فعالان طلای آنلاین: انحصار، تعلل در تنظیمگری و رقابت بانکها بازار را تهدید میکند
نشست خبری همایش «زرآتی» امروز (۹ تیرماه) با حضور مدیران پلتفرمهای آنلاین طلا برگزار شد. فعالان این حوزه از چالشهای رگولاتوری، انحصار در زیرساختها، رقابت نابرابر با بانکها و آینده بازار طلای آنلاین گفتند.
رضا الفتنسب، دبیر علمی رویداد زرآتی و رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی، درباره توقف صدور مجوز برای کسبوکارهای فعال در حوزه طلا گفت:
از بهمن ۱۴۰۳ صدور مجوز برای کسبوکارهای آنلاین طلا بسته شد و این روند تا ۲ خرداد ادامه داشت. قرار بود آییننامهای درباره این موضوع توسط دولت نوشته و ابلاغ شود که این فرایند ۱۵ ماه طول کشید و در نهایت به همان روش قبلی صدور مجوزها از سر گرفته شد.»- رضا الفتنسب، رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی
او توضیح داد که مجوزها در دو بخش فروش طلای آبشده و شمش صادر میشود و بخش فروش مصنوعات طلا نیز به این فرایند افزوده شده است. به گفته الفت نسب، در اردیبهشت ۱۴۰۴ و همزمان با آغاز به کار دوره دوم هیئتمدیره، سامانه نظارتی برخط این حوزه طراحی و رونمایی شد، اما همکاری لازم از سوی دولت صورت نگرفت و این سامانه هنوز بهصورت رسمی عملیاتی نشده است.
وجود تنها یک خزانه برای نگهداری طلا انحصار ایجاد کرده است
الفتنسب در ادامه به وجود انحصار در نگهداری طلا اشاره کرد و گفت: «بانک مرکزی باید خزانههای متعددی را برای نگهداری و تحویل طلا معرفی کند. در حال حاضر تنها یک خزانه در این بخش فعال است که انحصار ایجاد کرده و چالشهایی برای کسبوکارها به وجود آورده است. امیدواریم تعداد این خزانهها افزایش یابد تا فضای رقابتیتری برای فعالیت پلتفرمهای آنلاین طلا شکل بگیرد.»
توکن طلا منجر به خروج سرمایه از کشور میشود
در ادامه نشست، فعالان این حوزه نسبت به فعالیت توکنهای خارجی طلا هشدار دادند. مجتبی کیانی، رئیس هیاتمدیره داتوان گلد (پلتفرم طلایی گروه داتوان متعلق به بابک زنجانی)، با اشاره به نبود نظارت بر این توکنها گفت: «در حال حاضر بخشی از معاملات طلا از طریق توکنهایی انجام میشود که عملا منجر به خروج سرمایه از کشور میشوند، در حالی که هیچ نظارت مشخصی بر آنها وجود ندارد.»
او با تاکید بر ضرورت حمایت از پلتفرمهای داخلی افزود: «باید شرایطی فراهم شود که طلا در داخل کشور باقی بماند. محصولاتی که به همت بخش خصوصی در ایران توسعه یافتهاند، از بسیاری از نمونههای خارجی قابل اتکاتر و کارآمدتر هستند و ظرفیت پاسخگویی به نیاز بازار داخلی را دارند.»
محدودیتها در حوزه خرید و فروش طلا کار را دشوار کرده است
کیانی همچنین به محدودیتهای موجود در خرید و فروش آنلاین طلا اشاره کرد و گفت: «محدودیتهایی مانند تعیین ساعت فعالیت و برخی ممنوعیتهای معاملاتی، رقابت میان پلتفرمهای داخلی و خارجی را دشوار کرده و ممکن است کاربران را به سمت گزینههای خارجی سوق دهد.»
تعدد تصمیمگیر و اعمال نظارت چندگانه
عبدالرضا عسگرخانی، مدیرعامل داریک، با اشاره به ماهیت چندوجهی طلا گفت: «طلا از یک سو نیازمند تنظیمگری بانک مرکزی است و از سوی دیگر باید بهعنوان بخشی از زیرساختهای اقتصادی کشور و در قالب ابزارهای بازار سرمایه نیز مورد توجه قرار گیرد.»
او باور دارد که «اگر صندوقهای طلا در بازار سرمایه وجود نداشتند، به دلیل عملکرد نامطلوب بورس، بخش قابل توجهی از سرمایهها از این بازار خارج میشد.» او از این مقدمه نتیجه میگیرد که طلا علاوه بر نقش پولی، کارکردی سرمایهای و تجاری نیز دارد.
برای حل مشکلات این حوزه باید اکوسیستمی شکل بگیرد که در آن بانک مرکزی، سازمان بورس، وزارت صمت و اتاق بازرگانی هر کدام متناسب با ماموریت خود از ظرفیتهای طلا استفاده کنند. در شرایط فعلی، تعدد نهادهای تصمیمگیر و تلاش هر یک برای اعمال نظارت مستقل، موجب بروز چالش برای کسبوکارهای آنلاین شده است.- عبدالرضا عسگرخانی، مدیرعامل داریک
او با انتقاد از رویکردهای موجود در قبال این بازار گفت: «نگاههای افراطی و تفریطی نسبت به طلا، چه بیتوجهی کامل به آن و چه تمرکز صرف بر جنبههای حاکمیتی، هر دو نادرست است. طلا باید در سه ساحت پولی، سرمایهای و تجاری دیده شود و برای هر یک از این حوزهها سازوکار مشخص تنظیمگری تعریف شود.»
مدیرعامل داریک همچنین به فعالیت بانکها در بازار طلای دیجیتال اشاره کرد و افزود: «در حال حاضر برخی بانکها بدون چارچوب مشخص و رگولاتوری شفاف در این حوزه حضور دارند و همین موضوع به پیچیدگی فضای کسبوکار افزوده است. تعدد مراکز تصمیمگیری و نبود هماهنگی میان نهادهای مختلف، به کسبوکارهای آنلاین آسیب میزند و لازم است این وضعیت اصلاح شود.»
زیستبوم طلای آنلاین ظرفیتهایش را به اثبات رسانده است
فرید امیرقیاسوند، مدیرعامل زربد، با اشاره به تغییر نگاه فعالان این حوزه نسبت به رگولاتوری گفت: «چهار تا پنج سال پیش تلاش میکردیم حمایت بانک مرکزی را جلب کنیم و نشان دهیم که توانستهایم محصولی مبتنی بر طلای اصیل، غیرقابل جعل و مورد تایید ایجاد کنیم که در سراسر کشور نیز شبکه نمایندگی دارد. اما امروز این پرسش مطرح است که چرا باید همواره منتظر حمایت یا مداخله بانک مرکزی باشیم، در حالی که این زیستبوم توانسته در سطح کشور توسعه پیدا کند و ظرفیتهای خود را به اثبات برساند.»
چرا باید همواره منتظر حمایت یا مداخله بانک مرکزی باشیم
او معتقد است که اکنون فرصت مناسبی فراهم شده تا زیستبوم طلای دیجیتال وارد مرحلهای تازه از بلوغ شود و پلتفرمها با ایجاد ارتباط و همکاری بیشتر با یکدیگر، جایگاه قابلاعتمادتر و مستحکمتری در میان کاربران و افکار عمومی پیدا کنند.
بخشی از سرمایه فعالان امکان برداشت ندارد
مهدی فدایی، مدیرعامل طلاسی، با اشاره به بلوکه شدن منابع مالی برخی پلتفرمها در شبکه بانکی گفت: «در حال حاضر بخشی از سرمایههای فعالان این حوزه در بانکها مسدود شده و امکان برداشت وجود ندارد.»
فدایی همچنین از ورود مستقیم بانکها به بازار طلای دیجیتال انتقاد کرد و آن را مصداق رقابت نابرابر دانست. به گفته او، بخش خصوصی توان رقابت با شبکه بانکی را ندارد و تداوم این روند میتواند فعالیت کسبوکارهای خصوصی را با تهدید جدی مواجه کند.
در بخش دیگری از نشست، الهه مهرپرور، مدیر پلتفرم زریالگلد بر نقش رسانهها در توسعه بازار طلای دیجیتال تاکید کرد و گفت همانطور که رسانههای تخصصی در معرفی بازار رمزارزها نقشآفرینی کردند، بازار طلای آنلاین نیز برای تثبیت جایگاه خود به حمایت رسانهای نیاز دارد.
هادی فرصادی، مدیر مارکتینگ تکنوگلد نیز تنظیمگری را عامل اصلی اعتمادسازی دانست و گفت موضوعاتی مانند نحوه نگهداری پشتوانه طلا، تفکیک حقوقی داراییها و حسابرسی مستقل باید بهصورت شفاف مشخص شوند تا زمینه توسعه بازار فراهم شود.
طلای آنلاین با مقاومت بازار سنتی مواجه است
صالح اسکندرزاده، مدیر ملیگلد نیز با اشاره به نقش پلتفرمهای آنلاین در شفافسازی بازار طلا گفت این کسبوکارها با مقاومت بازیگران سنتی مواجه شدهاند و در بسیاری از جلسات سیاستگذاری، نمایندگان بازار سنتی بیش از فعالان نوآور این حوزه حضور دارند.
پلتفرمهای طلا در تعامل با نهادهای مختلف چالشهای متعددی دارند
او خواستار تدوین یک نقشه راه بلندمدت برای توسعه بازار طلای دیجیتال شد و اعلام کرد بخش خصوصی آماده مشارکت در طراحی آینده این صنعت است.
در پایان نشست، احمدرضا کشاورزی، مدیرعامل طلای دیجیتال دیجیکالا، با اشاره به ماهیت اقتصاد دیجیتال گفت پلتفرمهای آنلاین طلا همان نقشی را در بازار فلزات گرانبها ایفا میکنند که دیجیکالا و اسنپ در تجارت الکترونیک و حملونقل آنلاین بر عهده داشتند.
به گفته او، با وجود تلاش فعالان این حوزه برای افزایش شفافیت و تبعیت از ضوابط، همچنان با چالشهای متعددی در تعامل با نهادهای مختلف مواجه هستند.