گزارش سالانه دیجی‌کالا؛ از ۵.۶ میلیون بازدیدکننده روزانه تا ۴۲۶ هزار فروشنده در یک سال پرنوسان

گزارش سال ۱۴۰۴ دیجی‌کالا تصویری از یکی از بزرگ‌ترین بازیگران اقتصاد دیجیتال ایران در سالی پر از تورم، نوسان‌های اقتصادی و بحران‌های سیاسی و اجتماعی ارائه می‌کند. داده‌های این گزارش نشان می‌دهد که با وجود رشد قابل‌توجه قیمت کالاها، بازار خرید آنلاین هم‌چنان به گسترش جغرافیایی و جذب مشتریان جدید ادامه داده؛ هرچند سهم دیجی‌کالا از کل بازار خرده‌فروشی کشور همچنان تنها ۱.۸ درصد اعلام شده است.

بر اساس این گزارش، دیجی‌کالا در سال ۱۴۰۴ به‌طور متوسط روزانه ۵.۶ میلیون بازدیدکننده داشته و کاربران هر روز ۴٫۴ میلیون جست‌وجو در این پلتفرم انجام داده‌اند. تعداد کالاهای قابل خرید در دیجی‌کالا نیز به ۱۵٫۳ میلیون قلم رسیده است.

دیجی‌کالا تا پایان سال ۱۴۰۴ در ۲۷۴۰ شهر و روستای کشور مشتری داشته و ظرفیت پردازش روزانه کالا در زیرساخت‌های آن از یک میلیون قلم فراتر رفته است. این مجموعه همچنین ۹۵۹ مرکز زیرساختی و ۹۷۰۰ نیروی تمام‌وقت داشته است.

یکی از مهم‌ترین داده‌های گزارش، تعداد افرادی است که برای نخستین بار در سال ۱۴۰۴ از دیجی‌کالا خرید کرده‌اند. براساس آمار منتشرشده، ۲ میلیون و ۱۸ هزار و ۳۵۱ نفر در این سال نخستین سفارش خود را در دیجی‌کالا ثبت کرده‌اند.

دیجی‌کالا در سال گذشته قدم‌های جدید و متفاوتی هم برداشته است: یکی از اتفاقات مهم برای این برند راه‌اندازی سوپرمارکت بود که باعث شد این فروشگاه مجازی تا فضای واقعی امتداد پیدا کند. قدم بزرگ بعدی ورود «دیا» به دیجی‌کالا بود؛ یک دستیار هوش مصنوعی که به‌ سوال‌های‌ کاربران‌ پاسخ‌ می‌دهد،‌ جست‌وجوی‌ توصیفی‌ و‌ تصویری را ممکن می‌کند،‌ پیدا‌ کردن‌ کالا را‌ آسان‌تر‌ می‌کند و‌ با خلاصه کردن نظرات‌ کاربران‌ به تجربه بهتر خرید آن‌ها کمک می‌کند.

آمارهای رفتاری نشان می‌دهد ساعت ۹ شب پربازدیدترین ساعت دیجی‌کالا بوده، اما بیشترین سفارش‌ها در ساعت ۱۱ شب ثبت شده است. همچنین رکورد بازدید روزانه این پلتفرم در هفتم آذر و هم‌زمان با اوج کمپین بلک‌فرایدی شکسته شد؛ در این روز ۱۶٫۶ میلیون بازدید ثبت شده است.

براساس اطلاعات حساب‌های کاربری، ۶۱٫۵ درصد خریداران دیجی‌کالا مرد و ۳۸٫۵ درصد زن بوده‌اند. البته دیجی‌کالا تاکید کرده است که این آمار لزوما میزان مشارکت واقعی زنان در خرید آنلاین را نشان نمی‌دهد؛ زیرا ممکن است بخشی از خریدهای زنان با حساب کاربری سایر اعضای خانواده انجام شده باشد.

جوان‌ترین مشتری ثبت‌شده ۴ سال و مسن‌ترین مشتری ۹۶ سال داشته است؛ آماری که گسترش استفاده از خرید آنلاین در گروه‌های سنی مختلف را نشان می‌دهد.

داده‌های قیمتی گزارش، نشانه‌ای روشن از شدت تورم در بازار کالاهای مصرفی است. میانگین قیمت کالاهای غیرسوپرمارکتی فروخته‌شده در دیجی‌کالا نسبت به سال ۱۴۰۳ حدود ۷۲ درصد افزایش پیدا کرده است. این افزایش در کالاهای سوپرمارکتی ۵۵ درصد بوده، اما میانگین قیمت همه کالاهای فروخته‌شده با احتساب سوپرمارکت ۷۴ درصد رشد کرده است.

دیجی‌کالا توضیح داده که افزایش سهم کالاهای غیرسوپرمارکتی و گران‌تر از کل فروش باعث شده است متوسط رشد قیمت همه کالاها از میانگین ساده رشد دو گروه بیشتر باشد. در همین مدت، ارزش مجموع کالاهای فروخته‌شده نیز ۹۱٫۵ درصد افزایش یافته است.

ترکیب روش‌های پرداخت نیز تاثیر فشارهای اقتصادی بر رفتار مصرف‌کنندگان را نشان می‌دهد. پرداخت اینترنتی با سهم ۵۴ درصدی همچنان متداول‌ترین روش پرداخت بوده، اما ۱۸ درصد خریدها با اعتبار چهارقسطه و ۷ درصد با وام دیجی‌پی انجام شده است. یک درصد سفارش‌ها نیز از اعتبار یک‌ماهه استفاده کرده‌اند. در مجموع، تقریباً از هر پنج خرید در دیجی‌کالا، یک خرید به‌صورت اقساطی انجام شده است. پرداخت در محل ۱۲ درصد و کیف پول ۶ درصد از روش‌های پرداخت را به خود اختصاص داده‌اند.

بلک‌فرایدی بزرگ‌ترین رویداد فروش دیجی‌کالا در سال ۱۴۰۴ بوده است. در این کمپین ۳٫۳ میلیون سفارش شامل ۱۵٫۵ میلیون قلم کالا ثبت شد. تعداد کالاهای فروخته‌شده نسبت به بلک‌فرایدی سال قبل ۱۱۸ درصد و مجموع خرید ۱۲۰ درصد افزایش یافت.

دیجی‌کالا ارزش کالاهای فروخته‌شده در این کمپین را ۱۵ هزار میلیارد تومان اعلام کرده است. همچنین ۴۱٫۵ درصد از کل فروش سالانه دیجی‌کالا به کالاهای تخفیف‌دار اختصاص داشته و متوسط تخفیف دریافتی هر مشتری در هر سفارش ۲۰۶ هزار تومان بوده است.

در سال ۱۴۰۴ بیش از یک میلیون و ۱۸ هزار کالا با تخفیف فروخته شدند. از این تعداد، ۷۴۴ هزار کالا تخفیف حداقل ۲۰ درصدی، حدود ۱۵۵ هزار کالا تخفیف ۵۰ درصدی یا بیشتر و ۱۱ هزار و ۶۶۱ کالا تخفیف حداقل ۹۰ درصدی داشته‌اند.

دامنه ارزش سفارش‌ها در دیجی‌کالا نشان می‌دهد، در سال گذشته ارزان‌ترین سفارش پردازش‌شده در سال ۱۴۰۴ یک اتصال فلش مموری به موبایل یا تبلت به ارزش ۵ هزار تومان و گران‌ترین سفارش یک کیلوگرم طلای آب‌شده ۲۴ عیار به ارزش ۷۱ میلیارد تومان بوده است.

پرکالاترین سبد خرید سال نیز ۱۶۰۳ قلم کالا داشته که بخش زیادی از آن شامل کنسرو، ماکارونی، خیارشور و پودر لباس‌شویی بوده است. پرسفارش‌ترین مشتری دیجی‌کالا نیز طی سال ۹۲۳۵ سفارش، معادل بیش از ۲۵ سفارش در روز، ثبت کرده است.

داده‌های جست‌وجو نشان می‌دهد «گوشی» با ۲٫۶ میلیون جست‌وجو، پرجست‌وجوترین عبارت سال بوده است. پس از آن ایرپاد و گوشی سامسونگ هر کدام با حدود ۱٫۶ میلیون جست‌وجو قرار داشته‌اند. کنسول پلی‌استیشن ۵ با ۱٫۳ میلیون و ساعت هوشمند با ۱٫۲ میلیون جست‌وجو در رتبه‌های بعدی بوده‌اند.

داده‌های گزارش سالانه دیجی‌کالا نشان می‌دهد بازار موبایل و لپ‌تاپ در سال ۱۴۰۴ از نظر تعداد فروش کوچک‌تر شده است. تعداد موبایل‌های فروخته‌شده ۲۱ درصد کاهش یافته و فروش تعدادی لپ‌تاپ نیز ۱۳ درصد افت کرده است؛ ارقامی که از کاهش تقاضای واقعی و تضعیف قدرت خرید مصرف‌کنندگان حکایت دارند.

با وجود کاهش تعداد خریدها، ارزش ریالی فروش موبایل ۲۵ درصد و ارزش ریالی فروش لپ‌تاپ ۲۳ درصد افزایش یافته است. این رشد اسمی را نمی‌توان نشانه رونق بازار دانست؛ زیرا افزایش قیمت کالاهای دیجیتال و افت ارزش ریال باعث شده مصرف‌کنندگان برای خرید تعداد کمتری کالا، مبلغ بیشتری بپردازند.

محاسبه فروش بر مبنای دلار، تصویر واقعی‌تری از بازار ارائه می‌دهد. ارزش دلاری فروش موبایل ۱۳ درصد و ارزش دلاری فروش لپ‌تاپ ۱۹ درصد کاهش یافته است. بنابراین بازار این دو محصول هم از نظر تعداد کالای فروخته‌شده و هم از نظر ارزش واقعی فروش کوچک‌تر شده؛ درحالی‌که جهش قیمت‌ها، این افت را در آمارهای ریالی پنهان کرده است.

داده‌ها نشان می‌دهد کاهش فروش موبایل بیش از همه به گوشی‌های اقتصادی و میان‌رده آسیب زده است. فروش گوشی‌های میان‌رده و اقتصادی ۴۱ درصد و فروش گوشی‌های پرچم‌دار ۳۴ درصد کاهش یافته است. این داده‌ها نشان می‌دهد فشار تورمی و افت قدرت خرید، بیشترین اثر را بر طبقه متوسط گذاشته؛ گروهی که خریدار اصلی مدل‌های اقتصادی و میان‌رده محسوب می‌شود.

در میان برندها، فروش هواوی از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ حدود ۹۹.۸ درصد کاهش یافته و از بازار کنار رفته است. فروش نوکیا نیز در همین بازه ۷۷ درصد افت کرده است. از سوی دیگر، فروش گوشی‌های شیائومی ۳۱ درصد و سامسونگ ۲۱ درصد کاهش داشته است. این آمارها از کوچک‌تر شدن کلی بازار موبایل حکایت دارد؛ با این تفاوت که افت شدید هواوی و نوکیا علاوه‌ بر شرایط اقتصادی، می‌تواند از تغییر ترجیح کاربران، محدود شدن تنوع مدل‌ها و کاهش پشتیبانی این برندها در بازار ایران ناشی شده باشد.

گزارش سالانه دیجی‌کالا نشان می‌دهد جنگ از ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا ۱۸ فروردین ۱۴۰۵، رفتار خرید آنلاین ایرانی‌ها را به‌شدت تغییر داد. نشانه‌های نگرانی حتی پیش از آغاز رسمی درگیری‌ها دیده شد؛ فروش اقلام ضروری تا هشتم اسفند برخلاف روند معمول افزایش یافت.

با شروع جنگ، میانگین سفارش‌های روزانه ۴۸٫۷ درصد کاهش یافت و نرخ لغو سفارش از ۲۱ به ۲۸ درصد رسید؛ اما تعداد کالا و ارزش هر سبد تقریباً ثابت ماند. پس از آتش‌بس، سفارش‌ها نسبت به دوران جنگ ۱۰۰٫۵ درصد رشد کرد و از سطح پیش از جنگ هم فراتر رفت.

در این دوره، فروش کالاهای قابل‌تعویق سقوط کرد؛ فروش لوازم خانگی برقی ۶۱ درصد، مبلمان ۵۱ درصد و آیفون ۶۸ درصد کاهش یافت. در مقابل، سهم دارو و مکمل ۱۸٫۶ درصد و پاوربانک، شارژر و باتری ۱۳ درصد افزایش پیدا کرد.

جست‌وجوی «طلا» در دوران جنگ ۳۹ درصد بیشتر شد، اما سهم سکه از خریدها ۶۲ درصد افت کرد. موتور برق، پنل خورشیدی، برنج هندی، پرچم ایران و سیم‌کارت سفید نیز به جست‌وجوهای ترند تبدیل شدند.

با وجود قطعی اینترنت و اختلال GPS، رانندگان دیجی‌اکسپرس با نسخه آفلاین اپلیکیشن فعالیت کردند. نرخ تحویل به‌موقع سفارش‌ها در سال ۱۴۰۴ نیز ۹۳٫۲۷ درصد اعلام شد.

تا پایان سال ۱۴۰۴ تعداد فروشندگان تأییدشده دیجی‌کالا از ۴۲۶ هزار نفر عبور کرده است. از این میان، ۳۷ هزار و ۱۴۹ فروشنده در همین سال به پلتفرم اضافه شده‌اند. فروشندگان در ۱۶۱۵ شهر و روستا حضور داشته‌اند و ۷۶ درصد اقلام فروخته‌شده دیجی‌کالا را تأمین کرده‌اند.

متوسط فروش سالانه هر فروشنده نیز از ۵۸۸ میلیون تومان در سال ۱۴۰۲ به ۸۳۱ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ و ۱٫۲ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۴ رسیده است. ۹۷ درصد فروشندگان، اشخاص حقیقی و سه درصد شرکت‌ها و اشخاص حقوقی بوده‌اند. زنان ۳۲ درصد و مردان ۶۸ درصد فروشندگان را تشکیل داده‌اند.

حدود ۴۰ درصد فروشندگان در تهران مستقر بوده‌اند و پس از تهران، خراسان رضوی، اصفهان و البرز بیشترین تعداد فروشنده را داشته‌اند. سهم برندهای ایرانی از کل فروش دیجی‌کالا نیز از ۴۷ درصد در سال ۱۴۰۳ به ۵۰ درصد در سال ۱۴۰۴ رسیده و تعداد برندهای ایرانی تأییدشده به ۲۶ هزار و ۱۹۴ برند افزایش یافته است.

دیجی‌پی یکی از مهم‌ترین زیرمجموعه‌های گروه دیجی‌کالاست که داده‌های آن، افزایش تقاضا برای خدمات اعتباری را تأیید می‌کند. مجموع اعتبار و وام در دسترس کاربران دیجی‌پی در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل ۱۹۵ درصد رشد کرده است.

اعتبار تخصیص‌یافته ۱۷۱ درصد و وام بانکی ۴۸ درصد افزایش داشته است. تعداد مشتریان دیجی‌پی ۷۰ درصد و شمار کاربران جدید آن ۶۰ درصد رشد کرده است. سوپراپلیکیشن دیجی‌پی ۱۰ میلیون کاربر فعال ماهانه داشته و رکورد کاربران روزانه آن به یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفر رسیده است.

مجموع خرید اعتباری ۲۲۱ درصد و تعداد مشتریان خرید اعتباری ۱۲۴ درصد افزایش پیدا کرده است. بیشترین اعتبار تخصیص‌یافته به یک کاربر ۵۰۰ میلیون تومان و کمترین آن ۲ میلیون تومان بوده است.

دیجی‌فای که ابزار راه‌اندازی و مدیریت فروشگاه آنلاین در اختیار کسب‌وکارها می‌گذارد، در سال ۱۴۰۴ میزبان ۵۶ هزار فروشگاه فعال بوده است. ۴۲ هزار فروشگاه در این سال به آن پیوستند و ۱۶ هزار سایت نیز فعال شدند. تعداد کالاهای فعال روی سایت‌های ساخته‌شده با دیجی‌فای به بیش از یک میلیون و ۴۰۶ هزار قلم رسید. متوسط ارزش فروش هر فروشگاه فعال ۳۵۲ میلیون تومان و بالاترین فروش ثبت‌شده برای یک فروشگاه ۵۰ میلیارد تومان بوده است.

فیدیبو نیز در سال ۱۴۰۴ تعداد ۱۸۴۵ کتاب صوتی منتشر کرده و ۴۷۱ هزار و ۷۶۰ نسخه کتاب صوتی فروخته است. سهم کتاب‌های صوتی از مجموع فروش کتاب‌های صوتی و متنی ۳۸ درصد بوده و کتاب‌خوان‌ترین کاربر این پلتفرم در طول سال ۴۷۱ کتاب خوانده است.

دیجی‌نکست، بازوی سرمایه‌گذاری و نوآوری گروه، از ابتدای فعالیت خود روی استارتاپ‌هایی سرمایه‌گذاری کرده که ارزش مجموع آن‌ها به ۹۹۵ میلیارد تومان رسیده است. ارزش استارتاپ‌های فعال در پرتفوی دیجی‌نکست ۲۵۰ میلیارد تومان اعلام شده و سرمایه‌گذاری این مجموعه در سال ۱۴۰۴ نیز ۳۰ میلیارد تومان، شامل ۱۵.۵ میلیارد تومان سرمایه نقدی و ۱۴.۵ میلیارد تومان سرمایه غیرنقدی، بوده است. تاکنون هشت استارتاپ نیز با موفقیت از پرتفوی دیجی‌نکست خارج شده‌اند.

اسمارتک، بازوی فناوری تبلیغات گروه دیجی‌کالا، در سال ۱۴۰۴ بین ۳۰ تا ۵۰ میلیون پیام بازاریابی ارسال و ۲۵۰ میلیون رویداد کاربری را پردازش کرده است. نرخ کلیک تبلیغات مناسبتی و هدفمند این مجموعه نیز ۷۴ درصد رشد داشته است. افیلیو، یکی از محصولات اسمارتک، ۹۶۸ هزار و ۱۰۰ سفارش نهایی‌شده برای دیجی‌کالا ثبت کرده است.

در بخش لجستیک نیز دیجی‌اکسپرس در مجموع ۶۶.۵ میلیون کیلومتر پیمایش داشته که ۲۱ درصد بیشتر از سال قبل است. با این حال، میانگین مسافت طی‌شده برای هر بسته با کاهش هفت‌درصدی به ۱.۸۶ کیلومتر رسیده که از بهینه‌تر شدن مسیرهای ارسال حکایت دارد. رکورد ارسال روزانه این مجموعه ۱۹۴ هزار و ۸۶۲ بسته بوده و تعداد سفیران فعال آن با رشد ۳۱.۹ درصدی به ۸۵۳۹ نفر رسیده است.

مجموع این داده‌ها نشان می‌دهد دیجی‌کالا در سال ۱۴۰۴ تنها در مقیاس تعداد مشتری و فروشنده بزرگ‌تر نشده، بلکه خدمات مالی، تبلیغاتی، لجستیکی، محتوایی و زیرساخت فروش آنلاین خود را نیز توسعه داده است. بااین‌حال، رشد ۷۴ درصدی متوسط قیمت کالاها و افزایش سهم خرید اعتباری نشان می‌دهد توسعه تجارت الکترونیکی در ایران بیش از هر زمان دیگری با کاهش قدرت خرید و فشار تورمی بر مصرف‌کنندگان همراه شده است.