الکامپ و اینوتکس دو نمایشگاه حوزه فناوری اطلاعات، با فاصله زمانی اندکی از یکدیگر برگزار شدند و به پایان رسیدند اما نهتنها اتفاق ویژهای، مثل ظهور یک نوآوری جدید یا معرفی یک ایده یا استارتاپ تازه را در دل خود نداشتند، بلکه امسال با انتقادات گستردهتری هم مواجه شدند.
فارغ از نقد این دو نمایشگاه توسط فعالان حوزه فاوا و بعضی رسانهها، نتایج تحلیل سامانه سوشال لیسنینگ لایفوب نشان میدهد این دو نمایشگاه چندان مورد استقبال عموم قرار نگرفته و نارضایتیها و واکنشهای منفی سهم بیشتری نسبت به واکنشهای مثبت داشته است.
البته دیدگاههای منفی فقط به نمایشگاههای امسال محدود نیست. بررسیها نشان میدهد در سه سال اخیر میزان واکنشهای منفی به این دو نمایشگاه بیشتر و بیشتر شده است. کاربران هم کمتر به این نمایشگاهها اقبال و توجه نشان میدهند، هم محتواهای حاوی نارضایتیها در یک روند سهساله بیشتر شده است.
کاهش توجه به هر دو نمایشگاه
دادههایی که لایفوب در اختیار زومیت قرار داده حکایت از این دارد که از سال ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۵ روند انتشار محتوا درباره الکامپ و اینوتکس، در ایکس (توییتر سابق)، تلگرام، بله، ایتا و روبیکا کم شدن میزان توجه کاربران به هر دو نمایشگاه را نشان میدهد.
هرچند در همه این سالها الکامپ در نظر مخاطبان اهمیت بیشتری داشته و رویداد مهمتر و پربحثتری در عرصه فناوری بوده اما از نظر تولید و انتشار محتوا یک سیر نزولی داشته است. این کاهش انتشار محتوا در اینوتکس هم دیده میشود و طبیعتا به این معناست که این نمایشگاهها در سه سال اخیر در جلب توجه مخاطبان و رسانهها کمتر موفق بوهاند.
لایفوب در گزارش خود آورده است: «در بازه برگزاری الکامپ ۱۴۰۵، مجموع محتوای منتشرشده در پنج بستر بررسیشده به حدود ۱۷ هزار و ۴۰۰ مورد رسید؛ رقمی که در مقایسه با حدود ۲۲ هزار و ۹۰۰ محتوا در سال ۱۴۰۲، نزدیک به ۲۴ درصد کاهش یافته است.»
میزان انتشار محتوا درباره اینوتکس نگرانکنندهتر هم هست؛ از حدود ۱۳ هزار و ۵۰۰ محتوای منتشرشده در سال ۱۴۰۲، میزان محتوای منتشرشده حالا به به تنها ۳۱۰۰ مورد رسیده که یک افت ۷۷ درصدی را نشان میدهد.
نمودارهای بالا نشان میدهد مساله اصلی کاهش مقطعی تولید محتوا درباره این دو رویداد نیست، بلکه هر دو نمایشگاه، بهویژه اینوتکس، به «فرسایش تدریجی توجه عمومی»و«تضعیف جایگاه خود» در فضای مجازی دچار شدهاند.
انتقادات از الکامپ؛ هر سال بیشتر از پارسال
کاربران پلتفرم ایکس از هر دو نمایشگاه ناراضی بودهاند اما با توجه به شناختهشدهتر بودن الکامپ و اقبال عمومی بیشتر به آن، انتقادها هم از این نمایشگاه بیشتر بوده است. سهم نارضایتی از الکامپ ۷۷ درصد بوده و از اینوتکس ۴۷ درصد. اما میزان واکنشهای خنثی به اینوتکس با ۳۷ درصد، بیشتر از الکامپ بوده که محتوای خنثی درباره آن ۱۱ درصد است. از منظر واکنش مثبت هم سهم الکامپ ۱۲ درصد و سهم اینوتکس ۱۶ درصد بوده است.
افزایش سهم محتوای منفی در این سالها در دادههای لایفوب مشهود است: رویکرد منفی از ۵۸ درصد در سال ۱۴۰۲ به ۶۳ درصد در سال ۱۴۰۳ و سپس به ۷۷ درصد در سال ۱۴۰۵ رسیده است. این در حالی است که سهم محتوای مثبت که در سال ۱۴۰۲، ۳۰ درصد بوده، در سال ۱۴۰۳ به ۲۳ درصد و در سال ۱۴۰۵ به ۱۲ درصد رسیده است. البته در سال ۱۴۰۴ تفاوت مهمی دیده میشود: برای الکامپ۱۴۰۴ سهم رویکردهای مثبت و منفی هرکدام به ۳۹ درصد رسیده است.
لایفوب از تحلیل محتوای منتشرشده درباره الکامپ سال گذشته به این نتیجه رسیده است: «این بهبود بیش از آن که ناشی از رضایت فراگیر از کل نمایشگاه باشد، به استقبال چشمگیر از غرفه بلوبانک، کمپین کارت سفید و ارزیابی مثبت کاربران از رفتار حرفهای و خوشبرخورد کارکنان این غرفه مربوط بود.»
- در سال ۱۴۰۲، قطع چندباره برق در مراسم افتتاحیه الکامپ به نمادی از فاصله شعارهای اقتصاد دیجیتال با واقعیت زیرساختهای کشور تبدیل شد. فیلترینگ، اینترنت طبقاتی، اختلال ارتباطات و مهاجرت متخصصان نیز واکنشهای منفی زیادی داشت؛ هرچند برنامههای تخصصی و فرصت شبکهسازی، از نقاط قوت نمایشگاه بودند.
- در سال ۱۴۰۳، انتخابات ریاستجمهوری بر فضای تخصصی الکامپ سایه انداخت. حضور چهرههای سیاسی و اظهارنظرهایشان درباره اینترنت، نمایشگاه را به صحنه ارزیابی مواضع انتخاباتی تبدیل کرد. نشستهای غیرشفاف، فیلترینگ، اختلال اینترنت و قطع برق انتقادبرانگیز بود، اما فعالان اقتصاد دیجیتال فرصتی برای بیان مستقیم مطالباتشان پیدا کردند.
- الکامپ ۱۴۰۴، متعادلترین تصویر را در میان چهار دوره داشت. غرفه بلوبانک با کمپین تعویض کارت واکنشهای مثبت زیادی داشت و فرصت شبکهسازی نیز مورد استقبال قرار گرفت. اما فناوریهای قدیمی، چتباتهای مشابه، ادعای «اولین بودن» محصولات تکراری و اینترنت ضعیف همچنان اصلیترین انتقادات کاربران بودند.
الکامپ۲۹؛ از قطع اینترنت تا آدمآهنی کنترلشونده
بررسی الکامپ ۱۴۰۵ در محتوای تولیدشده توسط کاربران واکنشهای انتقادی آنها به این رویداد را نشان میدهد. وضعیت اینترنت و تناقض آن با برگزاری یک رویداد فناوری، پرتکرارترین موضوعی است که کاربران به آن اشاره کردهاند. حضور بابک زنجانی و ربات داتوان، دولتی و رانتیشدن نمایشگاه، ضعف اجرا و استفاده سطحی از هوش مصنوعی نیز انتقادهای زیادی داشت. کاربران بیش از دستاوردهای تازه، درباره فاصله ادعاهای الکامپ با واقعیت اقتصاد دیجیتال ایران صحبت کردند.
اینوتکس؛ در میانه رضایت و انتقاد
در مورد اینوتکس سهم محتوای مثبت و منفی توازن بیشتری داشته اما سهم نگاه منفی همچنان بیشتر بوده است. در سال ۱۴۰۲، ۴۸٫۵ درصد محتواها منفی و ۳۹ درصد مثبت بودند و در سال ۱۴۰۳ نیز سهم رویکرد منفی به ۴۹٫۵ درصد رسید و محتوای مثبت هم ۳۶ درصد بود. سال ۱۴۰۴ اما یک استثنا بود. در این سال محتوای مثبت به سهم ۵۵ درصدی رسید و رویکرد منفی هم به ۲۸٫۵ درصد کاهش یافت.
تحلیل محتوای منتشرشده درباره اینوتکس ۱۴۰۴ نشان میدهد این افزایش رضایت متاثر از استقبال کاربران از اینونایت و بازتاب مثبت برخی ارائهها و تجربههای حرفهای بوده است. در سال ۱۴۰۵ واکنشهای منفی بار دیگر بیشتر شد؛ رویکرد منفی به اینوتکس امسال ۴۷ درصد و رویکرد مثبت ۱۶ درصد شد.
- در سال ۱۴۰۲، اینوتکس با گردهمآوردن استارتاپها، شرکتهای دانشبنیان و سرمایهگذاران، فرصت خوبی برای شبکهسازی و طرح مسائل واقعی اکوسیستم فراهم کرد. در مقابل، دسترسی دشوار، کیفیت نامتوازن غرفهها، حضور پررنگ مجموعههای دولتی و حاشیههای مربوط به حجاب، بخش تخصصی رویداد را تحتتاثیر قرار داد.
- در سال ۱۴۰۳، حضور هیأتهای خارجی و ادامه پنلهای تخصصی، ظرفیت حرفهای اینوتکس را حفظ کرد؛ اما لغو بعضی برنامهها به دستور حراست، برخوردهای نامناسب با غرفهداران، ضعف برنامهریزی و اینترنت بیکیفیت، نگاه منفی به نمایشگاه را افزایش داد.
- در سال ۱۴۰۴ اینوتکس مثبتترین بازخورد را در میان چهار دوره داشت و سهم محتوای مثبت آن به ۵۵ درصد رسید. اینونایت، پنلهای تخصصی و فرصتهای شبکهسازی مورد استقبال قرار گرفتند، اما مشکلاتی مثل تهویه نامناسب، چیدمان ضعیف، دشواری حملونقل و ناکارآمدی سایت و اپلیکیشن باقی ماند. در واقع، بخشهای تعاملی موفق شدند نارضایتی از اجرای نمایشگاه را تا حدی جبران کنند.
اینوتکس ۱۴۰۵؛ ویترین فناوری یا خروجیهای تکراری هوش مصنوعی؟
یک مساله نقد جدی به نمایشگاههای حوزه فناوری اطلاعات جای خالی نوآوری و کیفیت پایین محصولات است. مثلا درباره اینوتکس امسال تحلیل محتوای منتشرشده توسط کاربران به این که محصولات تکراری بودند و برای مسائل واقعی راهکاری ارائه نمیکردند.
همزمانی با الکامپ، محدودیتهای اجتماعی، مشکلات غرفهداران و کاهش جذابیت تجربه بازدید نیز در محتواها پرتکرار بوده است. البته نکات مثبت هم از محتواهای منتشرشده سهم داشته است:
ریشه ناامیدی مخاطبان از الکامپ و اینوتکس چیست؟
مرور چهار دوره اخیر الکامپ و اینوتکس نشان میدهد نارضایتی کاربران به یک دوره محدود نیست. ضعف اینترنت و برق، اجرای نامناسب، برخوردهای محدودکننده، حضور پررنگ نهادهای دولتی، محصولات تکراری و غلبه تبلیغات بر نوآوری، مشکلاتی هستند که بارها تکرار شدهاند. در چنین شرایطی، شبکهسازی، حضور شرکتها و برگزاری پنلهای تخصصی نیز با وجود مفید بودنشان، نتوانستهاند تصویری پایدار و مثبت از این رویدادها بسازند.
یکی از دلایل اصلی ناامیدی، فاصله میان وعده نمایش آینده فناوری و تجربه واقعی مخاطبان است. اینترنت ضعیف، مشکل آنتندهی موبایل، قطع برق و آشفتگی اجرایی در نمایشگاهی با ادعای توسعه اقتصاد دیجیتال، صرفا نقص اجرایی نیست و به نمادی از شکاف میان شعارها و واقعیت اکوسیستم تبدیل میشود.
کمرنگ شدن نوآوری واقعی در این رویدادها هم انتقاد دیگری است که به این نمایشگاهها وارد میشود. چتباتهای مشابه، کاربرد سطحی هوش مصنوعی، محصولات بدون راهکار مشخص و ادعای تکراری «اولین بودن» از مهمترین نقدهای بازدیدکنندگان است.
از سوی دیگر، حضور چهرههای پرحاشیه، رقابتهای انتخاباتی، محدودیتهای اجتماعی، برخورد حراست، صف هدیه و طلا و برنامههای سرگرمی، بارها محتوای تخصصی را به حاشیه راندهاند. همزمانی الکامپ و اینوتکس نیز رقابت بر سر مخاطب، غرفهدار و رسانه را افزایش داده و بهویژه دامنه توجه به اینوتکس را محدودتر کرده است.
تحلیل دادههایی که لایفوب از این دو نمایشگاه ارائه کرده نشان میدهد مساله اصلی، بیاعتمادی به فناوری نیست؛ بلکه ناتوانی نمایشگاهها در ارائه تجربهای حرفهای و متناسب با انتظارات مخاطبان در این رویدادهاست.
