دلار که آرام گرفت، بازار کالای دیجیتال هم از تب افتاد؛ نگاهی به تغییرات قیمتی موبایل و لپ‌تاپ

بعد از هفته‌ها خبر ضدونقیض، التهاب، جنگ، نگرانی از بسته‌ماندن مسیرهای تجاری و جهش‌های نفس‌گیر دلار، یکشنبه‌شب، ۱۷ خرداد اعلام شد ایران و آمریکا به تفاهم رسیده‌اند و جمعه، ۱۹ ژوئن (۲۹ خرداد) در ژنو، یادداشت تفاهمی را امضا کنند؛ تفاهمی که طبق گزارش زومان، الجزیره، CNBC و رویترز، محورهایی مثل توقف درگیری‌ها، بازگشایی تنگه‌ی هرمز، رفع محاصره‌ی دریایی و آغاز مسیر مذاکرات بعدی را در برمی‌گیرد، هرچند متن کامل هنوز منتشر نشده و امضا و اجرای نهایی، همچنان نقطه‌ی حساس ماجراست؛ البته بازار ارز، منتظر امضا نماند.

شایعات مثبت پیش‌از اعلام رسمی تفاهم، کم‌کم ترمز دلار را کشیده بود؛ واکنش اصلی بعداز اعلام خبر نمایان شد. تتر که امروزه برای بسیاری از فعالان بازار، دماسنج لحظه‌ای انتظارات ارزی است، خیلی سریع تا محدوده‌ی ۱۶۵هزار تومان پایین آمد. دوشنبه، دلار با نرخ‌های حدود ۱۶۲ تا ۱۶۳هزار تومان معامله می‌شد و در شامگاه همان روز، تتر به زیر ۱۶۰هزار تومان هم سرک کشید و اکنون، حین نگارش این مقاله‌، در محدوده‌ی ۱۵۵هزار تومان نوسان می‌کند؛ درحالی‌که طی هفته‌های گذشته، زیر فشار انتظار تورمی و سایه‌ی جنگ، دلار تا حوالی ۱۹۰هزار تومان نیز بالا رفته بود.

افت ارز، خیلی زود خودش را روی ویترین فروشگاه‌های دیجیتال نشان داد؛ بازاری که در روزهای جنگ و تشدید تنش، هر روز رکورد تازه‌ای ثبت می‌کرد، ناگهان تغییر جهت داد؛ البته این تغییر جهت در همه‌ی کالاها یکسان نبود. همان‌طور که معمولا در بازارهای وارداتی ایران رخ می‌دهد، کالاهای گران‌تر، کمیاب‌تر و وابسته‌تر به نرخ روز ارز، سریع‌تر واکنش نشان دادند؛ اما کالاهای میان‌رده و اقتصادی چسبندگی بیشتری داشتند. فروشنده‌ای که گوشی پرچم‌دار چندصد میلیونی را با ترس از جهش بعدی دلار قیمت‌گذاری کرده بود، حالا ناچار شد بخشی‌از «حق ریسک» را از قیمت بردارد؛ اما در کالای میان‌رده، هزینه‌ی انبار، حاشیه‌ی سود پایین‌تر، موجودی‌های قبلی و تقاضای مداوم، اجازه‌ی افت تند را نمی‌دهد.

در آیفون ۱۷ رجیسترنشده‌ی CH، افت قیمت تندتری به‌چشم می‌آید. این مدل که تا محدوده‌ی ۱۹۰میلیون تومان بالا رفته بود، حالا در بازار حوالی ۱۵۵میلیون تومان خرید و فروش می‌شود. تفاوت رفتار نسخه‌های رجیسترشده و رجیسترنشده، یک‌بار دیگر مسئله‌ی قدیمی بازار موبایل ایران را عیان می‌کند؛ رجیستری و هزینه‌های جانبی واردات، برای گوشی‌های گران‌قیمت فقط یک عدد اضافه روی فاکتور نیست؛ گاهی مرزی است میان «کالای مصرفی» و «کالای دور از دسترس».

توجه کنید که کاهش قیمت‌ها فقط محصول افت دلار نیستند. در بازار کالاهای الکترونیک، قیمت نهایی به چند عامل نرخ ارز، هزینه‌ی جایگزینی کالا، ریسک واردات، هزینه‌ی حمل‌ونقل و بیمه، حاشیه‌ی سود فروشنده، موجودی انبار، امکان واردات مجدد و تصویر ذهنی بازار از آینده بستگی دارد. خبر تفاهم، دست‌کم در کوتاه‌مدت، دو متغیر مهم «انتظارات ارزی» و «ریسک لجستیکی» را آرام می‌کند. بازگشایی تنگه‌ی هرمز و رفع محاصره‌ی دریایی، اگر طبق برنامه پیش برود، می‌تواند مسیر تأمین کالا را امن‌تر و هزینه‌های پنهان واردات را کمتر کند؛ اما گزارش‌ها یادآوری می‌کنند که بازگشت کامل کشتیرانی به وضعیت عادی، تابع امضا، مین‌روبی، تصمیم شرکت‌های کشتیرانی و ارزیابی بیمه‌گران از ریسک منطقه است.

در بازار اندرویدی‌ها هم پرچم‌دارها زودتر واکنش نشان داده‌اند. گلکسی اس۲۶ اولترا رجیسترشده که هفته‌ی گذشته حدود ۳۴۵میلیون تومان قیمت داشت، حالا با حدود ۲۰میلیون تومان کاهش، نزدیک ۳۲۵میلیون تومان فروخته می‌شود. نسخه‌ی رجیسترنشده‌ی همین گوشی نیز که چند هفته پیش در محدوده‌ی ۱۹۰میلیون تومان بود، حالا با قیمت‌هایی نزدیک ۱۵۰میلیون تومان پیدا می‌شود. این فاصله‌ی عظیم میان نسخه‌ی رجیسترشده و رجیسترنشده، بهتر از هر توضیحی نشان می‌دهد که هزینه‌ی رسمی‌سازی و رجیستری چقدر روی قیمت تمام‌شده‌ی گوشی‌های پرچم‌دار فشار می‌آورد.

اما در طبقه‌ی میان‌رده، وضعیت آرام‌تری را شاهد هستیم. قیمت پوکو X7 پرو طبق نمودار، بیشتر روزها در حوالی ۸۶ میلیون تومان نوسان می‌کرد، یک‌بار تا حدود ۸۶میلیون و ۹۰۰هزار تومان بالا رفت و در نهایت در ۲۵ خرداد به حدود ۸۴میلیون و ۲۰۰هزار تومان رسید، در بازار هم قیمت گوشی در ۷روز گذشته از ۸۶میلیون تومان به ۸۲میلیون تومان رسید؛ افتی محسوس، اما نه شوک‌آور. گلکسی A56 حتی رفتار پیچیده‌تری داشته؛ مدتی از ۸۲میلیون تومان تا حدود ۸۸میلیون تومان بالا رفته و بعد به حدود ۸۳میلیون تومان برگشته؛ یعنی در پایان بازه، هنوز از نقطه‌ی شروع چندان پایین‌تر ننشسته است.

دلیل مقاومت گوشی‌های میان‌رده روشن است؛ این دستگاه‌ها برخلاف مدل‌های پرچم‌دار، معمولا گردش فروش بالاتر و جامعه‌ی مخاطبان گسترده‌تری دارند و فروشنده‌ها در قیمت‌گذاری آن‌ها با احتیاط بیشتری عمل می‌کنند. از سوی دیگر، وقتی حاشیه‌ی سود کمتر باشد، فروشنده نمی‌تواند به‌اندازه‌ی یک گوشی ۳۰۰ یا ۴۰۰میلیونی از قیمت کم کند؛ برای همین، افت دلار اول در کالاهایی دیده می‌شود که بیشترین حباب ریسک و بیشترین وابستگی روانی به ارز را داشته‌اند.

لپ‌تاپ‌ها هم عقب نشستند؛ اما نه به‌شدت برخی گوشی‌ها. مک‌بوک ایر ۲۰۲۶ در ابتدای بازه‌ی یک‌هفته‌ای حدود ۱۹۵میلیون تومان بود، بعد تا حدود ۲۰۶میلیون تومان بالا رفت و در نهایت دوشنبه با قیمت‌هایی زیر ۱۸۰میلیون تومان هم پیدا می‌شد. مک‌بوک نئو، لپ‌تاپ اقتصادی اپل، از حدود ۱۲۳میلیون تومان شروع کرد، چند روزی به ۱۳۰میلیون تومان رسید و دوباره به حوالی ۱۲۳میلیون تومان برگشت؛ هرچند برخی فروشگاه‌ها قیمت‌هایی تا حدود ۱۲۰میلیون تومان هم ارائه می‌کردند.

در میان لپ‌تاپ‌های ویندوزی هم کم‌وبیش وضعیت مشابه مک‌بوک‌ها را شاهد هستیم؛ قیمت لپ‌تاپ ویکتوس ۱۵ اینچی نسل ۱۳ که تا همین چند روز پیش حوالی ۱۵۸میلیون تومان ایستاده بود، در یکی دو روز اخیر حدود ۱۰ میلیون تومان ارزان‌تر شده است؛ اما قیمت لپ‌تاپ‌ ویووبوک ۱۶ رایزن ۷ فقط ۲ تا ۳میلیون تومان افت کرده؛ تغییری که برای چنین سطح قیمتی چندان چشمگیر نیست.

حالا باید پرسید این کاهش قیمت ادامه‌دار خواهد بود یا بازار دوباره برمی‌گردد؟ پاسخ کوتاه این است که بازار هنوز در مرحله‌ی «امید» سپری می‌کند، نه «اطمینان». اگر تفاهم در ژنو امضا شود، اگر تنگه‌ی هرمز واقعا برای تجارت عادی باز بماند، اگر هزینه‌ی بیمه و حمل پایین بیاید، اگر واردکننده بتواند با چشم‌انداز روشن‌تری سفارش جدید ثبت کند و اگر با آغاز ارزآوری به کشور، نرخ دلار در همین محدوده یا پایین‌تر تثبیت شود، موج دوم کاهش قیمت می‌تواند از راه برسد؛ اما اگر امضا به تعویق بیفتد، جزئیات مبهم بماند یا تنش‌های منطقه‌ای دوباره بالا بگیرد، همین بازار می‌تواند دوباره بخشی از کاهش‌های اخیر را پس بگیرد.

هنوز فاصله‌ی بسیار زیادی با شرایط ایدئال داریم؛ خیلی زیاد؛ اما اگر آرامش دوام بیاورد، اگر دلار از هیجان جنگی فاصله بگیرد و اگر مسیر واردات دوباره جان بگیرد، شاید بازار دیجیتال هم بعد از مدت‌ها از تب قیمت‌ها پایین بیاید. فعلا اولین نشانه‌ها روی نمودارها پیداست؛ خط قرمز قیمت‌ها، هرچند با احتیاط، رو به پایین خم شده‌اند.