توسعه فینتکها و فناوری بر هزینههای فعالیت اقتصادی تأکید کرد و گفت: «باید مشخص شود آیا توسعه این حوزهها به کاهش هزینههای فعالیت اقتصادی و ایجاد عدالت بیشتر منجر شده است یا خیر.»
به گفته چیتساز، یکی دیگر از موضوعاتی که باید مورد ارزیابی قرار گیرد، تأثیر آموزشهای ارائهشده بر بازار کار است. او گفت: «باید مشخص شود آموزشهای دادهشده تا چه اندازه به اشتغال پایدار و افزایش بهرهوری در بنگاهها منجر شدهاند.»
سهم ۷.۱۴ درصدی اقتصاد دیجیتال
در ادامه نشست چیتساز، معاون توسعه اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات، با اشاره به گزارش اخیر مرکز آمار درباره سهم ۷.۱۴ درصدی اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی گفت: «این رقم مربوط به دوره پایانی دولت گذشته تا ابتدای سال ۱۴۰۳ است و ابراز امیدواری کرد با وجود اختلالات، چالشها و محدودیتهای موجود، سهم اقتصاد دیجیتال تا سال پایانی برنامه هفتم به هدف تعیینشده برسد.»
هشدار درباره عقبماندگی هسته شبکه و خطر اشباع زیرساختها
معاون توسعه اقتصاد دیجیتال با اشاره به یافتههای آماری خیرهکننده حاصل از پایش اخیر هشدار داد: «اگرچه مجموع اقتصاد دیجیتال رشد داشته، اما هسته زیرساختی همپای لایههای بهرهبرداری و خدمات رشد نکرده است که این امر نشاندهنده عقبماندگی سرمایهگذاری در بخش هسته است.ا دامه این روند شبکه ارتباطی کشور را به سمت اشباع میبرد که مستقیماً بر کیفیت دسترسی کاربران تأثیر منفی خواهد داشت.»
از هشدار درباره اشباع شبکه تا جزییات تمرکز ۵۹ درصدی در تهران
بر اساس آمارها، نزدیک به ۵۹ درصد از اقتصاد دیجیتال کشور در تهران مستقر است و استانهای خراسان رضوی، اصفهان، آذربایجان شرقی و البرز در رتبههای بعدی قرار دارند. محاسبات نشان میدهد سرعت رشد سهم اقتصاد دیجیتال در استانهای انتهای جدول طی سالهای اخیر بیشتر از استانهای بالای جدول بوده که این امر حاصل توسعه دسترسی و عدالت ارتباطی است.- احسان چیتساز، معاون وزیر ارتباطات
انتقادها از قانون سازمان ملی هوش مصنوعی
چیتساز در بخش دیگری از سخنان خود درباره قانون تشکیل «سازمان ملی هوش مصنوعی» با اشاره به اینکه پیش از تصویب قانون تشکیل سازمان ملی هوش مصنوعی، نقدهای کارشناسی درباره این قانون مطرح شده بود، گفت: «دولت اکنون در جایگاه مجری قانون تلاش خواهد کرد برای موفقیت این سازمان و اصلاح مسیر آن اقدام کند. هدف این است که سازمان ملی هوش مصنوعی به مانعی بر سر راه رشد و توسعه هوش مصنوعی در کشور تبدیل نشود.
چیتساز ابراز امیدواری کرد مجموعه اقدامات دستگاههای مختلف بتواند عقبماندگی فناوری کشور در حوزه هوش مصنوعی را جبران کند و سازمان ملی هوش مصنوعی به جای ایجاد مانع، به توسعه این حوزه کمک کند.
او با اشاره به انتقادها درباره محدودیت تبادل داده در بازارگاههایی که در قانون سازمان ملی هوش مصنوعی آمده است افزود: «اگر قرار باشد زیستبوم هوش مصنوعی در کشور توسعه پیدا کند، دسترسی به دادهها باید تا حد امکان فراهم شود.
آسیب به بیش از ۵۰۰ سایت ارتباطی در شرایط بحرانی
او در بخش دیگری از نشست درباره وضعیت توسعه اینترنت نسل پنجم (5G) گفت: «با اشاره به آسیبهای واردشده به زیرساختهای ارتباطی در دورههای اخیر و شرایط بحرانی گذشته گفت بیش از ۵۰۰ سایت ارتباطی آسیب دیدهاند و شبکه فیبر نوری در نقاط مختلف کشور هم دچار صدمه شده است.»
او توضیح داد: «در شرایط بحرانی معمولاً روند توسعه زیرساختها متوقف یا کند میشود، اما اولویت اصلی مجموعههای وزارت ارتباطات در این دوره، حفظ پایداری دسترسی مردم به شبکه بوده است.»
به گفته چیتساز، گزارش تفصیلی درباره روند توسعه 5G بهزودی از سوی سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی منتشر خواهد شد.
انتشار یکپارچه دادههای آماری و مالی
در ادامه نشست، رئیس مرکز آمار ایران از نهاییشدن نظامنامه سنجش اقتصاد رقومی (دیجیتال) و رسیدن سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی کشور به ۷.۱ درصد در سال ۱۴۰۳ خبر داد.
طبق برنامه هفتم توسعه تدوین نظامنامه سنجش اقتصاد دیجیتال با مشارکت مرکز آمار، پژوهشکده آمار، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، وزارت صمت، معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری، دانشگاهها، تشکلهای تخصصی و فعالان بخش خصوصی انجام شده است.- غلامرضا گودرزی، رئیس مرکز آمار
توضیحات رئیس مرکز آمار درباره زمانبندی و نحوه انتشار اطلاعات
در ادامه نشست، رئیس مرکز آمار ایران، در پاسخ به پرسشهای خبرنگاران تأکید کرد: «با همکاری وزارت ارتباطات، فرآیند جمعآوری دادهها سرعت یافته و آمار مربوط به سال ۱۴۰۴ تا آبانماه منتشر خواهد شد.»
گودرزی گفت: «مرکز آمار برای محاسبه سهم اقتصاد دیجیتال از دو روش استفاده کرده است. در مرحله نخست، دادههای ثبتی دستگاههای اجرایی، وزارتخانهها و تشکلهای مرتبط جمعآوری و تحلیل شدهاند. در مرحله دوم، یک طرح آمارگیری جامع در سراسر کشور اجرا شده است.»
به گفته او در این طرح بیش از ۹ هزار نمونه از تمامی استانها انتخاب شده و بیش از ۱۰۰ آمارگیر با مراجعه حضوری، اطلاعات موردنیاز را جمعآوری کردهاند.
سهم ۷.۱ درصدی اقتصاد دیجیتال در سال ۱۴۰۳
رئیس مرکز آمار ایران اعلام کرد: «سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی در سال ۱۴۰۲ برابر با ۵.۴ درصد بوده و این رقم در سال ۱۴۰۳ به ۷.۱ درصد رسیده است.»
او افزود: «تهران، اصفهان، خراسان رضوی، آذربایجان شرقی و البرز پنج استانی هستند که بیشترین سهم اقتصاد دیجیتال را به خود اختصاص دادهاند.»
گودرزی همچنین اعلام کرد: «آمار مربوط به سهم اقتصاد دیجیتال در سال ۱۴۰۴ طی ماههای آینده استخراج و بهصورت رسمی منتشر خواهد شد. او گفت گزارش تفصیلی و جزئیات روششناسی و دادههای این محاسبه با هماهنگی وزارت ارتباطات بهصورت یکپارچه منتشر میشود تا پژوهشگران، خبرنگاران و فعالان این حوزه بتوانند از دادههای آن برای تحلیل و بررسی وضعیت اقتصاد دیجیتال کشور استفاده کنند.»
